Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
  • Thư viện điện tử và kho tin
  • Đề tài nghiên cứu cấp bộ
  • Đề tài nghiên cứu cấp nhà nước
  • Tham khảo tạp chí
  • Sách toàn văn
  • Thư điện tử
  • Chính phủ
  • 7.1 sach hang nam

Tổng tập truyện thơ Nôm các dân tộc thiểu số Việt Nam, tập 21: Then cấp sắc

08/04/2024


Cơ quan soạn thảo: Viện Nghiên cứu Hán Nôm, Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam

Tác giả :
  • Trịnh Khắc Mạnh - Nguyễn Tuấn Nghĩa (Phiên âm, dịch nghĩa và chú thích)

Địa chỉ liên hệ: Số183, phố, 175 P. Đặng Tiến Đông, Trung Liệt, Đống Đa, Hà Nội

Năm xuất bản: 2021

Số trang: 654

Trong kho tàng văn học các dân tộc thiểu số ở Việt nam và đặc biệt là các dân tộc thiểu số vùng núi phía Bắc, có nhiều loại văn bản ghi chép về dân ca nghi lễ (Hát đám cưới, Then và Then cấp sắc…), các truyện thơ Nôm của dân tộc Tày…; Đây là những loại hình văn học nghệ thuật có từ lâu đời trong đời sống văn hoa của các dân tộc Tày ở các vùng núi phía Bắc của nước ta.

Then nói chung được biết đến là một loại hình dân ca nghi lễ, là một trong những hình thứ sinh hoạt văn hóa nghệ thuật đặc sắc của các dân tộc Tày, Nùng, Thái, phát triển qua nhiều giai đoạn lịch sử và tồn tại cho đến ngày nay. Then ra đời gắn với đời sống văn hóa dân gian, lời hát của Then phản ánh chân thực cuộc sống của người dân và cũng mang đậm màu sắc của dân ca nghi lễ.

Trong lời giới thiệu của Tổng tập Truyện thơ Nôm các dân tộc thiểu số Việt Nam tập 21: Then cấp săc, PGS. TS. Trịnh Khắc Mạnh (Viện Nghiên cứu Hán Nôm) nêu rõ: phạm vi của cuốn sách sẽ tập trung nghiên cứu Văn bản Then và Then cấp sắc của các dân tộc Tày, sau đó tiến  hành biên dịch phần Then cấp sắc. Qua đó giúp đọc giả có thể hình dung được đời sống sinh hoạt, lao động của người Tày thể hiện trong các câu hát Then trong không gian núi rừng hoang sơ, đường đi khúc khuỷu; lời hát Then còn phản ánh nhiều mặt đời sống xã hội của dân tộc Tày, đề cao phẩm chất tốt đẹp của con người và phê phán những thói hư tật xấu trong xã hội…

Thông qua các nội dung liên quan đến giới thiệu văn bản Then và Then cấp sắc của dân tộc Tày; Thuật ngữ Then và Then cấp sắc; các văn bản Then cấp sắc đang được lưu trữ tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm; phần dịch nghĩa và chú thích Then văn quyển ca (ký hiệu NVB.01, nguyên bản chữ Nôm Tày (Bản NVB.1) và phần tài liệu tham khảo, nhóm tác giả cho biết: Từ trước tới nay, Then và Then cấp sắc đã được các nhà nghiên cứu quan tâm ở nhiều góc độ khác nhau. Tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm, với lượng lưu trữ tới hơn 10.000 đơn vị sách Hán Nôm dân tộc thiểu số, đã giới thiệu tóm lược được 4.364 đơn vị sách và bước đầu sưu tập được 26 văn bản Then Nôm Tày (trong đó có 20 văn bản Then nói chung và 6 văn bản Then cấp sắc; Thông qua việc khảo cứu 6 văn bản Then cấp sắc, qua so sánh đối chiếu, nhóm tác giả nhận thấy có 27 chương (tương đương với 27 “đương Then” với tổng số 135 bài hát, trong đố có nhưng chương có ít nhất 1 bài hát, nhiều nhất đạt khoảng 37 bài hát/chương) đã làm nên những nét văn hóa hát Then nổi bật trong đời sống văn hóa đương đại của truyền thống của dân tộc Tày.

Điểm nổi bật trong loại hình văn hóa đặc sắc này chính là Then cấp sắc phản ánh hiện thực đời sống theo một cách thức rất riêng, hiểu được qua ngụ ý. Đặc điểm nổi bật nhất trong nội dung Then cấp sắc chính là tác giả thường xuyên kể chuyện xưa để nói chuyện đương thời, kể chuyện thiên đình, thủy phủ… để nói chuyện trần gian, mượn lời ma quái để nói chuyện con người… Then cấp sắc qua đó khẳng định nết văn hóa riêng có trong sinh hoạt dân ca nghi lễ lâu đời của người Tày, có vị trí hết sức quan trọng trong đời sống tinh thần, tín ngưỡng của đồng bào dân tộc thiểu số và có vị trí hết sức quan trọng trong đời sống tinh thần, tín ngưỡng của đồng bào Tày vùng núi phía Bắc, giúp con người định ra được những giá trị đạo đức, thẩm mỹ và một số quy phạm trong đời sống, lối ứng xử, phản ánh muôn mặt cuộc sống của người vùng núi và đặc biệt là trải qua những thăng trầm của năm tháng để tồn tại bền lâu trong đời sống văn hóa tinh thần của Người Tày Việt Nam./

Trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

Phạm Vĩnh Hà

 


Các tin đã đưa ngày: