Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
  • Thư viện điện tử và kho tin
  • Đề tài nghiên cứu cấp bộ
  • Đề tài nghiên cứu cấp nhà nước
  • Tham khảo tạp chí
  • Sách toàn văn
  • Thư điện tử
  • Chính phủ
  • 7.1 sach hang nam

Phát triển doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân vùng Tây Nam Bộ trong bối cảnh mới

28/10/2021


Tác giả :
  • PGS.TS. Vũ Hùng Cường (Chủ biên)
  • TS. Phí Vĩnh Tường
  • TS. Đỗ Diệu Hương
  • TS. Đặng Thái Bình
  • ThS. Trần Văn Hoàng
  • TS. Trần Khánh Hưng
  • ...

Năm xuất bản: 2021

Số trang: 375

 

Kinh tế tư nhân (KTTN) là thành phần kinh tế thuộc cơ cấu kinh tế của quốc gia, được hình thành và phát triển dựa trên sở hữu của tư nhân về tư liệu sản xuất cũng như lợi ích cá nhân. Trải qua hơn 30 năm phát triển của nền kinh tế, ngày nay KTTN được xem như là một thành phần không thể thiếu bởi những thành tựu đóng góp cho tăng trưởng và phát triển nền kinh tế đất nước, nhất là đóng góp vào ngân sách nhà nước, giải quyết việc làm, thúc đẩy cạnh tranh của các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế…. Tại Văn kiện Đại hội Đảng XII đã xác định “Hoàn thiện cơ chế, chính sách khuyến khích, tạo thuận lợi phát triển mạnh kinh tế tư nhân ở hầu hết các ngành và lĩnh vực kinh tế, trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế”, điều đó cho thấy KTTN còn rất nhiều tiềm năng chưa được giải phóng, nhiều nguồn lực chưa được huy động và trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở nước ta, KTTN chưa phát huy tương xứng với khả năng và nguồn lực của nó, chưa có địa vị phù hợp với đóng góp của chính nó.

Vùng Tây Nam Bộ có nhiều điều kiện thuận lợi cho phát triển khu vực nông nghiệp, du lịch, đây được xem là một trong những vùng kinh tế quan trọng của Việt Nam với vai trò đảm bảo an ninh lương thực quốc gia. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, nguồn lực đầu tư cho phát triển vùng Tây Nam Bộ còn thấp. Mặc dù nông nghiệp là thế mạnh nhưng nguồn lực đầu tư cho phát triển nông nghiệp vùng Tây Nam Bộ còn nhiều bất cập. Vai trò động lực của doanh nghiệp khu vực KTTN đối với sự phát triển của vùng, đặc biệt trong khai thác thế mạnh của vùng còn nhiều hạn chế.

Đến nay đã có nhiều nghiên cứu đưa ra những luận điểm và bàn thảo về vấn đề này tuy nhiên cách tiếp cận của mỗi học giả đều dưới những lăng kính khác nhau. Bởi vậy cần phải có cách tiếp cận đa chiều trên cơ sở nghiên cứu mối quan hệ hai chiều giữa phát triển doanh nghiệp khu vực KTTN vùng Tây Nam Bộ và phát triển kinh tế vùng Tây Nam Bộ theo hướng bền vững trong bối cảnh mới. Để giải quyết những vấn đề trên, năm 2021, Nhà xuất bản Khoa học xã hội xuất bản cuốn “Phát triển doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân vùng Tây Nam Bộ trong bối cảnh mới” do PGS.TS. Vũ Hùng Cường làm chủ biên. Cuốn sách là kết quả nghiên cứu của Đề tài KH&CN cấp quốc gia “Giải pháp phát triển doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân vùng Tây Nam Bộ trong bối cảnh mới” được thực hiện trong giai đoạn 2018-2020, mã số KHCN-TNB/14-19/X15 do PGS.TS. Vũ Hùng Cường làm chủ nhiệm, Viện Thông tin Khoa học xã hội (Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam) là tổ chức chủ trì, thuộc Chương trình Khoa học và Công nghệ phục vụ phát triển bền vững vùng Tây Nam Bộ (Chương trình Tây Nam Bộ), mã số KHCN-TNB/14-19 do Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam và Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh đồng chủ trì.

Ngoài Lời nói đầu, kết cấu của cuốn sách được chia thành 3 chương:

Chương 1. Cơ sở lý luận và kinh nghiệm quốc tế về phát triển doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân trong vùng kinh tế

Chương này, nhóm tác giả trình bày khung cơ sở lý luận về phát triển doanh nghiệp khu vực KTTN trong vùng kinh tế, lý thuyết doanh nghiệp dựa trên nguồn lực (Resource-based theory of the Firm – RBF), hệ tiêu chí và chỉ tiêu đánh giá sự phát triển và vai trò động lực của doanh nghiệp khu vực KTTN đối với sự phát triển kinh tế vùng: (i) Đánh giá mặt lượng của sự phát triển doanh nghiệp; (ii) Đánh giá mặt chất của sự phát triển doanh nghiệp; (iii) Đánh giá vai trò động lực kéo và đẩy của doanh nghiệp khu vực KTTN đối với tăng trưởng và phát triển vùng kinh tế. Chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn về phát triển doanh nghiệp khu vực KTTN của một số nước trên thế giới, nhóm tác giả đề cập tới kinh nghiệm của Anh, Ý, Đài Loan, Thái Lan, Trung Quốc, Malaysia và Hàn Quốc trong xây dựng các cụm liên kết, các thành phố công nghệ cao, xây dựng các chính sách khuyến khích đầu tư vào các ngành, lĩnh vực khai thác tiềm năng thế mạnh của vùng và địa phương. Từ thực tiễn của các quốc gia này, nhóm nghiên cứu rút ra một số bài học kinh nghiệm cho Việt Nam nói chung và vùng Tây Nam Bộ nói riêng về chiến lược phát triển và các chính sách hỗ trợ phát triển doanh nghiệp khu vực KTTN.

Chương 2. Thực trạng phát triển và vai trò doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân đối với phát triển vùng Tây Nam Bộ

Trên cơ sở khảo sát doanh nghiệp và các Sở ngành tại 13 tỉnh, thành vùng Tây Nam Bộ và tiếp cận các tài liệu, số liệu thứ cấp … các tác giả tập trung làm sáng tỏ một số nội dung: (i) Tình hình phát triển kinh tế - xã hội vùng Tây Nam Bộ; (ii) Thực trạng phát triển doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân (bao gồm cả doanh nghiệp khu vực KTTN trong nước và doanh nghiệp FDI) vùng Tây Nam Bộ giai đoạn 2001-2018; (iii) Vai trò của doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân đối với phát triền vùng Tây Nam Bộ; (iv) Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân vùng Tây Nam Bộ; (v) Các yếu tố ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa sự phát triển của doanh nghiệp và tăng trưởng kinh tế vùng Tây Nam Bộ dựa trên lợi thế so sánh; (vi) Những vấn đề phát triển của doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân trong mối quan hệ với phát triển bền vững của vùng Tây Nam Bộ và nguyên nhân của các vấn đề.

Bằng nhiều cách tiếp cận khác nhau (tiếp cận hệ thống, tiếp cận phát triển bền vững, tiếp cận vùng, tiếp cận lịch sử) và phương pháp phân tích định tính, định lượng, sử dụng công cụ SWOT (điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức), khảo sát bảng hỏi, thảo luận nhóm và phỏng vấn sâu đối với doanh nghiệp và các Sở ngành, các tác giả đã đưa ra những nhận định về khu vực kinh tế tư nhân vùng Tây Nam Bộ có giá trị cả về học thuật và thực tiễn. Ngoài ra trong chương này, với việc phỏng vấn sâu lãnh đạo một số doanh nghiệp, hiệp hội và một số cán bộ chủ chốt của các Sở ngành, nhóm nghiên cứu đã thu thập được những thông tin có giá trị về năng lực cạnh tranh, năng lực liên kết và năng lực hội nhập quốc tế của doanh nghiệp khu vực KTTN để từ đó có những đánh giá hiệu quả và tác động của thế chế, chính sách tạo môi trường kinh doanh và chính sách hỗ trợ doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân phát triển trong thời gian qua, nhìn từ góc độ phát triển bền vững.

Chương 3. Quan điểm, định hướng và giải pháp phát triển doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân vùng Tây Nam Bộ trong bối cảnh mới

Từ lý luận về phát triển doanh nghiệp gắn với phát triển bền vững vùng, tổng hợp kinh nghiệm quốc tế về phát triển doanh nghiệp khu vực KTTN của một số quốc gia và vùng lãnh thổ được chắt lọc trong chương 1, cũng như phân tích thực trạng phát triển của doanh nghiệp khu vực tư nhân ở chương 2, các yêu cầu phát triển, quan điểm và định hướng phát triển doanh nghiệp khu vực KTTN vùng Tây Nam Bộ, nhóm nghiên cứu đề xuất một số nhóm giải pháp cơ bản nhằm thúc đẩy sự phát triển doanh nghiệp khu vực KTTN cả về lượng và chất, đáp ứng yêu cầu là động lực quan trọng cho tăng trưởng và phát triển bền vững vùng Tây Nam Bộ: (i) Nhóm các giải pháp có tính đột phá cho phát triển; (ii) Nhóm các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp khu vực KTTN, thúc đẩy liên kết theo chuỗi cung ứng và mạng sản xuất; (iii) Nhóm các giải pháp nâng cao vai trò của Nhà nước trong xử lý các vấn đề cấp quốc gia, cấp vùng ảnh hưởng đến sự phát triển của doanh nghiệp khu vực KTTN và phát triển bền vững vùng Tây Nam Bộ.

Cuốn sách là công trình khoa học được tập thể tác giả nghiên cứu công phu và nghiêm túc. Với 310 trang nội dung và 44 trang phụ lục thể hiện cách thức khảo sát, nghiên cứu cùng kết cấu nội dung lô gic, phân tích cô đọng, văn phong dễ hiểu đã mang đến cho người đọc cái nhìn khá toàn diện về phát triển doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân ở vùng Tây Nam Bộ trong bối cảnh mới. Cùng với cuốn sách “Kinh tế tư nhân- một động lực cơ bản cho phát triển” xuất bản năm 2016 do PGS.TS. Vũ Hùng Cường làm chủ biên và cuốn “Kinh tế tư nhân và vai trò động lực tăng trưởng” xuất bản năm 2011 do TS. Vũ Hùng Cường làm chủ biên, hy vọng với cuốn sách “Phát triển doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân vùng Tây Nam Bộ trong bối cảnh mới” sẽ là những tài liệu hữu ích dành cho cho các nhà hoạch định chính sách, các nhà nghiên cứu và độc giả quan tâm về chủ đề kinh tế tư nhân.

Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc./.

Nguyễn Minh Hồng


Nhà xuất bản Khoa học xã hội

Các tin đã đưa ngày: