Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
  • Thư viện điện tử và kho tin
  • Đề tài nghiên cứu cấp bộ
  • Đề tài nghiên cứu cấp nhà nước
  • Tham khảo tạp chí
  • Sách toàn văn
  • Thư điện tử
  • Chính phủ
  • 7.1 sach hang nam

Văn hóa ẩm thực của người Xơ Đăng tỉnh Kon Tum

23/09/2016


Cơ quan soạn thảo: Viện Khoa học xã hội vùng Tây Nguyên

Tác giả :
  • TS. Nguyễn Thị Hoà

Địa chỉ liên hệ: Viện Khoa học xã hội vùng Tây Nguyên; Nhà xuất bản Khoa học xã hội

Năm xuất bản: 2016

Số trang: 677

Cuốn sách là kết quả nghiên cứu của đề tài cấp bộ do TS. Nguyễn Thị Hoà làm chủ nhiệm, Viện Khoa học xã hội vùng Tây Nguyên chủ trì. Nội dung cuốn sách được trình bày trong 3 chương. Chương 1: Văn hóa ẩm thực truyền thống của người Xơ Đăng; Chương 2: Môi trường, nhu cầu và đặc trưng bản sắc văn hóa ẩm thực của người Xơ Đăng; Chương 3: Biến đổi, nguyên nhân và quá trình tiếp biến ẩm thực ở người Xơ Đăng. Trong quá trình thực hiện đề tài, tác giả đã tiến hành nghiên cứu điểm tại 42 làng của 28 xã thuộc 8 huyện và 1 thành phố của tỉnh Kon Tum và tiến hành quan sát diện ở nhiều làng khác của Tỉnh.

Cư trú ở vùng rừng núi, sinh tồn thông qua hình thái kinh tế nương rẫy, săn bắt, hái lượm; nguồn lương thực, thực phẩm chính của cư dân Xơ Đăng để hình thành vốn văn hóa ẩm thực truyền thống là sản phẩm nông, lâm nghiệp có được từ những cánh rừng. Trong thời đại phát triển và hội nhập hiện nay, môi trường sinh tồn của người Xơ Đăng có nhiều thay đổi theo chiều hướng tiêu cực. Hệ thống rừng, núi bị tàn phá, sông ngòi ô nhiễm. Điều này là nguyên nhân làm mất đi nhiều nguồn tài nguyên trong hệ thống động, thực vật của rừng, vốn là nguồn sống tự nhiên của người Xơ Đăng. Đồng thời, đây cũng là một trong những nguyên nhân làm biến đổi thực trạng văn hóa ẩm thực truyền thống của người Xơ Đăng.

Ăn là một trong ba nhu cầu thiết yếu (ăn, mặc, ở) của đời sống con người, đối với những tộc người miền núi, nhu cầu ăn để sinh tồn lại càng đóng vai trò quan trọng. Biến đổi trong đời sống văn hóa ẩm thực khiến thực trạng ẩm thực của người Xơ Đăng hiện nay đang trong bối cảnh chuyển tiếp, không mang tính ổn định và khả năng của tính an toàn lương thực chưa cao.

Quá trình phát triển, hội nhập của xã hội Xơ Đăng với thế giới bên ngoài cũng tạo nên một hệ thống các mối quan hệ giao thoa, tiếp biến trên nhiều lĩnh vực đời sống xã hội của họ, đặc biệt là trong lĩnh vực ẩm thực giữa cư dân của các tộc người cận cư và xen cư. Quan hệ tiếp biến và biến đổi ẩm thực ấy đang từng ngày, từng giờ làm thay đổi đời sống ẩm thực truyền thống của người Xơ Đăng. Tuy nhiên, trên thực tế, cho đến nay, chưa có một công trình nghiên cứu nào đề cập chuyên sâu đến vấn đề văn hóa ẩm thực của người Xơ Đăng ở tỉnh Kon Tum. Chính vì lý do đó mà nhóm tác giả đã quan tâm nghiên cứu lĩnh vực này với mục đích nhằm lưu giữ đặc trưng bản sắc văn hóa ẩm thực truyền thống của người Xơ Đăng.

Bằng rất nhiều nỗ lực, nhóm nghiên cứu đã thu nhận được một số kết quả bước đầu: có 403 món ăn và thức uống truyền thống của người Xơ Đăng tỉnh Kon Tum được tìm hiểu, trong đó có 374 món ăn, 28 món là các loại rượu và men rượu của các nhóm địa phương người Xơ Đăng, 1 món tìm hiểu về cách chế biến thuốc bột ngậm, chưa kể các nghiên cứu cụ thể khác về thuốc lá. Trong 374 món ăn, có 160 món của nhóm Xơ teng, Hđang; 123 món của nhóm Tơ đrá, Hà lăng và 91 món của nhóm Mơ nâm, Ca dong. Ngoài ra, một số nghiên cứu so sánh ẩm thực cũng được tiến hành ở 10/42 thôn làng cư dân các tộc người láng giềng, bước đầu có những nhận thức về đặc trưng ẩm thực truyền thống của đồng bào Xơ Đăng.

Cuốn sách như một lời tri ân đến cư dân Xơ Đăng và cư dân các tộc người tại chỗ ở Kon Tum. Hiện trạng và nhu cầu cần ổn định, nâng cao mức sống, cần bảo đảm vấn đề an toàn lương thực của cư dân Xơ Đăng cũng là một vấn đề đáng được quan tâm. Những nghiên cứu cơ bản về Văn hóa ẩm thực của người Xơ Đăng tỉnh Kon Tum sẽ bước đầu làm nền tảng cho các nghiên cứu phát triển liên quan đến ẩm thực Xơ Đăng sau này.

Hy vọng cuốn sách sẽ phần nào cung cấp một số thông tin hữu ích cho những ai quan tâm đến đời sống của người dân Xơ Đăng nói chung và ẩm thực của cư dân Xơ Đăng nói riêng. Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc./.

 

Nguyễn Thu Hà

 


Các tin đã đưa ngày: