Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
  • Thư viện điện tử và kho tin
  • Đề tài nghiên cứu cấp bộ
  • Đề tài nghiên cứu cấp nhà nước
  • Tham khảo tạp chí
  • Sách toàn văn
  • Thư điện tử
  • Chính phủ
  • 7.1 sach hang nam

Một số vấn đề an ninh phi truyền thống ở khu vực biên giới Việt – Trung

20/08/2018


Tác giả :
  • TS. Nguyễn Thị Phương Hoa (Chủ biên)

Năm xuất bản: 2018

Số trang: 276

 

Tại Hội nghị Thượng đỉnh lần thứ 6 giữa ASEAN và Trung Quốc ngày 1/11/2002, cụm từ “an ninh phi truyền thống” chính thức xuất hiện trong Tuyên bố chung ASEAN – Trung Quốc về hợp tác trên lĩnh vực an ninh phi truyền thống. Theo Tuyên bố, những vấn đề an ninh phi truyền thống đang ngày càng gia tăng như: ô nhiễm môi trường, thiên tai, dịch bệnh, di cư tự do, tội phạm xuyên quốc gia, khủng bố, ma túy, buôn bán người, buôn lậu vũ khí, rửa tiền, tội phạm kinh tế quốc tế, tội phạm công nghệ cao. Ở Việt Nam, khái niệm “an ninh phi truyền thống” được chính thức sử dụng trong Báo cáo Chính trị tại Đại hội XI.

Việt Nam và Trung Quốc là hai nước láng giềng, có nhiều điểm tương đồng về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội. Đây là điều kiện thúc đẩy quan hệ hai nước phát triển nhưng đồng thời cũng là môi trường làm nảy sinh nhiều vấn đề an ninh phi truyền thống. Khu vực biên giới Việt - Trung với đường biên giới dài hàng nghìn km, địa hình đồi núi hiểm trở với nhiều cửa khẩu quốc tế, quốc gia, các cặp chợ, đường mòn; giao lưu, trao đổi giữa cư dân hai bên có từ lâu đời và ngày càng phát triển đã trở thành địa bàn chủ yếu xảy ra hoặc là vùng đệm, là nơi trung chuyển của hoạt động tội phạm và hành vi trái phép. Từ góc độ an ninh quốc gia, có vấn đề liên quan đến an ninh chính trị, an ninh xã hội, an ninh kinh tế đang diễn biến theo chiều hướng phức tạp, khó kiểm soát và ngày càng gia tăng.

Năm 2018, Nhà xuất bản Khoa học xã hội xuất bản cuốn “Một số vấn đề an ninh phi truyền thống ở khu vực biên giới Việt – Trung” do TS. Nguyễn Thị Phương Hoa làm chủ biên. Cuốn sách đi sâu nghiên cứu một số vấn đề thuộc an ninh phi truyền thống ở/qua khu vực biên giới Việt – Trung trong những năm gần đây, phân tích nguyên nhân, chỉ ra đặc điểm, đánh giá hiệu quả của các cơ chế hợp tác hiện có giữa Việt Nam và Trung Quốc, từ đó đưa ra kiến nghị và giải pháp.

Cuốn sách gồm 5 chương: Chương 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn liên quan đến an ninh phi truyền thống ở khu vực biên giới Việt – Trung; Chương 2. Thực trạng một số vấn đề an ninh phi truyền thống ở khu vực biên giới Việt – Trung từ năm 2008 đến nay; Chương 3. Đặc điểm của vấn đề an ninh phi truyền thống ở khu vực biên giới Việt – Trung và dự báo; Chương 4. Ứng phó với các vấn đề an ninh phi truyền thống của Việt Nam và Trung Quốc; Chương 5. Hợp tác giữa Việt Nam và Trung Quốc trong ứng phó với vấn đề an ninh phi truyền thống;

Chương 1 khái quát cơ sở lý luận về an ninh phi truyền thống, làm rõ sự khác biệt giữa an ninh truyền thống và an ninh phi truyền thống, từ đó phân tích cơ sở thực tiễn về vấn đề an ninh phi truyền thống ở khu vực biên giới Việt - Trung. Các nhóm vấn đề được tập trung phân tích bao gồm: Mối quan hệ địa lý gần kề giữa Việt Nam và Trung Quốc; sự chênh lệch về kinh tế - xã hội giữa hai nước và giữa các tỉnh biên giới phía Bắc của Việt Nam với các tỉnh thành khác trong cả nước; mối quan hệ gần gũi giữa các dân tộc ở khu vực biên giới; sự phát triển nhanh chóng, toàn diện của quan hệ Việt – Trung từ sau bình thường hóa.

Nội dung của Chương 2 tập trung phân tích thực trạng, nguyên nhân và tác động của một số vấn đề về an ninh phi truyền thống nổi cộm ở/qua khu vực biên giới Việt – Trung, bao gồm vấn đề buôn lậu hàng hóa, buôn bán ma túy, buôn bán tiền giả, buôn bán người, tộc người xuyên biên giới và an toàn thực phẩm, dịch bệnh. Qua việc phân tích số liệu cũng như khảo sát tình hình thực tế, nhóm tác giả đã cho độc giả thấy một cách tổng quan nhất về các vấn đề nêu trên, nhìn nhận và đánh giá tác động của nó dưới góc nhìn của an ninh phi truyền thống.

Trong Chương 3, các tác giả đã chỉ ra những đặc điểm của vấn đề an ninh phi truyền thống ở/qua khu vực biên giới Việt – Trung như có vấn đề đã xuất hiện và tồn tại từ lâu, có vấn đề mới phát sinh; có vấn đề mang tính hai chiều, có vấn đề chủ yếu mang tính một chiều; mức độ nghiêm trọng, tình hình phát triển của các vấn đề tỉ lệ thuận với mức độ phát triển giao lưu, trao đổi giữa Việt Nam và Trung Quốc cũng như giữa địa phương biên giới hai nước…Trên cơ sở đó, nhóm tác giả đã dự báo các vấn đề liên quan đến kinh tế, xã hội sẽ tiếp tục có diễn biến phức tạp, gia tăng về số lượng và quy mô; tổ chức ngày càng chặt chẽ, phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin; vấn đề dân tộc tôn giáo, vấn đề liên quan đến quản l‎í biên giới cũng cần được chú ‎ý; ngoài ra các vấn đề liên quan đến an ninh sinh thái, an ninh nguồn nước sẽ là mối quan ngại đối với Việt Nam.

Chương 4 nhìn lại và đánh giá việc ứng phó với các vấn đề an ninh phi truyền thống nói chung và qua biên giới Việt - Trung nói riêng của Việt Nam và Trung Quốc trong thời gian qua, bao gồm ban hành các văn bản pháp luật và chương trình hành động ứng phó với các vấn đề an ninh phi truyền thống của mỗi nước; lực lượng tham gia quản lý, bảo vệ biên giới và đấu tranh phòng chống tội phạm ở khu vực biên giới Việt - Trung của mỗi nước; đánh giá về hiệu quả và tồn tại của công tác này.

Chương 5 đề cập đến hợp tác ứng phó với các vấn đề an ninh phi truyền thống giữa Việt Nam và Trung Quốc. Trong chương này, các tác giả đã làm rõ 4 vấn đề bao gồm: (1) Các văn bản đã ký kết giữa hai nước liên quan đến vấn đề biên giới, trong đó có đối phó với vấn đề an ninh phi truyền thống. (2) Các cơ chế trao đổi, hợp tác ở các cấp giữa hai nước. (3) Khó khăn chủ yếu trong đấu tranh ngăn chặn các vấn đề an ninh phi truyền thống ở khu vực biên giới Việt - Trung hiện nay. (4) Đánh giá hiệu quả và tồn tại của các cơ chế. Trên cơ sở đó, các tác giả đã nêu lên một số kiến nghị nhằm phòng chống, giảm thiểu và chủ động ứng phó đối với vấn đề an ninh phi truyền thống ở khu vực biên giới Việt – Trung.

Với những nội dung trên, hy vọng cuốn sách sẽ đáp ứng được nhu cầu tìm hiểu của độc giả về vấn đề an ninh phi truyền thống ở khu vực biên giới Việt – Trung.

Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc!

Nguyễn Minh Hồng


Khoa học xã hội

Các tin đã đưa ngày: