Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
  • Thư viện điện tử và kho tin
  • Đề tài nghiên cứu cấp bộ
  • Đề tài nghiên cứu cấp nhà nước
  • Tham khảo tạp chí
  • Sách toàn văn
  • Thư điện tử
  • Chính phủ
  • 7.1 sach hang nam

Đàn Đá Việt Nam

07/06/2024


Cơ quan soạn thảo: Viện Khảo cổ học, Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam

Tác giả :
  • PGS.TS. Nguyễn Giang Hải và PGS.TS. Phạm Đức Mạnh (đồng tác giả)

Địa chỉ liên hệ: 61 P. Phan Chu Trinh, Phan Chu Trinh, Hoàn Kiếm, Hà Nội

Năm xuất bản: 2022

Số trang: 662

Chuyên khảo Đàn Đá Việt Nam được xuất bản với mục đích cung cấp tối đa lượng thông tin khoa học về “Đàn đá tiền sử”, một trong những loại hình di vật khảo cổ học tiêu biểu bậc nhất của di sản văn hoá thời nguyên thuỷ ở miền Nam Việt Nam. Đó là các dòng nhạc đá “có tiếng ngân vang trong trẻo tạo nên mỹ cảm âm nhạc” (Tô Vũ, 1994), lại có tuổi “cổ nhất thế giới (Schaeffner, A., 1951) và “nó không giống bất cứ một nhạc cụ nào mà khoa học đã biết (Sadocov, R.L., 1962)

Tại Lời mở đầu của ấn phẩm này, nhóm tác giả gồm PGS.TS. Nguyễn Giang Hải và PGS.TS. Phạm Đức Mạnh cho biết: vào cuối năm 1979, các nhà khảo cổ khai quật làng xưởng Bình Đa ven bở sông Đồng Nai đã phát hiện trong trầm tích văn hoá một số thanh, đoạn đàn đá nằm bên bếp lửa nguyên thuỷ và di vật đá, gốm, xương, răng thú rừng… các di tích đàn đá nằm trong tầng văn hoá cổ Bình Đa cũng không còn nguyên giàn, chỉ còn là các thanh, đoạn đơn lẻ. Tuy nhiên, đến khoảng những năm 1996-1998, lần đâu tiên ở Việt Nam, chúng ta đã tìm được nguyên vẹn các giàn, bộ đàn đá trong lòng đất ở Đa Kai (Đức Linh – Bình Thuận), 3 bộ đàn đá tập trung thành cụm, gồm 3 thanh đàn lẻ và 10 mảnh đá phiến giống nham thạch làm đàn. Sự kiện này được coi là có giá trị và tầm quan trọng đặc biệt. Đó không chỉ là một loại hình hiện vật bảo tàng về văn minh, văn hoá của cộng đồng người xa xưa sống trên mảnh đất cuối dẫy Trường Sơn mà còn là những tư liệu quý báu giúp ngành khảo cổ soi sáng được nền âm nhạc cổ xưa mà khoảng vài chục năm trở lại đây, lĩnh vực này được các nhà nghiên cứu âm nhạc tầm cỡ thế giới vẫn còn xem là một vấn đề “đầy mờ ảo, chưa biết thực hư ra sao” và được gọi bừng một cụm từ chung chung là “âm nhạc thời tiền sử”…

Để giúp bạn đọc có thêm tư liệu hiểu biết hơn về vấn đề này tháng 8/2022, Nhà Xuất bản Khoa học xã hội thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam đã phát hành ấn phẩm mang tên “Đàn Đá Việt Nam” do PGS.TS. Nguyễn Giang Hải và PGS.TS. Phạm Đức Mạnh (Viện Khảo cổ học) đồng tác giả. Cuốn sách là kết quả của đề tài khoa học cấp Bộ “Đàn đá Việt Nam – phát hiện, nghiên cứu và nhận thức" do Viện Khảo cổ học là đơn vị thực hiện nhằm bước đầu góp phần giải quyết các vấn đề khoa học quan trọng có liên quan đến: truyền thống và phát triển, tìm hiểu mối quan hệ giữa các loại hình đàn đá với các di tích và văn hoá cổ, tìm hiểu giá trị di sản của đàn đá trong đời sống cộng đồng cư dân bản địa để kịp thời đề xuất các giải pháp nhằm phát huy giá trị di sản văn hóa quý giá này trong đời sống đương đại.

Theo đó, nội dung cuốn sách được kết cấu như sau:

Phần 1: Lịch sử khám phá đàn đá Việt Nam

Phần 2: Đàn đá Nam Tây Nguyên

Phần 3: Đàn đá Đông Nam Bộ

Phần 4: Đàn đá Nam Trung Bộ

Phần 5: Nhận thức chung

Qua các nội dung được đề cập các tác giả cho rằng việc xác định giá trị di sản văn hoá cho các sưu tập đàn đá nêu trên nhất thiết phải gắn liền với các giá trị văn hoá vật chất mà cộng đồng cư dân tiền sử vùng đất này đã sáng tạo và còn được bảo lưu trong tầng văn hoá các di tích khảo cổ học liên quan.

Đàn đá, với những giá trị lịch sử văn hoá trong đời sống cư dân cổ khu vực Nam Tây Nguyên, Đông Nam Bộ và Nam Trung Bộ đã làm sống lại và tô điểm khá rõ nét diện mạo đời sống vật chất và tinh thần của cộng đồng cư dân tiền sử trong khu vực thông qua việc phát hiện thấy hàng trăm di tích khảo cổ phân bố ven dòng chảy sông Đồng Nai và các chi lưu từ thượng nguồn ra đến vùng cận biển.

Các kết quả nghiên cứu này dù còn nhiều vấn đề phải triển khai trong tương lai song cũng đã đem đến một góc nhìn khá toàn cảnh cho loại hình di sản văn hoá độc đáo này của cư dân vùng đất Nam Tây Nguyên nói riêng và Việt Nam nói chung. Bên cạnh các giá trị to lớn về lịch sử, văn hoá dưới góc độ khảo cổ học lịch sử, có thể đánh giá một cách khách quan khi cho rằng các bộ đàn đá được tìm thấy còn mang trong mình giá trị quý báu về âm nhạc học và mang tầm vóc thế giới về những thành tựu âm nhạc của cư dân cổ trong lịch sử âm nhạc.

Phát hiện sự tồn tại của những bộ đàn đá tiền sử là một trong những khám phá quan trọng của ngành khảo cổ học Việt Nam, chính nhờ những khám phá này mà các nhà nghiên cứu đã dần khai mở một cách cụ thể và sống động những hiểu biết về đời sống văn hoá xã hội vô cùng phong phú và nhận diện được năng lực cảm thụ nghệ thuật âm nhạc của những cộng đồng cư dân cổ trên một vùng đất rộng lớn từ những ngọn núi cao Dốc Gạo – Khánh Sơn – Bác Ái đến những vùng trên cao nguyên Di Linh, Bảo Lộc, Lộc Ninh, Bình Long đến những vùng phù sa cổ ven sông và duyên hải Nam Trung Bộ. Qua đó có thể thấy đàn đá hiện diện không ít trong các di tích khảo cổ học, định vị được vai trò quan trọng của nói trong đời sống tinh thần của các cộng đồng cư dân sinh sống cách thời đại của chúng ta ngày nay khoảng 3000 năm...

Có thể nói, cuốn sách là công trình nghiên cứu công phu nghiêm túc được nhóm tác giả tham khảo, phân tích và tổng hợp dựa các nguồn tư liệu uy tín. Với những nội dung được phân tích sắc sảo, hy vọng cuốn sách sẽ cung cấp nguồn thông tin tham khảo bổ ích cho độc giả, những người quan tâm tới vấn đề này.

Trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc!

Phạm Vĩnh Hà

 

 

 

 


Các tin đã đưa ngày: