Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
  • Thư viện điện tử và kho tin
  • Đề tài nghiên cứu cấp bộ
  • Đề tài nghiên cứu cấp nhà nước
  • Tham khảo tạp chí
  • Sách toàn văn
  • Thư điện tử
  • Chính phủ
  • 7.1 sach hang nam

Quan hệ Australia – ASEAN hai thập niên đầu thế kỷ XXI

14/04/2022


Tác giả :
  • TS. Võ Xuân Vinh (Chủ biên)
  • PGS.TS. Dương Văn Huy
  • TS. Trương Quang Hoàn
  • TS. Nguyễn Hà Phương
  • ThS. Trịnh Hải Tuyến

Năm xuất bản: 2021

Số trang: 312

 

Australia là một trong những nước thiết lập quan hệ đối tác đối thoại sớm nhất với ASEAN (1974). Quan hệ giữa Astralia và ASEAN được chú trọng thúc đẩy kể từ khi Mỹ tiến hành cuộc chiến chống khủng bố sau sự kiện ngày 11/9/2001 với việc coi Đông Nam Á là mặt trận thứ hai trong cuộc chiến này. Với tư cách là đối tác an ninh quan trọng của Mỹ, chính sách an ninh của Autralia có tác động lớn đến khu vực Đông Nam Á. Trong “Sách trắng chính sách đối ngoại 2017” mà Autralia công bố vào tháng 11/2017, nước này một mặt khẳng định vai trò trung tâm ASEAN trong các cơ chế hợp tác ở khu vực, mặc khác đảm bảo vai trò đối tác hàng đầu về kinh tế, phát triển của Autralia đối với ASEAN và các nước thành viên của tổ chức này.

Đối với Việt Nam, quan hệ song phương Australia - Việt Nam đã phát triển vượt bậc kể từ khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 1973. Kể từ đó đến nay, mối quan hệ hợp tác giữa Australia -Việt Nam không ngừng lớn mạnh qua từng năm. Chỉ 4 năm sau khi quan hệ Australia – ASEAN được nâng lên tầm chiến lược vào năm 2014, quan hệ Việt Nam – Australia cũng được nâng lên tầm chiến lược vào năm 2018. Giá trị thương mại hai chiều Australia – Việt Nam năm tài khóa 2016-2017 đạt gần 12 tỉ USD, đầu tư của Australia vào Việt Nam đạt 1,9 tỉ USD năm 2016 và nhiều khoản đầu tư lớn đang được Australia xem xét đầu tư vào Việt Nam. Bên cạnh đó, vai trò chính trị - an ninh của Australia có ý nghĩa quan trọng với Việt Nam khi nước này kiên định lập trường bảo đảm tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông, giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, dựa trên luật pháp quốc tế. Ngoài quan hệ song phương được tăng cường, sự phát triển của quan hệ Australia – ASEAN có tác động không nhỏ đến quan hệ Việt Nam – Australia. Để có cách nhìn khách quan và nghiên cứu có hệ thống về mối quan hệ Australia – ASEAN, trên cơ sở đó đánh giá tác động tới quan hệ Việt Nam – Australia, năm 2021, Nhà xuất bản Khoa học xã hội xuất bản cuốn sách chuyên khảo: “Quan hệ Australia - ASEAN hai thập niên đầu thế kỷ XXI” do TS. Võ Xuân Vinh làm chủ biên. Cuốn sách là kết quả nghiên cứu của Đề tài khoa học cấp Bộ “Quan hệ Australia - ASEAN từ năm 2001 đến năm 2020” của Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam.

Ngoài phần Lời nói đầu và Kết luận, cuốn sách được kết cấu thành 3 chương:

Chương 1.  Các nhân tố tác động đến quan hệ Australia – ASEAN từ năm 2001 đến năm 2020

Trong chương này, các tác giả chỉ ra 4 nhân tố tác động chính đến quan hệ Australia – ASEAN: (i) Tình hình quốc tế, khu vực và nhân tố các nước lớn; (ii) Tiến trình hội nhập khu vực của ASEAN; (iii) Chính sách của Australia đối với ASEAN giai đoạn 2001-2020; (iv) Quan hệ Australia – ASEAN giai đoạn 1991-2000. Nhóm nghiên cứu nhận định, quan hệ Australia – ASEAN trong hai thập niên đầu thế kỷ XXI chịu tác động của nhiều nhân tố khác nhau và rất khó để phân biệt rạch ròi các nhân tố khi chúng liên quan đến nhau, có tính đan xen và trong từng hoàn cảnh nhất định có thể chuyển hóa cho nhau. Sự dịch chuyển tương quan sức mạnh giữa các cường quốc đưa tới các cuộc cạnh tranh ảnh hưởng ở khu vực và toàn cầu mới, trong đó nổi bật là cạnh tranh Mỹ- Trung Quốc dù thực tế cho thấy, các cường quốc ngày càng phụ thuộc lẫn nhau về an ninh và phát triển. Sự nổi lên của Ấn Độ, những nỗ lực tìm kiếm vị thế chính trị của Nhật Bản… là những nhân tố ảnh hưởng sâu sắc đến quan hệ quốc tế châu Á- Thái Bình Dương. Việc Đông Nam Á là một trong những chiến trường chính của cạnh tranh Mỹ - Trung ở khu vực và Australia là đồng minh thân cận của Mỹ ở khu vực đã tác động không nhỏ tới quan hệ Australia – ASEAN.

Chương 2. Quan hệ Australia – ASEAN trên một số lĩnh vực

Phân tích về quan hệ Australia – ASEAN, nhóm nghiên cứu tập trung phân tích trên một số lĩnh vực sau: Thứ nhất, về quan hệ an ninh- chính trị diễn ra khá sôi động, đặc biệt là trên các lĩnh vực như chống khủng bố, chống buôn người, hợp tác về an ninh biển, trong đó có vấn đề về Biển Đông. Tuy nhiên, mức độ hợp tác an ninh - quốc phòng giữa Australia và ASEAN phụ thuộc rất nhiều vào chính sách của Australia đối với khu vực; Thứ hai, về quan hệ kinh tế, từ những dữ liệu của UNCTAD và ASEANstats, nhóm tác giả đã tính toán và tổng hợp lại để phân tích sâu về quan hệ thương mại, quan hệ đầu tư và cho rằng dù có những biến động nhất định nhưng nhìn chung có những bước phát triển đáng ghi nhận, phù hợp với quy mô và năng lực kinh tế của cả hai bên. Thứ ba, hợp tác phát triển được diễn ra trong nhiều khuôn khổ khác nhau, từ các hiệp định thương mại song phương, đa phương đến các chương trình hỗ trợ từ Australia. Trong khuôn khổ của các hiệp định thương mại song phương và đa phương, hợp tác phát triển được xây dựng dựa trên cơ sở thống nhất qua đàm phán về lộ trình cắt giảm các loại hình thuế quan, phi thuế quan căn cứ trên mức độ phát triển và lợi thế kinh tế của các bên cụ thể.

Chương 3. Đặc điểm, tác động, triển vọng của quan hệ Australia - ASEAN và một số gợi ý chính sách cho Việt Nam   

Trong chương này, các tác giả tập trung phân tích đặc điểm và đánh giá tác động của quan hệ Australia – ASEAN (tác động tới Australia, ASEAN và Việt Nam), từ đó đánh giá triển vọng của quan hệ Australia – ASEAN trong thời gian tới. Cụ thể: (i) An ninh – chính trị, cạnh tranh Mỹ - Trung ở châu Á – Thái Bình Dương trong thời gian qua và cam kết của hai bên trong việc tiếp tục thúc đẩy quan hệ có tác động lớn đến quan hệ chính trị an ninh giữa Australia và ASEAN trong những năm sắp tới. (ii) Về kinh tế, cạnh tranh Mỹ - Trung, đặc biệt là cuộc chiến thương mại giữa hai quốc gia này trong thời gian qua đã cho thấy mức độ tác động của nó. Triển vọng quan hệ kinh tế Australia – ASEAN chịu ảnh hưởng của chính sách của Australia đối với ASEAN trong thời gian tới và ngược lại. (iii) Triển vọng hợp tác phát triển giữa Australia và ASEAN sẽ gặp thách thức nhất định trong thời gian tới do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19.

Trên cơ sở những phân tích và đánh giá trên, nhóm nghiên cứu rút ra một số gợi ý chính sách cho Việt Nam: Thứ nhất, trong tiếp cận về chính sách đối ngoại của Australia đối với khu vực và Việt Nam, cần nhìn nhận nó trong bối cảnh của chính sách của Mỹ đối với khu vực nói chung và Việt Nam nói riêng; Thứ hai, Việt Nam cần chuẩn bị để ứng phó và thích nghi với tình hình mới cả về mức độ lẫn tính đa tầng lớp của cạnh tranh Mỹ - Trung; Thứ ba, Việt Nam cần kiên định bảo vệ và củng cố vai trò trung tâm của ASEAN trong các cơ chế hợp tác ở khu vực, đặc biệt là trong các cơ chế do ASEAN dẫn dắt như ARF, EAS, ADMM+ với sự hiện diện của các đối tác đối thoại cam kết thúc đẩy và bảo vệ các giá trị này như Mỹ, Nhật Bản, Australia và Ấn Độ; Thứ tư, Việt Nam nên xem xét đề xuất tổ chức Đối thoại các đối tác phát triển của Mekong để tạo thế cân bằng ảnh hưởng nước lớn ở khu vực Mekong nói chung và Việt Nam nói riêng; Thứ năm,Việt Nam nên cân nhắc một số điểm về chính trị, an ninh và kinh tế nhằm thúc đẩy quan hệ song phương Việt Nam - Australia.

Bằng việc sử dụng các phương pháp nghiên cứu liên ngành, đa ngành cùng với phân tích lập luận logics và dễ hiểu dựa trên số liệu đáng tin cậy của các tổ chức uy tín trên thế giới, cuốn sách đã mang đến cho ngượi đọc một bức tranh tổng quan về quan hệ Australia - ASEAN hai thập niên đầu thế kỷ XXI. Cuốn sách sẽ là nguồn tư liệu hữu ích cho độc giả quan tâm.

Xin trân trọng giới thiệu./.

Nguyễn Minh Hồng

 


Nhà xuất bản Khoa học xã hội

Các tin đã đưa ngày: