Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
  • Thư viện điện tử và kho tin
  • Đề tài nghiên cứu cấp bộ
  • Đề tài nghiên cứu cấp nhà nước
  • Tham khảo tạp chí
  • Sách toàn văn
  • Thư điện tử
  • Chính phủ
  • 7.1 sach hang nam

Liên minh kinh tế Á - Âu quá trình hình thành và phát triển

30/07/2018


Tác giả :
  • TS. Vũ Thụy Trang (Chủ biên)

Năm xuất bản: 2018

Số trang: 324

 

Liên minh Kinh tế Á – Âu (EAEU) ra đời tháng 1 năm 2015 là một tổ chức hội nhập kinh tế khu vực thuộc không gian hậu Xô Viết. Sự gắn kết giữa các thành viên của EAEU nhằm đẩy mạnh hội nhập sâu trong lĩnh vực kinh tế hoàn toàn phù hợp với xu thế hội nhập kinh tế khu vực mạnh mẽ trên thế giới hiện nay. Có thể nói, EAEU là một tổ chức tham vọng nhưng cũng rất hiện thực, dựa trên những ưu việt về kinh tế và cùng có lợi. EAEU là bước tiến mới về sự hợp tác kinh tế giữa các nước thành viên, mở ra nhiều triển vọng to lớn cho tăng trưởng kinh tế, tạo nên những ưu việt mang tính cạnh tranh mới và những khả năng mới trong thế giới hiện nay.

Việt Nam được chọn là đối tác chiến lược mà EAEU ký FTA. Việc ký kết này là một trong những điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp Việt Nam đẩy mạnh xuất khẩu vào thị trường này, đồng thời mở ra thêm thị trường tiêu dùng hàng hóa rộng lớn. Đây chính là cơ hội cho hàng hóa Việt nam cạnh tranh bình đẳng về giá và chất lượng cũng như chiếm lĩnh thị phần lớn hơn trên thị trường của liên minh.

Năm 2018, Nhà xuất bản Khoa học xã hội Việt Nam xuất bản cuốn sách: “Liên minh kinh tế Á – Âu quá trình hình thành và phát triển” do TS. Vũ Thụy Trang làm chủ biên. Cuốn sách này ra đời có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh hiện nay, nhất là khi Việt Nam đang đẩy mạnh quá trình hội nhập kinh tế quốc tế. Nội dung cuốn sách được trình bày trong 4 phần: Phần một. Quá trình hình thành và phát triển của Liên minh kinh tế Á – Âu; Phần hai. Hợp tác kinh tế giữa các quốc gia thành viên trong khuôn khổ Liên minh kinh tế Á – Âu; Phần ba. Triển vọng phát triển của Liên minh kinh tế Á – Âu và tác động đến thế giới, khu vực và Việt Nam; Phần bốn. Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EAEU

Nội dung ở Phần một đã dẫn dắt người đọc từ những ý tưởng ban đầu đến quá trình hình thành Liên minh Kinh tế Á Âu, qua đó người đọc có cái nhìn sâu sắc và chuẩn xác về mục tiêu cũng như những nguyên tắc hoạt động của EAEU. Ngay sau khi Liên bang Xô viết sụp đổ, vào các năm 1993-1994, ý định gắn kết tất cả 12 nước thành viên của SNG vào một Liên minh Kinh tế dưới sự dẫn dắt của Nga bằng cách từng bước hình thành khu vực thương mại tự do liên quốc gia, liên minh thuế quan, không gian kinh tế chung đã được thông qua. Trải qua các giai đoạn phát triển khác nhau, từ liên kết lỏng lẻo và kém hiệu quả đã dần phát triển lên cấp độ liên kết cao hơn. Ngày 1/1/2015, Liên minh Kinh tế Á – Âu chính thức có hiệu lực và đi vào hoạt động cùng với những nguyên tắc chung như: Tôn trọng các nguyên tắc chung của luật pháp quốc tế, bao gồm nguyên tắc bình đẳng về chủ quyền của các quốc gia thành viên và toàn vẹn lãnh của của nước đó; Tôn trọng chế độ chính trị của quốc gia thành viên; Đảm bảo hợp tác cùng có lợi, bình đẳng và có tính đến lợi ích dân tộc của các bên; Tuân thủ các nguyên tắc của kinh tế thị trường và cạnh tranh lành mạnh; Hoạt động của liên minh thuế quan không có ngoại lệ và bị hạn chế khi kết thúc các giai đoạn chuyển giao.

Trong Phần hai, nhóm tác giả tập trung phân tích những vấn đề sau: Thỏa thuận và cam kết chính của EAEU; Một số vấn đề về hợp tác kinh tế giữa các quốc gia thành viên EAEU; Vấn đề về đồng tiền chung trong EAEU. Điểm nổi bật của trong phần này là chỉ rõ những ảnh hưởng của Nga đối với tiến trình hội nhập kinh tế trong khuôn khổ của EAEU, trong đó, tầm quan trọng của Nga không chỉ xuất phát từ chênh lệch về quy mô nền kinh tế của Nga và sự phụ thuộc về kinh tế của các quốc gia khác, mà còn từ khả năng tài trợ các sáng kiến chung hoặc phân bổ tiền dành cho các quốc gia thành viên của EAEU. Nga đóng vai trò như là người khởi xướng và động lực hội nhập chính. Kinh tế Nga là nền kinh tế lớn nhất trong khu vực. Đối với Kazakhstan và Belarus, Nga là thị trường xuất khẩu và nguồn nhập khẩu rất quan trọng. Hiện tại, Nga chiếm tới 80% dân số và 87%GDP của toàn Liên minh, trong khi Kazakhstan chỉ chiếm khoảng 9,2% và Belarus chiếm 2,9%. Nhìn lại chặng đường đã qua, nhóm tác giả nhận định rằng bắt đầu từ năm 2000, lãnh đạo Nga với vai trò chủ đạo đã cho thấy mức độ hội nhập kinh tế thực sự với các nước thuộc Liên Xô cũ và đẩy mạnh tiến trình liên kết Á – Âu thông qua việc thành lập Cộng đồng Kinh tế Á – Âu (2000), Liên minh Thuế quan (2010) và Liên minh Kinh tế Á – Âu (2015).Việc thành lập Liên minh Kinh tế Á – Âu được coi là bước đi tiếp theo trên con đường khẳng định nước Nga như một lãnh đạo ở không gian hậu Xô Viết.

Phần ba: Cùng với việc dự đoán triển vọng phát triển của EAEU trong thời gian tới, nhóm tác giả đã phân tích những cơ hội và thách thức của EAEU cũng như vị thế của EAEU trong nền kinh tế toàn cầu. Trong tương lại, khi EAEU phát triển thành Liên minh Á – Âu thì đây sẽ là một đối trọng với Liên minh châu Âu, cạnh tranh tầm ảnh hưởng và mở rộng thị trường của EAEU sang khu vực Nam Á, Đông Nam Á. Trung Á sẽ là đối tượng chính cho quá trình mở rộng EAEU. Ngoài ra, trong thời gian sắp tới có khả năng Tajikistan sẽ gia nhập EAEU. Sự gia  nhập này buộc Tajikishtan phải từ bỏ nhiều mối quan hệ làm ăn với Afghanistan cũng như xóa bỏ đi nhiều ưu tiên kinh tế. Một trong những trở ngại khác cho sự gia nhập của Tajikishtan vào EAEU đó là vị thế của Uzbekistan. Các tuyến thương mại chính của xuất khẩu và nhập khẩu hàng hóa của Tajikistan đều đi qua lãnh thổ của Uzbekistan. Uzbekistan đặc trưng bởi chính sách kinh tế bảo hộ và đóng cửa. Uzbekistan áp dụng mức thuế suất cao, điều này dẫn tới cuộc chiến thương mại giữa các nước cộng hòa. Bên cạnh đó, lãnh đạo hai nước Uzbekistan và Tajikistan đều bày tỏ hoài nghi về sự sẵn sàng giúp đỡ của phương Tây để bảo vệ họ trong trường hợp rủi ro đến từ phương Nam. Có thể thấy tương lai của EAEU khó có thể đạt được kỳ vọng ban đầu là một liên minh kinh tế có cơ cấu kinh tế đủ mạnh để đối trọng với EU. Do vậy triển vọng phát triển của EAEU phụ thuộc rất nhiều vào các nhân tố bên trong và bên ngoài. Cùng với những tác động của EAEU đến thế giới và khu vực thì EAEU cũng có những tác động nhất định tới Việt Nam trên các lĩnh vực như thương mại và đầu tư.

Bàn về vấn đề Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EAEU trong Phần bốn, nhóm tác giả tập trung phân tích các nội dung chính sau: Quá trình đàm phán, ký kết FTA Việt Nam – EAEU; Nội dung chính của Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam- EAEU; Ý nghĩa của Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EAEU đối với Việt Nam; Một số giải pháp thúc đẩy hợp tác kinh tế thương mại giữa Việt Nam với EAEU. Các giải pháp ở cả cấp chính phủ và cấp doanh nghiệp. Đối với cấp chính phủ: Thứ nhất, cần phải tuyên truyền ở cấp quốc gia về Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và các nước Liên Minh Á – Âu; Thứ hai, khai thông tuyến đường vận tải biển giữa Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á – Âu; Thứ ba, cần có chính sách để giảm tối đa thủ tục hành chính của các cơ quan quản lý nhà nước, hạn chế tham nhũng; Thứ tư, xây dựng chiến lược nguồn hàng chủ lực đối với khu vực thị trường EAEU; Thứ năm, đào tạo đội ngũ cán bộ có trình độ ngoại ngữ tiếng Nga thương mại; Thứ sáu, cần có chính sách hỗ trợ các doanh nghiêp tham gia hoạt động xuất khẩu; Thứ bảy, cải thiện môi trường kinh doanh. Đối với cấp doanh nghiệp, trước tiên, cần có chiến lược kinh doanh đúng đắn; Xây dựng các chính sách về sản phẩm; Cần có các chiến lược giá phù hợp; Đổi mới tổ chức, nâng cao trình độ năng lực quản lý của doanh nghiệp; Nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực; Doanh nghiệp cần chủ động trong việc sử dụng nguồn vốn; Đẩy mạnh nghiên cứu và ứng dụng công nghệ thông tin; Giữ gìn và quảng bá uy tín, hình ảnh doanh nghiệp.

Có thể nói EAEU là một tổ chức hội nhập kinh tế non trẻ so với các tổ chức hội nhập khác trên thế giới song cũng đã chứng tỏ vị thế ngày càng quan trọng trong nền kinh tế toàn cầu. Với những nội dung của cuốn sách được giới thiệu ở trên, hy vọng sẽ đáp ứng nhu cầu tìm hiểu của các độc giả cũng như nhà nghiên cứu về Liên minh kinh tế Á – Âu cũng như những tác động, ảnh hưởng của tổ chức này tới thế giới và Việt Nam trong thời gian tới.

Xin trân trọng giới thiệu!

 

Nguyễn Minh Hồng

 


Khoa học xã hội

Các tin đã đưa ngày: