Thể chế pháp lý về vai trò của nhà nước trong nền kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay - một số vấn đề lý luận và thực tiễn

Thể chế pháp lý về vai trò của nhà nước trong nền kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay - một số vấn đề lý luận và thực tiễn

20/07/2021

Thể chế pháp lý về vai trò của nhà nước trong nền kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay - một số vấn đề lý luận và thực tiễn

TS. Phạm Thị Hương Lan (chủ biên) ; ThS. Nguyễn Thu Dung ; PGS.TS. Phạm Hữu Nghị ; TS. Dương Quỳnh Hoa ; TS. Phan Đức Hiếu ; TS. Bùi Đức Hiển ; ThS. Chu Thị Thanh An ; ThS. Nguyễn Thị Kim Anh ;

Viện Nhà nước và Pháp luật ; Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam ; Nhà xuất bản Khoa học xã hội ;

2020

Khoa học xã hội

27 Trần Xuân Soạn

345

TS. Phạm Thị Hương Lan

thể chế pháp lý, vai trò của nhà nước, nền kinh tế thị trường

Nhà nước dẫn dắt và chi phối xã hội bằng việc kiến tạo môi trường và cơ hộ để các thành viên thuộc mọi thành phần kinh tế khác nhau phát huy khả năng của mình khởi nghiệp và phát triển.

Thể chế với tính chất là một thuật ngữ nghiên cứu nhằm chỉ các quy tắc, nguyên tắc, luật lệ và các thiêt chế vận hành đã hiện hữu trong mọi chủ đề nghiên cứu về nhà nước và pháp luật. Do đó, để có thêm thông tin về vấn đề này tới bạn đọc, vào tháng 10/2020, Nhà xuất bản khoa học xã hội đã phát hành ấn phẩm với tựa đề “Thể chế pháp lý về vai trò của nhà nước trong nền kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay - một số vấn đề lý luận và thực tiễn”. Cuốn sách do TS. Phạm Thị Hương Lan, Viện Nhà nước và Pháp luật thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội chủ biên. Ngoài Lời nói đầu, nội dung cuốn sách được kết cấu thành 3 chương như sau:

Chương 1: Một số vấn đề lý luận thể chế pháp lý về vai trò của nhà nước trong nền kinh tế thị trường

Thông qua việc trình bày: Khái niệm thể chế pháp lý về vai trò của nhà nước trong nền kinh tế thị trường ở nước ta; Nhận diện về vai trò của nhà nước trong nền kinh tế thị trường; Thể chế pháp lý về một số vai trò của nhà nước trong nền kinh tế thị trường; Giới hạn tác động của nhà nước trong nền kinh tế thị trường - cơ sở cho việc xây dựng thể chế pháp lý về vai trò của nhà nước trong nền kinh tế thị trường; Các yếu tố tác động thể chế pháp lý về vai trò của nhà nước trong nền kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay, nhóm tác giả nhận định: Thể chế pháp lý có vai trò quan trọng và quyết định đối với sự phát triển của quốc gia. Tuy nhiên vai trò của thể chế pháp lý phụ thuộc lớn vào chất lượng của khung khổ pháp luật; sự can thiệp của nhà nước và hiệu quả hoạt động của môi trường xã hội. Tình trạng quan liêu hay can thiệp quá mức, tình trạng thiếu trung thực trong thực hiện, quản lý và điều hành vận hành xã hộ, hoặc thiếu minh bạch, công khai, sự phụ thuộc lớn của hệ thống tư pháp có thể khiến cho hiệu lực thể chế bị giới hạn. Theo đó, sẽ ảnh hưởng và cản trở phát triển nói chung và phát triển kinh tế nói riêng. Bởi vậy, ngoài việc nhận biết nội hàm thể chế pháp lý, những nhân tố tác động, ảnh hưởng đến chất lượng, hiệu quả của thể chế pháp lý thì cũng cần phải có nhận thức căn bản và đầy đủ về vai trò của thế chế pháp lý vì như vậy mới thấy hết được ý nghĩa, tầm quan trọng của nó đối với sự phát triển của một quốc gia để từ đó có những đầu tư thích đáng, thực sự hiệu quả cho quốc gia trong quá trình phát triển.

Chương 2: Thực trạng thể chế pháp lý về vai trò của nhà nước trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay

Trên cơ sở phân tích 5 nhóm vấn đề: (i). Thực trạng thể chế pháp lý về vai trò định hướng phát triển và điều tiết kinh tế của nhà nhà nước trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay; (ii). Thực trạng thể chế pháp lý về vai trò xây dựng và tổ chức thực hiện pháp luật của nhà nước trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay; (iii). Thực trạng thể chế pháp lý về vai trò hỗ trợ và khuyến khích của nhà nước trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay; (iv). Thực trạng thể chế pháp lý về vai trò đảm bảo an sinh xã hội của nhà nước trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay; (v). Thực trạng thể chế pháp lý về vai trò bảo vệ người tiêu dùng, giải quyết tranh chấp của nhà nước trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay. Nhóm tác giả đã làm rõ được các vấn đề liên quan đến: Chính sách quan điểm, thực trạng thể chế pháp lý của nhà nước trên các khía cạnh: định hướng phát triển và điều tiết kinh tế; xây dựng và tổ chức thực hiện pháp luật; hỗ trợ và khuyến khích của nhà nước và đảm bảo an sinh xã hội của nhà trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay.

Chương 3: Yêu cầu và một số giải pháp hoàn thiện thể chế pháp lý về vai trò của nhà nước trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay.

Thông qua việc phân tích các yêu cầu đặt ra đối với hoàn thiện thể chế pháp lý về vai trò của nhà nước trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay, nhóm tác giả đã đề xuất một số giải pháp hoàn thiện thể chế pháp lý về vai trò định hướng phát triển, điều tiết của nhà nước, vai trò xây dựng và tổ chức thực hiện hệ thống pháp luật kinh tế của nhà nước, vai trò hỗ trợ và khuyến khích của nhà nước, vai trò bảo vệ người tiêu dùng, giải quyết tranh chấp của nhà nước trong nền kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay. Đồng thời, khẳng định trong một nhà nước pháp quyền, bản thân nhà nước cũng là chủ thể phải tuân thủ pháp luật, nhà nước cũng cần phải xác định thẩm quyền của mình, những việc nhà nước được phép làm và những gì không được làm, chỉ trên cơ sở tự giới hạn thẩm quyền của mình nhà nước mới tạo ra không gian phù hợp để thị trường và các thể chế phi nhà nước hỗ trợ, bổ sung, tạo tiền đề cho thị trường phát triển.

Có thể nói, cuốn sách là công trình nghiên cứu công phu nghiêm túc được nhóm tác giả tham khảo, phân tích và tổng hợp dựa các nguồn tư liệu uy tín. Với những nội dung được phân tích sắc sảo, hy vọng cuốn sách sẽ cung cấp nguồn thông tin tham khảo bổ ích cho độc giả, những người quan tâm tới vấn đề này.

Trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc!

Phạm Vĩnh Hà