Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
  • Thư viện điện tử và kho tin
  • Đề tài nghiên cứu cấp bộ
  • Đề tài nghiên cứu cấp nhà nước
  • Tham khảo tạp chí
  • Sách toàn văn
  • Thư điện tử
  • Chính phủ
  • 7.1 sach hang nam

Mô hình kinh tế tuần hoàn trong phát triển nông nghiệp bền vững ở Việt Nam

26/03/2024


Tác giả :
  • TS. Triệu Thanh Quang (Chủ biên)
  • TS. Nguyễn Đình Chúc
  • TS. Trần Thị Thu Hương
  • TS. Vũ Hoàng Đạt
  • TS. Phạm Thị Thu Phương
  • ThS. Trần Thị Thu Huyền
  • ...

Năm xuất bản: 2023

Số trang: 192

 

Là quốc gia đi sau và đạt nhiều thành tựu trong phát triển kinh tế, Việt Nam là một ví dụ điển hình cho thấy ảnh hưởng to lớn của vấn đề khan hiếm nguồn lực và ô nhiễm môi trường đối với mục tiêu phát triển bền vững. Việc thay đổi phương thức phát triển nhằm sử dụng có hiệu quả nguồn tài nguyên đang ngày một khan hiếm vì thế là một đòi hỏi khách quan. Một trong những thay đổi được các nước thực hiện đó là chuyển đổi từ nền kinh tế tuyến tính sang kinh tế tuần hoàn nhằm thực hiện mục tiêu phát triển bền vững và ứng phó với biến đổi khí hậu. Theo Ủy ban châu Âu, kinh tế tuần hoàn là nền kinh tế mà ở đó giá trị sản phẩm, vật liệu và tài nguyên được duy trì lâu nhất có thể và phát thải được giảm thiểu. Còn ở Việt Nam, tại Điều 142, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, Kinh tế tuần hoàn là mô hình kinh tế trong đó các hoạt động thiết kế, sản xuất, tiêu dùng và dịch vụ nhằm giải khai thác nguyên liệu, vật liệu, kéo dài vòng đời sản phẩm, hạn chế chất thải phát sinh và giảm thiểu tác động xấu đến môi trường. Ngày nay, kinh tế tuần hoàn đang trở thành một xu hướng được thực hiện ở nhiều quốc gia trên thế giới, đặc biệt là Bắc Mỹ, Châu Âu, và một số đại biểu tiêu biểu của châu Á như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Singapore.

Trong nông nghiệp, kinh tế tuần hoàn coi chất thải là tài nguyên nếu biết cách sử dụng đúng giá trị của nó, bởi vậy, trong nông nghiệp, thay vì phát thải ra môi trường, kinh tế tuần hoàn tìm cách tận dụng toàn bộ vật chất để đạt lợi ích kinh tế cao nhất, tạo thành các tuần hoàn trong hoạt động sản xuất hướng tới phát thải bằng không.

Tại Việt Nam, mô hình kinh tế tuần hoàn trong ngành nông nghiệp đã manh nha phát triển ở Việt Nam khá lâu nhưng đến nay những nghiên cứu về mô hình kinh tế tuần hoàn nói chung, mô hình kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp ở Việt Nam nói riêng còn khá ít ỏi và tồn tại những khoảng trống nghiên cứu cơ bản. Xuất phát từ thực tế đó, năm 2023, Nhà xuất bản Khoa học xã hội xuất bản cuốn sách với nhan đề “Mô hình kinh tế tuần hoàn trong phát triển nông nghiệp bền vững ở Việt Nam” do TS. Triệu Thanh Quang làm chủ biên. Cuốn sách là kết quả của đề tài cấp Bộ cùng tên của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam do Viện Nghiên cứu phát triển bền vững Vùng là tổ chức chủ trì, TS. Triệu Thanh Quang làm chủ nhiệm.

Ngoài Lời nói đầu và Kết luận, nội dung chính của cuốn sách được kết cấu thành 3 chương:

Chương I. Một số vấn đề khái quát về kinh tế tuần hoàn và kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp

Khát quát về kinh tế tuần hoàn và kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp, trong đó nhấn mạnh đến những yếu tố ảnh hưởng đến quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp như: (i) Yếu tố chính sách; (ii) Yếu tố kinh tế và tài chính; (iii) Yếu tố về hạ tầng và công nghệ; (iv) Yếu tố liên quan đến kiến thức, kỹ năng, quản trị vận hành; (v) Yếu tố liên quan đến các vấn đề môi trường và xã hội; Đồng thời chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về phát triển các mô hình kinh tế tuần hoàn ở một số quốc gia như Phần Lan, Cộng hòa Liên bang Đức, Hà Lan, Canada, Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Chương II. Mô hình kinh tế tuần hoàn trong phát triển nông nghiệp bền vững tại Việt Nam

Trong chương này, nhóm tác giả tập trung phân tích thực trạng phát triển các mô hình kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp ở Việt Nam và chỉ ra những đặc điểm của nó như: Mô hình tiết giảm, Mô hình tái chế chất thải trong nông nghiệp, Mô hình chuyển đổi và kết nối chuỗi sinh thái, Mô hình thiết kế không rác thải và ô nhiễm. Một số mô hình cụ thể được nhóm nghiên cứu đưa vào nghiên cứu của mình bao gồm: Mô hình trùn quế làm thức ăn chăn nuôi; Mô hình chăn nuôi 4F của tập đoàn Quế Lâm; Mô hình kinh tế tuần hoàn của tập đoàn T&T159 Hòa Bình; Mô hình tuần hoàn tại công ty TH True-Milk; Mô hình vòng tuần hoàn xanh của Công ty Vinamilk…

Nghiên cứu khẳng định, Việt Nam có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển nông nghiệp tuần hoàn. Khởi nguồn từ các mô hình dựa trên những phương thức canh tác truyền thống gắn liền với việc tận dụng phụ phẩm, phế phẩm và chất thải trong nông nghiệp, mô hình kinh tế tuần hoàn ở Việt Nam hiện nay chủ yếu và bản chất là các mô hình mang một số dấu hiệu của kinh tế tuần hoàn...

Chương III. Khuyến nghị chính sách thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong phát triển nông nghiệp bền vững ở Việt Nam

Trên cơ sở phân tích bối cảnh trong nước và quốc tế ảnh hưởng đến phát triển kinh tế tuần hoàn, kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp, cũng như những quan điểm định hướng phát triển kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp, nhóm tác giả đề xuất một số khuyến nghị chính sách phát triển kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp:

Thứ nhất, các giải pháp liên quan đến môi trường thể chế

Thứ hai, các giải pháp nâng cao hiệu quả của hệ thống hỗ trợ

Thứ ba, các giải pháp đối với các cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp thực hiện kinh tế tuần hoàn

Nhóm nghiên cứu nhấn mạnh, các giải pháp cần tiếp tục giải phóng các điểm nghẽ trong các cộng đồng doanh nghiệp, cá nhân từ nhận thức đến hành động, từ đánh giá tiềm năng đến khơi dậy nguồn lực thực hiện kinh tế tuần hoàn. Được như vậy, kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp sẽ góp phần vào sự phát triển bền vững nói chung, nông nghiệp bền vững nói riêng ở Việt Nam.

Cuốn sách là công trình nghiên cứu công phu của nhóm tác giả, những nội dung trong cuốn sách cũng mở ra cho các nhà nghiên cứu sâu hơn về nông nghiệp tuần hoàn, đặc biệt là tính hiệu quả của nó để có thêm những cơ hội cho việc hình thành chính sách phát triển nông nghiệp tuần hoàn tại Việt Nam. Hy vọng, với những nghiên cứu bước đầu, cuốn sách là nguồn tư liệu hữu ích dành cho độc giả quan tâm tới chủ đề mô hình kinh tế tuần hoàn trong phát triển nông nghiệp bền vững.

Xin trân trọng giới thiệu!

Nguyễn Minh Hồng


Nhà xuất bản Khoa học xã hội

Các tin đã đưa ngày: