Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
  • Thư viện điện tử và kho tin
  • Đề tài nghiên cứu cấp bộ
  • Đề tài nghiên cứu cấp nhà nước
  • Tham khảo tạp chí
  • Sách toàn văn
  • Thư điện tử
  • Chính phủ
  • 7.1 sach hang nam

Điều chỉnh chiến lược và phương thức phát triển mới của Trung Quốc và những tác động tới Liên minh châu Âu

23/07/2018


Tác giả :
  • TS. Nguyễn An Hà (chủ biên)

Năm xuất bản: 2017

Số trang: 296

 

Sau gần 40 năm cải cách và mở cửa kể từ năm 1978, Trung Quốc đã thu được nhiều thành tựu to lớn, trở thành nền kinh tế lớn thứ hai trên thế giới từ năm 2010. Đại hội lần thứ XVIII Đảng Cộng sản Trung Quốc diễn ra năm 2010 đã đánh dấu giai đoạn phát triển mới của Trung Quốc. Mục tiêu quan trọng của giai đoạn phát triển mới này là đưa Trung Quốc trở thành cường quốc hàng đầu thế giới với khẩu hiệu “Giấc mơ Trung Quốc” hướng tới “phục hưng dân tộc”. Về đối nội, Trung Quốc có những nét mới là cải cách toàn diện về Đảng trong đó nổi bật là chiến dịch chống tham nhũng quyết liệt mà Trung Quốc đang thực hiện. Về đối ngoại, chiến lược toàn cầu của Trung Quốc là bảo vệ lợi ích kinh tế, áp đặt ảnh hưởng chính trị và văn hóa ra thế giới, tạo điều kiện thuận lợi để trở thành quốc gia có ảnh hưởng quyết định tới tiến trình phát triển thế giới trong thế kỷ XXI.

Cùng với phát triển kinh tế, Trung Quốc cũng đang tích cực xây dựng quân đội, đặc biệt là hải quân để vươn lên trở thành cường quốc về quân sự. Trung Quốc cũng đang nỗ lực phát triển quan hệ hợp tác với các cường quốc và khu vực trên thế giới trong đó có Liên minh châu Âu. Đến nay, Liên minh châu Âu đã trở thành khối liên kết kinh tế lớn nhất toàn cầu, với 28 nước thành viên, trong đó có nhiều cường quốc thuộc nhóm G7. Trong bối cảnh khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu, EU không ngừng mở rộng quan hệ hợp tác với các đối tác trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương và trên thế giới, trong đó có Trung Quốc.  

Với Việt Nam, EU là đối tác quan trọng hàng đầu, các nước chủ chốt của EU đều là đối tác hợp tác chiến lược của Việt Nam. Mặt khác, Trung Quốc cũng là đối tác rất quan trọng của Việt Nam, việc điều chỉnh chiến lược và phương thức phát triển của Trung Quốc có những tác động to lớn tới Việt Nam cũng như EU và các nước thành viên. Việc nghiên cứu nhận diện những quan điểm, đánh giá của EU và các nước thành viên về những điều chỉnh này của Trung Quốc sẽ góp phần giúp chúng ta có những nhận thức, hiểu biết sâu sắc hơn về Trung Quốc.

Năm 2017 nhà xuất bản Khoa học xã hội đã xuất bản cuốn sách: “Điều chỉnh chiến lược và phương thức phát triển mới của Trung Quốc và những tác động tới Liên minh châu Âu” do PGS. TS. Nguyễn An Hà làm chủ biên. Ngoài Lời giới thiệu, Kết luận và Tài liệu tham khảo, nội dung cuốn sách được trình bày trong 4 chương: Chương I. Nhận diện của Liên minh Châu Âu về điều chỉnh chiến lược và phương thức phát triển mới của Trung Quốc; Chương II. Đánh giá, dự báo của Liên minh châu Âu về tác động từ điều chỉnh chiến lược và phương thức phát triển của Trung Quốc; Chương III. Điều chỉnh chính sách của Liên minh châu Âu và một số thành viên chủ chốt đối với Trung Quốc; Chương IV. Một số dự báo về sự phát triển của Trung Quốc và gợi mở chính sách cho Việt Nam.

Nội dung chính của chương I, nhận diện của EU về những vấn đề phát triển của Trung Quốc, cụ thể là điều chỉnh chiến lược và phương thức phát triển của Trung Quốc, đây được xem là những nội dung cải cách mới của Tập Cận Bình về “bốn toàn diện”, hướng tới “trạng thái bình thường mới” về kinh tế; những nội hàm liên quan tới “giấc mộng Trung Hoa” và sự trỗi dậy của Trung Quốc cũng như triển khai chính sách ngoại giao kiểu mới vừa thể hiện sức mạnh tài chính vừa gia tăng sức mạnh quốc phòng, trở thành cường quốc quân sự trên biển, về gia tăng sức mạnh mềm trên thế giới….Lý giải vì sao nước này phải điều chỉnh, các đánh giá nhận diện của EU về các yếu tố tác động bên trong và bên ngoài cho thấy Trung Quốc không thể tiếp tục duy trì mức độ tăng trưởng cao như trước đây mà phải thực hiện cải tổ toàn diện và giảm tốc, hạ cánh mềm bởi kinh tế Trung Quốc vẫn là nền kinh tế phi thị trường, ngoài ra tăng trưởng phụ thuộc quá nhiều vào xuất khẩu và đầu tư. Điểm nhấn của chương này là nhóm tác giả tập trung phân tích sâu về những quan điểm của EU về sự trỗi dậy của Trung Quốc trong hàng loạt các chính sách: ngoại giao; an ninh – quốc phòng; chiến lược “Một vành đai, một con đường”; quốc tế hóa đồng Nhân dân tệ…

Chương II. Trên cơ sở bám sát vào những quan điểm nhận diện ở chương I cũng như những phân tích khoa học của các học giả, viện nghiên cứu và một số cơ quan hoạch định chính sách từ châu Âu, cuốn sách đã đưa ra một bức tranh nhằm đánh giá dự báo về tác động từ điều chỉnh chiến lược và phương thức phát triển của Trung Quốc tới EU. Phần lớn các học giả của EU nghiên cứu về Trung Quốc đều cho rằng “sự nổi lên của Trung Quốc trong hệ thống quốc tế đã được dự báo là một trong những thay đổi quan trọng nhất trong quan hệ toàn cầu của một thời điểm chuyển giao giữa hai thế kỷ” đã tác động to lớn tới thế giới và châu Âu. Trung Quốc đang thực thi một chính sách đối ngoại cứng rắn, hai mặt, thể hiện sức mạnh kinh tế và sức mạnh quân sự. EU cho rằng sự quyết đoán của Trung Quốc như một sản phẩm của cả sự tăng cường phụ thuộc lẫn nhau ngày càng tăng với thế giới bên ngoài lẫn bối cảnh trong nước của họ. Về tác động, trên cục diện toàn cầu, EU cho rằng sự phát triển của mối quan hệ Mỹ- Trung được xem như là một trong những yếu tố quan trọng nhất quyết định chính trị thế giới thế kỷ XXI. Ngoài ra, EU cũng đang lo ngại sự trỗi dậy và chính sách hai mặt của Trung Quốc đang gây ra sự phân hóa giữa EU và Liên bang Nga, giữa EU với các nước Nam Âu, giữa các thành viên EU. Đánh giá về sức mạnh mềm hay quyền lực mềm của Trung Quốc, đa phần các học giả phương Tây đều có chung nhận định: quyền lực mềm của Trung Quốc chủ yếu dựa trên ba nguồn lực chính: sức hấp dẫn của văn hóa, các giá trị tư tưởng chính trị, và chính sách ngoại giao. Nhiều người châu Âu cũng lo ngại rằng, Trung Quốc sẽ có một ngày thay thế Mỹ như một siêu cường và không loại trừ cả mối lo ngại về sức mạnh quân sự.

Việc các quốc gia châu Âu điều chỉnh chính sách trong hợp tác với Trung Quốc dựa trên nhu cầu và lợi thế của mình, đặc biệt quan điểm của một số nước chủ chốt như Anh, Pháp và Đức có những hướng ưu tiên khác nhau là nội dung chính của chương III. Sáu nhóm vấn đề cơ bản được tập trung phân tích chi tiết trong chương này bao gồm: 1/ Một số quan điểm và định hướng về chính sách đối ngoại của EU đối với Trung Quốc; 2/ Điều chỉnh chính sách của EU trong hợp tác thương mại – đầu tư với Trung Quốc; 3/ Tăng cường hợp tác phát triển bền vững (công nghiệp, năng lượng, môi trường, biến đổi khí hậu, đô thị hóa); 4/ Tăng cường hợp tác giáo dục – đào tạo, trao đổi văn hóa với Trung Quốc; 5/ Điều chỉnh chính sách của EU đối với các chiến lược mới của Trung Quốc; 6/ Điều chỉnh chính sách  của một số quốc gia châu Âu. 

EU khẳng định rằng Trung Quốc hiện đã trở thành thách thức mang tính toàn cầu đối với châu Âu. Do đó, thay vì tập trung quan tâm tới mối quan hệ song phương với Trung Quốc, EU sẽ phải điều chỉnh chính sách đối với Trung Quốc dựa trên góc độ toàn cầu. EU sẽ tập trung vào phát triển quan hệ với Trung Quốc trên một vài lĩnh vực nhất định. Đồng thời, EU luôn chuẩn bị các đòn bẩy để điều chỉnh Trung Quốc, vừa hợp tác vừa cạnh tranh và đấu tranh.

Chương IV. Từ nhận diện những nội hàm và vấn đề trong điều chỉnh phương thức phát triển của Trung Quốc, nhóm tác giả rút ra một số gợi mở cho Việt Nam. Trước hết, về bối cảnh quốc tế và khu vực, châu Á – Thái Bình Dương đang nổi lên như một khu vực phát triển năng động, các cường quốc lớn như Mỹ, Nga và EU đều tích cực hội nhập, triển khai các hiệp định tự do hóa thương mại và đầu tư, tuy nhiên Trung Quốc có vẻ đang đứng ngoài lề của những cuộc chơi này. Như vậy, trong thời gian tới, bối cảnh trong nước và quốc tế không hoàn toàn thuận lợi đối với Trung Quốc và sẽ khó khăn để có được tốc độ tăng trưởng ở mức khá. Đây là cơ hội mới mà Việt Nam cần khai thác, vận dụng để có thể vươn lên. Do đó, Việt Nam cần đặt cải cách hướng tới hội nhập là động lực chính của cải cách. Thứ hai, Việt Nam cần tận dụng sức mạnh bên ngoài từ những FTA cùng với đổi mới bên trong để giảm thiểu tác động tiêu cực từ Trung Quốc, đột phá về thể chế, phát triển nguồn nhân lực, kết hợp với công nghệ kỹ thuật của các nước EU, Mỹ, Nhật Bản để khác biệt và vượt lên.

Với những nội dung trên, hy vọng cuốn sách đáp ứng nhu cầu tìm hiểu của độc giả để có những nhận thức, hiểu biết sâu sắc hơn về Trung Quốc trong điều chỉnh chiến lược và phương thức phát triển.

Xin trân trọng giới thiệu!

 

Nguyễn Minh Hồng

 

 

 

 


Khoa học xã hội

Các tin đã đưa ngày: