Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
  • Thư viện điện tử và kho tin
  • Đề tài nghiên cứu cấp bộ
  • Đề tài nghiên cứu cấp nhà nước
  • Tham khảo tạp chí
  • Sách toàn văn
  • Thư điện tử
  • Chính phủ
  • 7.1 sach hang nam

Văn hóa của người Nùng và người HMông trong mối quan hệ tộc người liên biên giới Việt Nam – Trung Quốc

10/05/2024


Tác giả :
  • TS. Trần Thị Mai Lan (Chủ biên)
  • TS. Trần Văn Hà
  • TS. Nguyễn Thị Tám
  • ThS. Sa Thị Thanh Nga
  • ThS. Lục Mạnh Hùng
  • ThS. Lê Thị Hường

Năm xuất bản: 2023

Số trang: 328

 

Ở Việt Nam, văn hóa được xem là một trong bốn trụ cột phát triển bền vững, bởi vì văn hóa có một vai trò đặc biệt đối với sự phát triển của đất nước, nhất là trong  bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế diễn ra mạnh mẽ, sâu rộng hiện nay. Vấn đề văn hóa tộc người và văn hóa quốc gia cũng như mối quan hệ giữa văn hóa tộc người và văn hóa quốc gia ở vùng biên giới, nhất là ở địa bàn biên giới Việt Nam – Trung Quốc, luôn được Đảng và Nhà nước ta coi trọng trong những thập niên qua, không chỉ trong quản lý văn hóa xã hội, sự phát triển xã hội mà còn đối với chủ quyền, sự sống còn và an ninh quốc gia.

Do có mối quan hệ lịch sử về nguồn gốc, giữa các tộc người sinh sống ở hai phía biên giới Việt Nam – Trung Quốc có mối quan hệ giao lưu văn hóa từ lâu đời trong đó có người Nùng cư trú chủ yếu ở khu vực biên giới Đông Bắc và người Hmông cư trú chủ yếu ở khu vực biến giới Tây Bắc, đây là hai tộc người có dân số đông nhất, văn hóa của họ có ảnh hưởng lớn đến văn hóa của các tộc người cùng sinh sống trong vùng, khu vực.

Để hiểu rõ về quan hệ tộc người và giao lưu văn hóa giữa hai tộc người Nùng và Hmông ở Việt Nam với các tộc người bên kia biên giới nói chung và đồng tộc của họ nói riêng đã và đang diễn ra như thế nào và mặt trái của sự ảnh hưởng đó tác động ra sao đến văn hóa của các tộc người vùng biên phía Bắc nước ta, năm 2023, Nhà xuất bản Khoa học xã hội cho ra mắt cuốn sách “Văn hóa của người Nùng và người Hmông trong mối quan hệ tộc người liên biên giới Việt Nam – Trung Quốc” do TS. Trần Thị Mai Lan làm chủ biên. Cuốn sách là kết quả nghiên cứu của đề tài cấp Bộ “Ảnh hưởng văn hóa của một số tộc người ở Trung Quốc đến người Nùng và người Hmông ở vùng biên giới tỉnh Cao Bằng

Ngoài Lời nói đầu và Kết luận, nội dung chính của cuốn sách bao gồm 5 Chương:

Chương 1. Một số vấn đề lý luận và thực tiễn

Làm rõ một số khái niệm liên quan đến vấn đề nghiên cứu và sử dụng lý thuyết quan trọng về giao lưu và tiếp biến văn hóa để làm sáng tỏ các nội dung nghiên cứu. Nhóm tác giả cũng lý giải vì sao chọn một số địa phận tại tỉnh Cao Bằng là địa bàn nghiên cứu

Chương 2. Đánh giá thực trạng đời sống văn hóa hiện nay của một số tộc người ở vùng biên giới

Trong chương này, nhóm tác giả tập trung phân tích một số nội dung sau: (i) Khái quát về văn hóa các tộc người vùng biên giới Việt Nam – Trung Quốc; (ii) Thực trạng văn hóa của người Nùng và người Hmông ở Cao Bằng; (iii) Mối quan hệ văn hóa giữa người Nùng và người Hmông với đồng tộc của họ bên kia biên giới. Nghiên cứu khẳng định, tập quán sinh sống và hoạt động kinh tế giữa người Nùng ở khu vực biên giới Cao Bằng (Việt Nam) và người Choang ở Quảng Tây (Trung Quốc) mang nhiều đặc điểm thống nhất về một nền kinh tế tự cung tự cấp, khép kín, canh tác các loại cây lương thực trên cả ruộng và nương rẫy. Từ cách tiếp cận tổng thể và phương pháp điền dã dân tộc học, độc giả dễ dàng nhận thấy sự tương đồng giữa các dân tộc hai vùng biên giới: trang phục, nhà ở, văn hóa tinh thần, tín ngưỡng, ngôn ngữ… Đây là những yếu tố quan trọng để các hoạt động giao lưu kinh tế, văn hóa diễn ra trong suốt lịch sử phát triển tộc người của họ.

Chương 3. Ảnh hưởng văn hóa của một số dân tộc ở Trung Quốc đến người Nùng

Tập trung phân tích những ảnh hưởng văn hóa từ biên giới Trung Quốc đến người Nùng ở cả văn hóa vật chất và văn hóa tinh thần. Qua khảo sát thực địa, nhóm nghiên cứu nhận thấy, mặc dù có những nét đặc trưng riêng nhưng người Nùng ở biên giới Cao bằng vẫn chịu sự chi phối và sức hấp dẫn từ sự phong phú, tính thẩm mỹ và sự tiện ích, giá cả cạnh tranh của các sản phẩm văn hóa vật chất được sản xuất từ bên kia biên giới. Văn hóa tinh thần, những tác động của các yếu tố như ngôn ngữ, dân ca, hát đối đáp… từ bên kia biên giới phần nào giúp người Nùng tìm lại những nét văn hóa tương đồng và dễ chia sẻ.

Chương 4. Ảnh hưởng văn hóa của một số dân tộc ở Trung Quốc đến người Hmông

Cùng phân tích những yếu tố ảnh hưởng tới người Nùng như ở chương 3, trong chương này, nhóm tác giả tập trung phân tích các yếu tố văn hóa của vùng biên Trung Quốc đến người Hmông. Trải qua thời gian, có thời kỳ chịu tác động của chiến tranh biên giới nên mối quan hệ thân tộc của người Hmông ở biên giới Cao Bằng hiện nay không còn được duy trì như trước. Tuy nhiên, quan hệ đồng tộc xuyên biên giới của họ vẫn còn và chỉ hạn chế trong phạm vi ở nhóm nhỏ. Chính vì vậy, sự ảnh hưởng và tác động qua lại của người Hmông với đồng tộc của họ bên kia biên bên Trung Quốc tới đời sống của người Hmông cũng không rõ nét và tác động gián tiếp, thông qua các tộc người Tày, Nùng...Tương tự như vậy ảnh hưởng về văn hóa cũng không nhiều...

Chương 5. Các yếu tố ảnh hưởng, vấn đề đặt ra, khuyến nghị, giải pháp về phát triển văn hóa tộc người và xây dựng văn hóa quốc gia vùng biên giới tỉnh Cao Bằng

Trên cơ sở phân tích các yếu tố thúc đẩy, cách thức ảnh hưởng cũng như nhận diện những vấn đề do ảnh hưởng văn hóa của một số dân tộc ở Trung Quốc đến các dân tộc Hmông và Nùng ở biên giới tỉnh Cao Bằng, nhóm tác giả đưa ra một số khuyến nghị và giải pháp liên quan nhằm tăng cường văn hóa quốc gia và xây dựng biên giới mềm về chủ quyền quốc gia.

Cuốn sách là công trình nghiên cứu công phu và nghiêm túc về mức độ ảnh hưởng của văn hóa Trung Quốc đối với văn hóa tộc người ở khu vực biên giới Việt – Trung. Qua từng chương sách, độc giả có thể hiểu hơn về cộng đồng tộc người vùng biên giới nước ta, trong đó có người Nùng và Hmông. Hy vọng cuốn sách là tài liệu hữu ích dành cho độc giả quan tâm.

Xin trân trọng giới thiệu!

Nguyễn Minh Hồng

 

 


Nhà xuất bản Khoa học xã hội

Các tin đã đưa ngày: