Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
  • Thư viện điện tử và kho tin
  • Đề tài nghiên cứu cấp bộ
  • Đề tài nghiên cứu cấp nhà nước
  • Tham khảo tạp chí
  • Sách toàn văn
  • Thư điện tử
  • Chính phủ
  • 7.1 sach hang nam

Quyền công đoàn của người lao động trong các doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay

11/08/2021


Cơ quan soạn thảo: Nhà xuất bản Khoa học xã hội

Tác giả :
  • TS. Vũ Anh Đức (Chủ biên)
  • PGS.TS. Lê Thị Châu
  • TS. Nguyễn Minh Phú
  • TS. Nguyễn Văn Phong

Năm xuất bản: 2020

Số trang: 204

 

Trải qua hơn 90 năm xây dựng và trưởng thành, Công đoàn Việt Nam đã có những đóng góp to lớn trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đối với doanh nghiệp, công đoàn có vai trò quan trọng trong việc ký kết hợp đồng lao động cho người lao động. Do đó, quyền công đoàn của người lao động là vấn đề được quan tâm, nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nhau. Theo quan điểm hiện đại, quyền công đoàn là một quyền cơ bản của người lao động, một trong những nội dung của quyền con người. Ở Việt Nam, ngay từ bản Hiến pháp đầu tiên của Nhà nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa năm 1946 cũng ghi nhận: “Công dân Việt Nam có quyền: Tự do ngôn luận; Tự do xuất bản; Tự do tổ chức và hội họp; Tự do tín ngưỡng…”; Sắc lệnh số 29/SL ngày 12/3/1947 của Chủ tịch Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hòa quy định: “Công đoàn là những đoàn thể lập ra mục đích để bảo vệ quyền lợi của công nhân về phương diện nghề nghiệp”; “Đàn bà có quyền vào công đoàn và có quyền tham dự vào ban quản trị; Người vị thành niên từ 16 tuổi trở lên tính theo dương lịch được phép vào công đoàn”…ngoài ra, quyền công đoàn của người lao động được ghi nhận trong các bản Hiến pháp và những văn bản pháp lý quan trọng khác…

Luật Lao động quy định người lao động làm việc trong doanh nghiệp có quyền thành lập, gia nhập và hoạt động công đoàn theo quy định của Luật Công đoàn. Luật pháp quy định các cấp công đoàn: công đoàn cấp cơ sở, được thành lập ở cấp độ doanh nghiệp và tổ chức công đoàn cấp trên trực tiếp của cấp cơ sở, giám sát các sinh hoạt/hoạt động của tổ chức công đoàn cấp cơ sở… Có thể nói, hệ thống văn bản pháp luật về quyền công đoàn của người lao động ở nước ta được hình thành khá sớm và thường xuyên được sửa đổi, bổ sung cho phù hợp hơn với thực tiễn, tạo hành lang pháp lý để người lao động thực hiện quyền công đoàn của mình. Chính việc thực hiện quyền công đoàn của người lao động và phát huy vai trò cũng như tinh thần trách nhiệm của công đoàn đã góp phần tích cực trong việc xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định, tiến bộ, động viên người lao động tích cực tham gia xây dựng và phát triển đất nước.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được, vấn đề bảo đảm quyền công đoàn của người lao động trong các doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế và gặp không ít khó khăn do doanh nghiệp không hợp tác với tổ chức công đoàn trong doanh nghiệp để người lao động được thực hiện quyền công đoàn của mình, dẫn đến quyền đại diện trong việc thương lượng thỏa ước lao dộng thập thể chưa tốt; chất lượng và hiệu quả hoạt động đại diện chưa cao và do đó chưa phát huy hết vai trò của người đại diện cho người lao động. Để làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về quyền công đoàn của người lao động trong các doanh nghiệp hiện nay, đồng thời xác định những hạn chế, nguyên nhân và đề xuất các giải pháp hoàn thiện bảo đảm thực thi quyền công đoàn của người lao động, năm 2020, Nhà xuất bản Khoa học xã hội xuất bản cuốn sách chuyên khảo: “Quyền công đoàn của người lao động trong các doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay” do TS. Vũ Anh Đức làm chủ biên. Cuốn sách góp phần hoàn thiện cơ sở lý luận về quyền công đoàn của người lao động; phân tích những quy định của pháp luật quốc tế về quyền công đoàn của người lao động làm cơ sở quan trọng để liên hệ, đánh giá pháp luật hiện hành và vận dụng có chọn lọc trong quá trình hoàn thiện pháp luật về quyền công đoàn ở Việt Nam.

Ngoài phần mở đầu và kết luận, nội dung của cuốn sách được kết cầu thành 3 chương:

Chương 1. Những vấn đề lý luận về quyền công đoàn của người lao động

Chương này, nhóm tác giả khái quát một số vấn đề lý luận về quyền công đoàn của người lao động, trong đó làm rõ những khái niệm liên quan đến vấn đề nghiên cứu; phân loại quyền công đoàn; nội dung quyền công đoàn của người lao động; các bảo đảm quyền công đoàn của người lao động. Nghiên cứu nhấn mạnh, người lao động, không phân biệt dưới bất kỳ hình thức nào, đều không phải xin phép trước mà vẫn có quyền được tổ chức và gia nhập các tổ chức theo sự lựa chọn của mình, với một điều kiện duy nhất là phải tuân theo điều lệ của chính tổ chức đó. Ngoài ra, người lao động không những có quyền tự do thành lập tổ chức công đoàn đơn lẻ mà còn có quyền tự thành lập hoặc tham gia liên đoàn, tổng liên đoàn và quyền liên kết với các tổ chức quốc tế. Việc thừa nhận quyền công đoàn của người lao động và thực hiện nó trên thực tiễn đạt hiệu quả như thế nào còn liên quan tới nhiều yếu tố khác nhau bảo đảm cho quyền công đoàn của người lao động như sau: (i) Bảo đảm về kinh tế - chính trị; (ii) Bảo đảm về mặt thể chế - xã hội; (iii) Bảo đảm về mặt pháp lý.

Chương 2. Thực trạng pháp luật và thực tiễn thực hiện pháp luật về quyền công đoàn của người lao động trong các doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay

Trên cơ sở khái quát thực trạng pháp luật về quyền công đoàn của người lao động trong pháp luật quốc tế và ở Việt Nam, các tác giả đã tập trung phân tích thực trạng thực hiện các quy định pháp luật về quyền công đoàn của người lao động trong các doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay và đưa ra một số nhận xét, đánh giá: (i) Quyền tham gia thành lập và gia nhập công đoàn của người lao động theo quy định của pháp luật Việt Nam còn một số bất cập so với các tiêu chuẩn lao động và khuyến nghị của Tổ chức Lao động Quốc tế; (ii) Thương lượng tập thể chưa phát triển, công đoàn chưa bao giờ sử dụng quyền tổ chức và lãnh đạo đình công, do đó chưa hấp dẫn người lao động gia nhập và thực hiện quyền gia nhập công đoàn của mình; (iii) Quyền bảo vệ về tổ chức và cán bộ công đoàn trong các doanh nghiệp ở Việt Nam chưa được thực hiện nghiêm túc, hiệu quả thấp; (iv) Năng lực và vị thế của cán bộ công đoàn cơ sở chưa tương xứng với trách nhiệm về thực hiện quyền công đoàn của người lao động ở các doanh nghiệp; (v) Nguồn tài chính của công đoàn trong các doanh nghiệp tuy đa dạng nhưng cũng ràng buộc quá trình thực thi quyền công đoàn của người lao động.

Chương 3. Quan điểm và giải pháp bảo đảm quyền công đoàn của người lao động trong các doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay

Từ những vấn đề thực tiễn và pháp lý liên quan đến quá trình thực hiện quyền công đoàn của người lao động trong các doanh nghiệp ở nước ta hiện nay cũng như căn cứ vào quan điểm về bảo đảm quyền công đoàn của người lao động, nhóm tác giả đề xuất các nhóm giải pháp bảo đảm quyền công đoàn của người lao động trong các doanh nghiệp ở nước ta hiện nay: Nhóm giải pháp thứ nhất, hoàn thiện hành lang pháp lý về quyền công đoàn của người lao động; Nhóm giải pháp thứ hai, tăng cường các biện pháp đảm bảo thực hiện quyền công đoàn của người lao động trong các doanh nghiệp, trong đó tập trung nâng cao nhận thức của các chủ thể liên quan tới việc thực hiện quyền công đoàn của người lao động trong bối cảnh mới.

Cuốn sách là công trình nghiên cứu công phu của tập thể tác giả, với cách trình bày dễ hiểu và bố cục khoa học, chặt chẽ, hy vọng những nội dung trên sẽ đáp ứng nhu cầu tìm hiểu của độc giả quan tâm tới vấn đề lao động, công đoàn , đặc biệt là lý luận và pháp luật về quyền công đoàn của người lao động ở Việt Nam.

Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc!

Nguyễn Minh Hồng

 


Nhà xuất bản Khoa học xã hội

Các tin đã đưa ngày: