Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
  • Thư viện điện tử và kho tin
  • Đề tài nghiên cứu cấp bộ
  • Đề tài nghiên cứu cấp nhà nước
  • Tham khảo tạp chí
  • Sách toàn văn
  • Thư điện tử
  • Chính phủ
  • 7.1 sach hang nam

Quan hệ dân tộc xuyên quốc gia ở Việt Nam: nghiên cứu tại vùng miền núi phía Bắc

02/08/2017


Cơ quan soạn thảo: Nhà xuất bản Khoa học xã hội

Tác giả :
  • Lý Hành Sơn
  • Trần Thị Mai Lan

Địa chỉ liên hệ: Viện Dân tộc học; Nhà Xuất bản Khoa học xã hội

Năm xuất bản: 2017

Số trang: 399

Vùng núi phía Bắc nước ta bao gồm Đông Bắc và Tây Bắc không chỉ là vùng đất đai rộng lớn mà còn là vùng tụ cư đa tộc người. Trải qua quá trình sinh sống lâu đời, quan hệ tộc người xuyên quốc gia từ lâu đã được thiết lập và thể hiện rõ nét ở khu vực miền núi phía Bắc. Trong đó, đáng chú ý nhất là các quan hệ của đa số tộc người nơi đây với đồng tộc của họ ở khu vực Tây Nam Trung Quốc và Bắc Lào. Trong bối cảnh toàn cầu hóa quan hệ này đã mở ra cho các dân tộc cư trú ở vùng biên giới nhiều cơ hội phát triển về hoạt động kinh tế và giao lưu văn hóa, nhưng cũng chứa đựng nhiều nguy cơ tiềm ẩn gây mất ổn định về mặt chính trị, trật tự xã hội, an ninh quốc phòng…

Trước thực tế nêu trên, tháng 4/2017, Nhà xuất bản Khoa học xã hội đã phát hành ấn phẩm mang tên “Quan hệ đân tộc xuyên quốc gia ở Việt Nam nghiên cứu tại vùng miền núi phía Bắc" do hai tác giả  Lý Hành Sơn và Trần Thị Mai Lan, Viện Dân tộc học đồng chủ biên. Cuốn sách là kết quả của đề tài cấp Bộ cùng tên do Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam là cơ quan chủ quản, Viện Dân tộc học là cơ quan chủ trì.

Ngoài phần Mở đầu, cuốn sách được cấu trúc thành 4 chương như sau: Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu về quan hệ dân tộc vùng miền núi phía Bắc; Chương 2: Thực trạng quan hệ dân tộc xuyên quốc gia của các dân tộc Nùng, Thái, HMông, Hà Nhì; Chương 3: Các yếu tố tác động đến quan hệ dân tộc xuyên quốc gia của các tộc người Nùng, Thái, HMông, Hà Nhì. Chương 4: Tác động của quan hệ dân tộc xuyên quốc gia đến phát triển kinh tế - xã hội và an ninh quốc phòng ở vùng các dân tộc Nùng, Thái, HMông, Hà Nhì.

Tại chương 1, qua việc tổng quan các nghiên cứu của học giả trong và ngoài nước, các tác giả đã làm rõ được các vấn đề nghiên cứu về quan hệ dân tộc vùng núi phía Bắc; nêu được các khái niệm về “lãnh thổ quốc gia”, “lãnh thổ tộc người”. “quan hệ dân tộc”, “quan hệ dân tộc xuyên quốc gia”; và các khía cạnh liên quan đến điều kiện tự nhiên, thành phần dân tộc, dân số, nguồn gốc, lịch sử, đặc điểm kinh tế - xã hội của các tộc người Nùng,Thái, HMông, Hà Nhì.

Chương 2 được các tác giả dành phần lớn nội dung để phân tích về 4 vấn đề lớn liên quan đến thực trạng quan hệ tộc dân tộc xuyên quốc gia trong các lĩnh vực như: kinh tế; xã hội tộc người; văn hóa tộc người và an ninh quốc phòng. Qua các khía cạnh tiếp cận, những vấn đề nổi bật liên quan đến quan hệ tộc người trong trao đổi giống cây trồng, vật nuôi, mua bán, làm thuê, xâm canh, thuê đất, quan hệ họ hàng, láng giềng, hôn nhân xuyên quốc gia, ngôn ngữ, các nghi lễ, sản phẩm văn hóa, di dân, xuất cảnh, di cư, truyền đạo, buôn bán ma túy, phụ nữ và trẻ em và những tác động đã được làm rõ, giúp bạn đọc có cái nhìn toàn cảnh hơn, sâu hơn vào từng vấn đề được bàn luận.

Chương 3 tập trung phân tích các yếu tố tác động đến quan hệ dân tộc xuyên quốc gia của các tộc người Nùng,Thái, HMông, Hà Nhì. Trong đó nổi bật nhất là các tác động từ chính sách dân tộc của Đảng ta và chính sách của các nước láng giềng Trung Quốc, Lào. Bên cạnh đó, bằng các kiến giải cụ thể và hệ thống, các tác động từ yếu tố lịch sử, địa bàn cư trú, văn hóa tộc người, từ toàn cầu hóa và các thế lực thù địch cũng được các tác giả đi sâu làm rõ.

Chương 4 luận bàn về các tác động của quan hệ xuyên quốc gia liên quan đến phát triển kinh tế - xã hội và an ninh quốc phòng các tộc người Nùng,Thái, HMông, Hà Nhì qua 4 nhóm vấn đề lớn: (1) Phát triển kinh tế; (2) Đời sống xã hội và văn hóa; (3) An ninh quốc phòng tại địa bàn sinh sống; (4) Vấn đề đặt ra, bối cảnh và xu hướng quan hệ dân tộc xuyên quốc gia của một số tộc người vùng núi phía Bắc.

Kết luận chung về quan hệ dân tộc xuyên quốc gia của các tộc người Nùng,Thái, HMông, Hà Nhì các tác giả cho rằng quan hệ dân tộc xuyên quốc gia là hiện tượng xã hội mang tính tất yếu của hầu hết các tộc người có đồng tộc ở ngoài nước tại Lào và Trung Quốc. Về mặt tích cực, quan hệ này đã giúp mở ra những cơ hội mới về việc làm, trao đổi buôn bán, tiêu thụ sản phẩm… góp phần làm thay đổi cơ cấu sản xuất của gia đình và nhịp độ hoạt động kinh tế của cộng đồng dân cư; thúc đẩy phát triển nhu cầu giao lưu, tiếp thu văn hóa đồng tộc trong nội vùng miền núi phía Bắc và ở hai bên đường biên giới quốc gia. Về mặt tiêu cực, quan hệ này cũng làm phức tạp thêm tệ nạn buôn bán các chất ma túy và hàng quốc cấm; gia tăng các trường hợp hôn nhân có yếu tố nước ngoài, buôn bán phụ nữ và trẻ em, xuất cảnh trái phép, di cư tự do và tiềm ẩn tính cố kết đồng tộc - đồng tôn giáo xuyên quốc gia. Điều này tạo cơ hội cho các thế lực cực đoan lợi dụng, gây hậu quả xấu đến an ninh quốc phòng tại địa phương. Tuy nhiên nếu có những giải pháp lâu dài và thiết thực để định hướng phát triển các mối quan hệ dân tộc này, thì quan hệ xuyên quốc gia vẫn đảm bảo đem lại những lợi ích ngày càng to lớn cho các tộc người thiểu số cũng như đa số ở vùng núi phía Bắc.

Hy vọng với các nội dung như trên, cuốn sách sẽ trở thành tài liệu tham khảo bổ ích với nhiều độc giả.

Xin trân trọng giới thiệu./.

Phạm Vĩnh Hà


Các tin đã đưa ngày: