Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
  • Thư viện điện tử và kho tin
  • Đề tài nghiên cứu cấp bộ
  • Đề tài nghiên cứu cấp nhà nước
  • Tham khảo tạp chí
  • Sách toàn văn
  • Thư điện tử
  • Chính phủ
  • 7.1 sach hang nam

Afghanistan ngày nay

25/08/2018


Tác giả :
  • Ngô Xuân Bình (Đồng chủ biên)
  • Lê Thị Hằng Nga (Đồng chủ biên)

Năm xuất bản: 2018

Số trang: 396

 

Là một đất nước nhiều đồi núi, nằm sâu trong lục địa tại vùng Tây Nam Á, Afghanistan có diện tích lớn thứ 41 trên thế giới, gấp đôi diện tích đất liền ở Việt Nam, Afghanistan từng được miêu tả là “Thụy Sĩ của châu Á” bởi quốc gia này đã có thời gian bình yên và thu hút khách du lịch trên thế giới. Hiện nay, mặc dù là một nước nhỏ nhưng Afghanistan nhận được sự quan tâm của khu vực và thế giới vì nước này có vị trí địa lý quan trọng ở khu vực Tây Nam Á. Trải qua các thời kỳ lịch sử, Afghanistan đã bị xâm lược và chinh phục bởi nhiều dân tộc khác, trong đó có những đế chế hùng mạnh như Ba Tư, Hy Lạp, Kushan, Mông Cổ, Anh, Liên Xô và gần đây nhất là Hoa Kỳ.

Mặc dù Việt Nam và Afghanistan đã thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 16 tháng 9 năm 1974 và mở Đại sứ quán tại thủ đô Kabuk vào tháng 11 năm 1978 nhưng đến tháng 6 năm 1992 đã phải đóng cửa do sự khó khăn về kinh tế và tình trạng nội chiến ở Afghanistan. Hiện nay, hai phía chỉ có thể duy trì trao đổi thư từ chúc mừng giữa lãnh đạo cấp cao hai bên vào những dịp lễ quan trọng của đất nước. Sự hợp tác về kinh tế, thương mại, đầu tư, khoa học, công nghệ và văn hóa giữa hai nước cũng chưa có điều kiện phát triển.

Với mong muốn có sự hiểu biết sâu sắc hơn về đất nước và con người Afganistan, năm 2018 Nhà xuất bản Khoa học xã hội xuất bản cuốn “Afghanistan ngày nay” do PGS.TS. Ngô Xuân Bình và TS. Lê Thị Hằng Nga đồng chủ biên. Cuốn sách mang đến cho độc giả cái nhìn tổng quan về Afghanistan, qua đó giúp đánh giá về khả năng khôi phục và thúc đẩy quan hệ giữa Việt Nam và Afghanistan trong thời gian tới. Ngoài phần Mở đầu và Kết luận, cuốn sách gồm 4 chương. Chương 1. Tổng quan về Afghanistan; Chương 2, Những vấn đề chính trị và an ninh cơ bản của Afghanistan; Chương 3. Những vấn đề kinh tế cơ bản của Afghanistan; Chương 4. Chính sách đối ngoại của Afghanistan.

Bên cạnh những thông tin chung về đặc điểm địa lý – tự nhiên, dân cư, ngôn ngữ, lịch sử, văn hóa, giáo dục của Afghanistan, Chương 1 phân tích về một số vấn đề môi trường và nghèo đói, đây là những vấn đề nan giải ở Afghanistan hiện nay. Thông qua Chương 1, người đọc dễ dàng nhận thấy Afghanistan là một đất nước ở ngã tư đường nơi giao thoa của nhiều nền văn minh Ấn – Âu từ thời cổ đại. Qua các thời kỳ lịch sử, Afghanistan đã bị nhiều thế lực bên ngoài xâm lược, điều này một mặt tạo nên sự tiếp xúc văn hóa – tôn giáo, giữa Afghanistan và những nền văn hóa lớn trên thế giới, tạo nên một nền văn hóa Afghanistan phong phú, nhưng mặt khác cũng chứa đựng những yếu tố gây mâu thuẫn xung đột trong suốt chiều dài lịch sử Afghanistan. Những mâu thuẫn trong lòng xã hội được thể hiện trong vấn đề dân cư, ngôn ngữ cũng như trong vấn đề môi trường và nghèo đói ở Afghanistan hiện nay.

Chương 2 phân tích những vấn đề chính trị và an ninh cơ bản của Afghanistan theo các giai đoạn: Nền Cộng hòa Afghanistan (1990-1992); Nhà nước Hồi giáo Afghanistan (1992-2001); Tiểu vương quốc Hồi giáo Afghanistan (1996-2001); Chính quyền lâm thời Afghanitstan (2001-2002 và 2002-2004); Cộng hòa Hồi giáo Afghanistan (2004 đến nay). Thông qua chương này, cuốn sách cho thấy tình hình chính trị ở Afghanistan từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay luôn trong tình trạng phức tạp, bất ổn và khủng hoảng các nhà nước Afghanistan chỉ tồn tại trong những khoảng thời gian ngắn ngủi, đây là quốc gia có chế độ chính trị tương đối đặc biệt, pha trộn giữa hai yếu tố thế tục và tôn giáo. Bên cạnh đó, nhóm tác giả cũng đưa một số đánh giá chung về những vấn đề an ninh của Afghanistan và cho rằng Chủ nghĩa khủng bố Hồi giáo cực đoan là vấn đề an ninh cấp bách nhất của Afghanistan hiện nay; Sự can thiệp của quốc tế khiến cho tình hình an ninh của Afghanistan thêm phức tạp và bất ổn; Quân đội Afghanistan chưa đủ năng lực để bảo vệ an ninh đất nước; Bất ổn an ninh gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho đời sống xã hội ở Afghanistan.

Chương 3 phân tích những vấn đề kinh tế cơ bản của Afghanistan, bao gồm những nét tổng quan của nền kinh tế như chỉ số tăng trưởng kinh tế, cơ cấu ngành kinh tế, thương mai, đầu tư và tài trợ quốc tế. Chương này cũng chỉ ra một số thách thức, cơ hội cũng như triển vọng phát triển kinh tế của Afghanistan. Nhìn vào bức tranh tổng thể của nền kinh tế Afghanistan hiện nay, những thách thức, trở ngại đến từ tính trạng bất ổn, bạo lực, tội phạm ma túy, tham nhũng, cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội và công nghệ yếu kém… khiến cho nền kinh tế có màu sắc u ám, ảm đạm. Tuy nhiên, việc nhìn kỹ hơn vào bức tranh sẽ cho thấy Afghanistan không phải là không có cơ hội phục hồi và phát triển. Afghanistan có những lợi thế về vị trí địa lý và nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú để phát triển đất nước. Đây cũng là nơi trung chuyển về thương mại giữa châu Á và châu Âu và có thể khai thác cơ hội cho phát triển cơ sở hạ tầng và mở rộng kết nối thông qua chương trình kinh tế “Một Vành đai – Một Con đường” của Trung Quốc .

Chương 4 tập trung tìm hiểu về chính sách đối ngoại của Afghanistan, bao gồm mục tiêu chính sách: chính sách của Afghanistan với các nước láng giềng (Trung Quốc, Pakistan, Ấn Độ, Iran, Tajikistan, Turkmenistan, Uzbekistan); chính sách với các nước lớn (Mỹ, Nga); chính sách với cộng đồng các nước Hồi giáo, chính sách với các tổ chức khu vực và quốc tế (SCO, NATO, UN, EU, CEREC). Một số thành tựu và hạn chế trong chính sách đối ngoại của Afghanistan cũng đã được chú ý phân tích trong Chương này. Trên cơ sở phân tích những đặc điểm của Afghanistan, nhóm tác giả đã đưa ra một số đề xuất cho Việt Nam: Thứ nhất, cuộc chiến đấu chống lại chủ nghĩa khủng bố và chủ nghĩa cực đoan tôn giáo là cuộc chiến của mọi dân tộc trên thế giới, trong đó có Việt Nam; Thứ hai, từ bài học về quá trình xây dựng chế độ chính trị và tái thiết đất nước ở Afghanistan, có thể nhận thấy rằng để đảm bảo sự ổn định của hệ thống chính trị và an ninh quốc gia, Việt Nam cần phải chủ động trong mọi đường lối chính sách; Thứ ba, qua việc tìm hiểu về các các cuộc chiến tranh ở Afghanistan, Việt nam có thể rút ra bài học về nghệ thuật quân sự. Nếu xảy ra xung đột trong nước, cần trung lập hóa các nước láng giềng, tránh trường hợp các nước này ủng hộ cho phe đối địch; Thứ tư, Việt Nam cần xử lý tốt mối quan hệ giữa tôn giáo và chính trị.

Với những đặc điểm tình hình an ninh chính trị cũng như tôn giáo ở Afghanistan tác giả cho rằng, khả năng khôi phục và thúc đẩy quan hệ Việt Nam – Afghanistan vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức. Tuy nhiên việc biến khó khăn thách thức thành cơ hội hợp tác là có thể thực hiện. Để làm được điều này,Việt Nam cần khôi phục và thúc đẩy quan hệ với Afghanistan để tận dụng những tiềm năng chưa được khai thác ở đất nước này, đồng thời thực hiện chiến lược ngoại giao đa dạng hóa, đa phương hóa, là một thành viên tích cực và có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế.

Mặc dù là chủ đề khá mới ở Việt Nam, nhưng hy vọng cuốn sách sẽ đáp ứng một phần nhu cầu tìm hiểu của độc giả về Afghanistan.

Xin trân trọng giới thiệu!

Nguyễn Minh Hồng

 


Khoa học xã hội

Các tin đã đưa ngày: