Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
  • Thư viện điện tử và kho tin
  • Đề tài nghiên cứu cấp bộ
  • Đề tài nghiên cứu cấp nhà nước
  • Tham khảo tạp chí
  • Sách toàn văn
  • Thư điện tử
  • Chính phủ
  • 7.1 sach hang nam

Hành trình dân tộc học

18/05/2022


Tác giả :
  • PGS.TS. Nguyễn Ngọc Thanh

Năm xuất bản: 2021

Số trang: 832

 

PGS.TS. Nguyễn Ngọc Thanh sinh ngày 01 tháng 11 năm 1955 tại Hà Nôi, tốt nghiệp Khoa Lịch sử, chuyên ngành Dân tộc học, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội (1980-1984). Ông bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ năm 1999 tại cơ sở đào tạo Viện Dân tộc học và được phong chức danh Phó Giáo sư năm 2010. Với hơn 35 năm làm công tác nghiên cứu tại Viện Dân tộc học (Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam), PGS.TS. Nguyễn Ngọc Thanh đã đặt chân lên nhiều tỉnh thành trong cả nước, tới những vùng xa xôi hẻo lánh ở miền núi phía Bắc, miền Trung, Tây Nguyên, Nam Bộ và cho ra đời nhiều công trình khoa học có giá trị. Ông là tác giả, chủ biên, đồng chủ biên của 35 đầu sách và hàng trăm bài viết chương sách với các hướng nghiên cứu chính về người Mường, Hmông, hôn nhân và gia đình, tri thức dân gian, giáo dục ở các dân tộc thiểu số… Suốt những năm tháng cùng đồng nghiệp băng rừng lội suối, cùng ăn ở và hòa mình vào cuộc sống của đồng bào dân tộc thiểu số, PGS.TS. Nguyễn Ngọc Thanh đã thấu hiểu những giá trị về văn hóa, phong tục, tập quán của họ và hơn thế nữa là hiểu về giá trị của việc phát huy, gìn giữ bản sắc tộc người. Bởi thế những đóng góp của Ông đã được ghi nhận qua các giải thưởng của Hội Dân tộc học Việt Nam, Hội Văn Nghệ Dân gian Việt Nam và được giới nghiên cứu Dân tộc học đánh giá cao về mặt chuyên môn.

Với mong muốn đem lại những kiến thức, kinh nghiệm mà mình đã học, tích lũy được để đóng góp cho công tác đào tạo phát triển nguồn nhân lực và nghiên cứu cho khoa học của Viện Dân tộc học, các cơ quan nghiên cứu khoa học, cơ sở đào tạo đại học và sau đại học, PGS.TS. Nguyễn Ngọc Thanh đã tập hợp lại những thành quả nghiên cứu để những người yêu thích dân tộc học, nhất là những nhà nghiên cứu trẻ tiện tra cứu khi cần đến. Bởi vậy, năm 2021, cuốn sách chuyên khảo “Hành trình dân tộc học” do PGS.TS Nguyễn Ngọc Thanh là tác giả đã được Nhà xuất bản khoa học xã hội ấn hành. Cuốn sách tập hợp 40 bài nghiên cứu đã được công bố từ năm 1988 đến năm 2020, trong đó một số ít được công bố lần đầu.

Ngoài Lời nói đầu, Đôi nét về tác giả, cuốn sách được kết cấu thành 3 phần:

Phần thứ nhất: Những vấn đề tộc người và văn hóa tộc người

Phần này bao gồm 15 bài viết đề cập đến phong tục, tập quán và những nét đẹp văn hóa truyền thống của tộc Mường, Dao, Hmông, Tày…, đặc biệt có bài nghiên cứu về người Rục, dân số chỉ còn vài trăm người, đời sống hết sức khó khăn và rất dễ bị diệt vong. Bên cạnh đó, còn có bài nghiên cứu về sử dụng và bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên của dân tộc Dao. Mặc dù, trước sự biến đối của khí hậu và sự tàn phá nặng nề về môi trường, nhưng tộc người này có nhiều kinh nghiệm trong ứng xử với nguồn tài nguyên thiên nhiên và có quy ước bảo vệ các nguồn tài nguyên này, được người dân tự nguyện chấp hành.

Phần thứ hai: Những vấn đề xã hội tộc người

Với 13 bài nghiên cứu đề cập đến những vấn đề xã hội. Trong đó, đáng lưu ý là bài viết “Tổ chức bản của một số dân tộc thiểu số ở miền núi phía Bắc Việt Nam” đã đi sâu phân tích so sánh những đặc điểm khác biệt (các hình thức cư trú, cách đặt tên làng/bản, nguyên tắc tập hợp dân cư, mối quan hệ cộng đồng) của ba dân tộc: Tày, Dao, Hmông. Bên cạnh đó, tác giả cũng mang đến cho độc giả một số bài viết bổ ích về hôn nhân, gia đình như “Văn hóa hôn nhân ở tộc người Raglai”, “Luật tục Raglai về nhôn nhân và gia đình”; mối quan hệ trong gia đình, vai trò của già làng, trưởng bản, trưởng họ; truyền thống hiếu học; thực trạng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở ở miền núi, biên giới tỉnh Nghệ An…

Phần thứ ba: Những vấn đề chính sách bảo tồn và phát triển tộc người

Nếu như ở hai phần trên, các bài viết tập trung tìm hiểu văn hóa tộc người và thiết chế xã hội thì ở phần thứ Ba này với 12 bài nghiên cứu tác giả cung cấp cho người đọc những vấn đề liên quan đến chính sách bảo tồn và phát triển tộc người, trong đó nhấn mạnh đến tác động của chính sách, văn hóa, giáo dục, dân số đến đồng bào vùng dân tộc thiểu số như “Kết quả thực hiện chính sách giáo dục đối với giáo viên miền núi, dân tộc thiểu số”, “ Tác động của chính sách giáo dục đến mối quan hệ dân tộc”; “Thực hiện chính sách dân số - kế hoạch hóa gia dình của người Raglai ở tỉnh Khánh Hòa”…  Bên cạnh đó, có một số bài viết đưa ra quan điểm và giải pháp bảo tồn văn hóa các dân tộc thiểu số rất ít người cũng như làm thế nào để phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, nhưng vẫn đảm bảo hài hòa với phát triển con người và sự tiến bộ của xã hội.

Có thể nói, cuốn sách là tập hợp những công trình nghiên cứu công phu của tác giả mang đến cho độc giả lượng lớn kiến thức về văn hóa, xã hội của các tộc người ở Việt Nam.

Hy vọng rằng, những nội dung của cuốn sách sẽ đáp ứng nhu cầu của độc giả quan tâm.

Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

Một số hình ảnh của tác giả - phần Phụ lục ảnh

Nhóm Nghiên cứu người Hmông ở Kỳ Sơn, Nghệ An, 1993

Từ trái sang Trần Tất Chủng, Vương Xuân Tình, Nguyễn Ngọc Thanh, Bí thư Huyện ủy Cầm Trọng, Phạm Quang Hoan

 

Tác giả chụp ảnh lưu niệm với gia đình người Hmông ở Huồi Tụ, Kỳ Sơn, Nghệ An, 1998

 

Nhóm nghiên cứu chụp ảnh lưu niệm với gia đình người Raglai ở Khánh Sơn, Khánh Hòa, 2015

Từ trái sang: Trương Văn Cường, Hồ Sỹ Lập, Hoàng Thị Hỏi, Lê Thị Kim Oanh, đại diện gia đình,

Nguyễn Ngọc Thanh, Phạm Hà Xuyên, hai người đại diện gia đình, Nguyễn Thị Linh Hương, Lục Mạnh Hùng.

Nguyễn Minh Hồng

 


Nhà xuất bản Khoa học xã hội

Các tin đã đưa ngày: