Hội thảo khoa học “Lịch sử tư tưởng Việt Nam: cơ sở lý luận, cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu”
Thứ Ba, 30/12/2025
Trong khuôn khổ triển khai nhiệm vụ Mũ “Nghiên cứu tổng thể các giai đoạn của lịch sử tư tưởng Việt Nam”, thuộc Chương trình Khoa học và Công nghệ trọng điểm cấp Bộ “Lịch sử tư tưởng Việt Nam” do Viện Triết học chủ trì, Ban Chủ nhiệm nhiệm vụ đã tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Lịch sử tư tưởng Việt Nam: cơ sở lý luận, cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu”.
Hội thảo diễn ra trong hai ngày 27–28/12/2025 tại tỉnh Phú Thọ. Sự tham gia tích cực, trách nhiệm của các chủ nhiệm nhiệm vụ thuộc Chương trình và các đại biểu tham dự đã góp phần quan trọng vào thành công chung của Hội thảo, đồng thời khẳng định ý nghĩa khoa học và thực tiễn của việc nghiên cứu lịch sử tư tưởng Việt Nam trong bối cảnh hiện nay.
Phát biểu đề dẫn Hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Tài Đông – Chủ nhiệm Chương trình – nhấn mạnh và làm rõ những vấn đề phương pháp luận cơ bản trong nghiên cứu lịch sử tư tưởng Việt Nam, đồng thời đưa ra các định hướng cho việc triển khai các nhiệm vụ thuộc Chương trình. Từ chỗ chỉ ra “Lịch sử tư tưởng Việt Nam là khoa học nghiên cứu quá trình hình thành, phát triển và biến đổi của tư tưởng Việt Nam từ khởi nguồn đến nay; phân tích các học thuyết, nhà tư tưởng, trường phái trong mối liên hệ với bối cảnh lịch sử nhằm làm rõ nội dung, quy luật, đặc điểm và vai trò của tư tưởng Việt Nam”, PGS.TS. Nguyễn Tài Đông đã nêu rõ các nguyên tắc nghiên cứu và biên soạn trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ, đặc biệt là nguyên tắc khách quan, nguyên tắc tính đảng, nguyên tắc lịch sử – cụ thể, nguyên tắc toàn diện, nguyên tắc phát triển, nguyên tắc kiểm chứng và nguyên tắc cởi mở.
Trong hai ngày làm việc, hội thảo đã nghe trình bày 16/35 báo cáo khoa học, tập trung vào hai nhóm vấn đề chính: (1) cơ sở lý luận và cách tiếp cận trong nghiên cứu lịch sử tư tưởng Việt Nam; (2) phương pháp luận nghiên cứu lịch sử tư tưởng Việt Nam. Các phiên thảo luận diễn ra trong không khí học thuật nghiêm túc, sôi nổi, thẳng thắn và cởi mở. Nhiều vấn đề chuyên môn sâu đã được các đại biểu phân tích, trao đổi từ nhiều góc độ khác nhau. Tiêu biểu như báo cáo của PGS.TS. Lê Thị Lan (Viện Triết học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) làm rõ ý nghĩa của việc nghiên cứu, xây dựng bộ Lịch sử tư tưởng Việt Nam và xác định những tư tưởng trọng tâm cần tập trung khảo cứu; báo cáo của TS. Trần Thị Thúy Ngọc (Viện Triết học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) đi sâu phân tích các vấn đề đặt ra trong nghiên cứu tư tưởng Việt Nam thời Trần – Hồ (1226–1407) từ cách tiếp cận đến nội dung cốt lõi; hay báo cáo của TS. Nguyễn Minh Nguyên (Viện Triết học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) tập trung luận giải phương pháp đối thoại lịch sử trong nghiên cứu tư tưởng Việt Nam từ triều Tây Sơn Nguyễn Huệ đến trước khi thực dân Pháp xâm lược (1789–1858).
Hội thảo được tổ chức nhằm tạo diễn đàn học thuật để các nhà khoa học, nhà nghiên cứu trao đổi, thảo luận chuyên sâu về những vấn đề lý luận nền tảng, các cách tiếp cận chủ yếu và phương pháp nghiên cứu phù hợp đối với lĩnh vực lịch sử tư tưởng Việt Nam. Thông qua các tham luận và ý kiến trao đổi, Hội thảo đã góp phần làm rõ những cơ sở khoa học cần thiết, hướng tới thống nhất nhận thức chung trong quá trình nghiên cứu, đánh giá và hệ thống hóa các giai đoạn phát triển của tư tưởng Việt Nam trong lịch sử.
Bên cạnh việc công bố và thảo luận các kết quả nghiên cứu bước đầu của nhiệm vụ, Hội thảo còn là dịp để các nhà khoa học chia sẻ kinh nghiệm nghiên cứu, đồng thời đề xuất những định hướng và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả triển khai nhiệm vụ trong thời gian tới.
Một số hình ảnh tại Hội thảo:




Phạm Thị Hường