Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
  • Thư viện điện tử và kho tin
  • Đề tài nghiên cứu cấp bộ
  • Đề tài nghiên cứu cấp nhà nước
  • Tham khảo tạp chí
  • Sách toàn văn
  • Thư điện tử
  • Chính phủ
  • 7.1 sach hang nam

Văn hóa biển và bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa biển vùng duyên hải Nam Trung Bộ thời kì đẩy mạnh CNH, HĐH

27/10/2017


Cơ quan soạn thảo: Viện KHXH vùng Trung Bộ, Nhà xuất bản Khoa học xã hội

Tác giả :
  • PGS.TS. Hà Đình Thành

Địa chỉ liên hệ: Viện KHXH vùng Trung Bộ; Nhà Xuất bản Khoa học xã hội

Năm xuất bản: 2016

Số trang: 451

Vùng Trung Bộ nói chung và vùng Duyên hải Nam Trung Bộ nói riêng được coi là “trạm trung chuyển” trên con đường tiến về phía Nam của người Việt. Tính chất liền mạch về văn hóa và thống nhất trong đa dạng của các chiều Bắc - Nam, Nam - Bắc, Đông - Tây thể hiện qua sự giao thoa, tiếp xúc giữa văn hóa của người Việt từ Bắc Bộ và Thanh - Nghệ - Tĩnh với văn hóa truyền thống bản địa của người Chăm, đặc biệt là mối quan hệ gắn kết với biển đảo ở phía Đông. Tất cả đã tạo nên một sắc thái văn hóa đặc trưng vừa có nét sáng tạo độc đáo, vừa mang tính bản địa, cội nguồn.

Nhận thức được tầm quan trọng của việc nghiên cứu văn hóa biển và bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa biển của vùng Duyên hải Nam Trung Bộ có ý nghĩa sâu sắc trong mối tương quan giữa truyền thống và hiện đại, tháng 11/2016, Nhà Xuất bản Khoa học xã hội đã phát hành ấn phẩm mang tên “Văn hóa biển và bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa biển vùng duyên hải Nam Trung Bộ thời kì đẩy mạnh CNH, HĐH" do PGS.TS. Hà Đình Thành, Viện KHXH vùng Trung Bộ chủ biên. Cuốn sách là kết quả của đề tài cấp Bộ cùng tên do tác giả đồng làm chủ nhiệm, Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam là cơ quan chủ quản, Viện KHXH vùng Trung Bộ là cơ quan chủ trì.

Ngoài phần Mở đầu và Kết luận cuốn sách được cấu trúc thành 5 chương như sau: Chương 1: Khái quát về cư dân ven biển vùng Duyên hải Nam Trung Bộ; Chương 2: Một số vấn đề lý luận về văn hóa biển và giá trị văn hóa biển; Chương 3: Nhận diện giá trị văn hóa biển trong đời sống văn hóa vật chất, xã hội và tinh thần của cư dân ven biển vùng Duyên hải Nam Trung Bộ. Chương 4: Biến đổi giá trị văn hóa biển của cư dân; Chương 5: Quan điểm, giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa biển của cư dân ven biển vùng Duyên hải Nam Trung Bộ trong bối cảnh đẩy mạnh CNH, HĐH.

Tại chương 1, các vấn đề liên quan đến đặc điểm tự nhiên, dân cư, dân số, dân tộc, cư trú, đời sống kinh tế - xã hội đã được các tác giả hệ thống một cách khá chi tiết. Qua đó các tác giả đã đánh giá được những đặc điểm chung liên quan đến lợi thế và hạn chế của khu vực này nhất là về các chiều cạnh liên quan đến vị trí địa lý, tiềm năng khoáng sản, hải sản, du lịch và nguồn nhân lực…

Chương 2 tập trung luận bàn về một số vấn đề lý luận văn hóa biển và giá trí văn hóa biển. Nêu bật khái niệm trong nghiên cứu; Các tiêu chí nhận diện, cơ sở hình thành, đặc trưng văn hóa biển của cư dân ven biển vùng Duyên hải Nam Trung Bộ; Các lý thuyết nghiên cứu… Qua đó có thể thấy, trong thời kì đẩy mạnh CNH, HĐH, văn hóa vùng Trung Bộ cũng như văn hóa biển của cư dân ven biển vùng duyên hải Nam Trung Bộ đang biến đổi mạnh mẽ. Các lý luận, lý thuyết được bàn tới nhằm đánh giá, lựa chọn các giá trị văn hóa biển của cư dân ven biển vùng duyên hải Nam Trung Bộ để tìm ra các giải pháp bảo tồn, phát huy tính chỉnh thể của văn hóa biển; nhu cầu nội tại của chủ thể văn hóa và quyền tự quyết của người dân…

Qua 3 chiều cạnh tiếp cận: đời sống vật chất, đời sống văn hóa xã hội, đời sống văn hóa tinh thần, các tác giả đã cung cấp nhiều thông tin giúp độc giả nhận diện được giá trị văn hóa biển trong đời sống văn hóa vật chất, xã hội và tinh thần của cư dân ven biển vùng duyên hải Nam Trung Bộ. Mà trong đó, một trong những đặc điểm nổi bật của vùng này phải kể tới là sự hiện diện của văn hóa Chămpa rực rỡ với những di sản hữu thể vẫn còn tồn tại suốt dọc dải đất này đó là: Thánh địa Mỹ Sơn ở Quảng Nam; tháp Nhạn ở Phú Yên, tháp Pô Nagar ở Khánh Hòa, cụm tháp Pô Klông Garai ở Ninh Thuận… cùng rất nhiều lễ hội mang đậm bản sắc văn hóa Chăm đã làm lên những giá trị văn hóa đặc trưng cho vùng duyên hải Nam Trung Bộ.

Chương 4 đề cập đến sự biến đổi văn hóa biển của cư dân ven biển vùng duyên hải Nam Trung Bộ thời kì đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa qua các chiều cạnh liên quan đến bối cảnh, yêu cầu của thời kì CNH, HĐH. Trong đó, đặc biệt nêu rõ các tác động, nguyên nhân dẫn đến sự biến đổi văn hóa biển. Các tác giả cho rằng so với trước kia đời sống của cư dân ven biển vùng duyên hải Nam Trung Bộ đã tăng lên rất nhiều, cùng với sự phát triển của xã hội, lao động sản xuất cũng có xu hướng hiện đại hóa các phương tiện đánh bắt; trong chế biến thức ăn đã có thêm các loại gia vị hiện đại như mì chính, hạt nêm, bột chiên xù…; Mặt khác, ý thức người dân cũng có những biến đổi nhất là việc xây dựng nhà vệ sinh. Trước đây, người dân ven biển vùng duyên hải Nam Trung Bộ không có ý niệm nào về vấn đề này, khi có nhu cầu họ đi thẳng ra biển; Cách ăn mặc cũng đã giống như người dân vùng miền khác trong cả nước; và đặc biệt là nghề khai thác hải sản đã được phát triển theo hướng chuyên sâu với việc hình thành nên các nghiệp đoàn nghề cá…

Chương 5 bàn về các quan điểm, giải pháp bảo tồn phát huy giá trị văn hóa biển trong bối cảnh đẩy mạnh CNH, HĐH, nhất là trong hoạt động du lịch và xã hội hóa công tác bảo tồn. Các tác giả cho rằng việc khai thác và phát huy giá trị văn hóa biển phải được coi là một nguồn tài nguyên tạo nền móng cho hoạt động du lịch phát triển bền vững. Theo đó, chính quyền, người dân và doanh nghiệp cần thiết lập cơ chế phối hợp trong xây dựng và triển khai chương trình du lịch biển cụ thể trên nguyên tắc các bên đồng trách nhiệm, đồng lợi ích… Mặt khác, cũng cần phải đẩy mạnh công tác xã hội hóa, phát huy sức mạnh của cộng đồng dân cư tham gia vào công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa biển dựa trên việc ban hành các chính sách thu hút và tập hợp đông đảo quần chúng, có hình thức tôn vinh xứng đáng cho những tổ chức, cá nhân có đóng góp trực tiếp, gián tiếp cho công tác giữ gìn, bảo tồn văn hóa biển…

Hy vọng với các nội dung như trên, cuốn sách sẽ trở thành tài liệu tham khảo bổ ích với nhiều độc giả.

Xin trân trọng giới thiệu./.

Phạm Vĩnh Hà


Nhà Xuất bản Khoa học xã hội

Các tin đã đưa ngày: