Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
  • Thư viện điện tử và kho tin
  • Đề tài nghiên cứu cấp bộ
  • Đề tài nghiên cứu cấp nhà nước
  • Tham khảo tạp chí
  • Sách toàn văn
  • Thư điện tử
  • Chính phủ
  • 7.1 sach hang nam

Sự điều chỉnh chính sách đối ngoại của Pakistan những năm đầu thế kỷ XXI và xu hướng phát triển

28/02/2020


Tác giả :
  • PGS.TS. Ngô Xuân Bình (Chủ biên)
  • Nguyễn Bình Giang
  • Lê Thị Thanh Nga
  • Nguyễn Lê Thy Thương

Năm xuất bản: 2018

Số trang: 268

 

 

Pakistan là quốc gia có vị trí địa lý đặc biệt quan trọng đóng vai trò như một chiếc cầu nối liền các châu lục, các nền kinh tế và văn minh, nằm trên tuyến vận tải biển nối liền Thái Bình Dương, Ấn Độ Dương với biển Ả Rập, đồng thời nối liền châu Âu và Trung Đông với khu vực Nam Á và Đông Nam Á. Bởi vậy, vai trò địa chính trị của Pakistan trở nên đặc biệt quan trọng và chính sách đối ngoại của quốc gia này luôn được các nước láng giềng dành nhiều sự quan tâm bởi nó ảnh hưởng mạnh mẽ đến sự phồn thịnh chung của khu vực.

Ngoài vị trí quan trọng trên bản đồ địa lý, Pakitan còn được biết đến là một quốc gia có chính sách ngoại giao cứng rắn, đặc biệt là trong đối thoại với các nước khác về vấn đề hạt nhân, quân sự và tôn giáo. Theo đánh giá của giới nghiên cứu thì lịch sử chính trị đối ngoại của Pakistan luôn hằn dấu vết những cuộc đụng độ với nước láng giềng Ấn Độ về vấn đề Kashmir. Ngoài ra, Pakistan chưa thực sự có mối quan hệ hợp tác song phương mật thiết và đáng tin cậy nào, nếu có cũng trong tình trạng bất ổn định, khó lường. Tuy nhiên trong những năm gần đây, Pakistan đã có những chính sách đối ngoại tích cực, những biến chuyển này liệu có phải do tác động bởi những diễn biến phức tạp của tình hình kinh tế chính trị trong nước và trên thế giới. Và sự điều chỉnh đó có ảnh hưởng như thế nào đến cộng đồng Hồi giáo trên thế giới?

Để tìm hiểu rõ hơn về những điều chỉnh chính sách đối ngoại của Pakistan cũng như tác động của nó, năm 2018, Nhà xuất bản Khoa học xã hội xuất bản cuốn: “Sự điều chỉnh chính sách đối ngoại của Pakistan những năm đầu thế kỷ XXI và xu hướng phát triển” do GS.TS. Nguyễn Xuân Bình làm chủ biên. Nội dung chính của cuốn sách nhằm đưa ra một cái nhìn toàn diện và sâu sắc về xu hướng điều chỉnh chính sách đối ngoại của Pakistan, đánh giá những tác động tích cực cũng như tiêu cực của nó đến sự phát triển chung của thế giới và đề xuất một số kiến nghị cho Việt Nam nhằm tăng cường quan hệ hợp tác với Pakistan. Ngoài phần mở đầu và kết luận, bố cục của sách được chia thành 3 chương:

Chương I. Những nhân tố tác động đến sự điều chỉnh chính sách đối ngoại của Pakistan từ đầu thế kỷ XXI

Phân tích những yếu tố tác động đến sự điều chỉnh chính sách đối ngoại của Pakistan, nhóm tác giả chia làm hai nhóm nhân tố, nhóm nhân tố bên ngoài và nhóm nhân tố bên trong. Nhóm nhân tố bên ngoài bao gồm: (i) chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan, chủ nghĩa khủng bố và sự kiện 11/9; (ii) Sự trỗi dậy của Trung Quốc; (iii) Bất ổn an ninh ở khu vực Nam Á; (iv) toàn cầu hóa, khủng hoảng kinh tế và khủng hoảng năng lượng; (v) yếu tố Ấn Độ. Nghiên cứu chỉ ra rằng, chính sự gặp gỡ của chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan và chủ nghĩa khủng bố đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đe dọa đến hòa bình và an ninh thế giới và từ đó tác động sâu sắc đến chính sách đối ngoại của Pakistan, tạo nên sự chuyển hướng trong chiến lược ngoại giao của quốc gia này với những biểu hiện đặc thù. Ngoài ra, Ấn Độ luôn hiên diện như môt yếu tố quan trọng hàng đầu trong sư điều chỉnh chính sách đối ngoai của Pakistan. Mọi tính toán chiến lươc của Pakistan đều phải cân nhắc đến việc hài hòa mối quan hê vừa hợp tác vừa xung đột với Pakistan. Phân tích nhóm các yếu tố bên trong bao gồm: (i) vai trò tối quan trọng của Hồi giáo ở Pakistan; (ii) vai trò của quân đội trong chính quyền Pakistan; (iii) tình trạng bất ổn ở khu vực biên giới Pakistan; (iv) sức ép đối với chương trình hạt nhân của Pakistan; (v) tình trạng bất ổn về kinh tế. Nghiên cứu cho thấy những bất ổn về mâu thuẫn chính trị, xã hội và an ninh ở Pakistan, sự hoành hành của chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan và hệ quả tất yếu của nó là nguyên nhân trực tiếp khiến Chính phủ Pakistan phải nhìn nhận lại chiến lược đối ngoại của mình để có những điều chỉnh phù hợp. Bên cạnh đó, là một nước Hồi giáo nhưng đồng thời phải chịu quá nhiều tổn thất do các nhóm Hồi giáo cực đoan đem lại, Pakistan phải xác định lại vai trò tiên phong và trách nhiệm lãnh đạo của mình trong cộng đồng người Hồi giáo để dần xóa bỏ những phần tử tiêu cực, thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ của cộng đồng này.

Chương II. Sự điều chỉnh chính sách đối ngoại của Pakistan từ đầu thế kỷ XXI

Nghiên cứu tập trung phân tích chính sách đối ngoại về mặt nội dung được Bộ Ngoại giao Pakistan công bố vào năm 2003 bao gồm: (i) duy trì an ninh khu vực và chống khủng bố; (ii) đảm bảo vấn đề an ninh hạt nhân; (iii) đảm nhận vai trò lớn hơn trong cộng đồng các nước Hồi giáo; (iv) duy trì mối quan hệ với các nước lớn và các khu vực trọng điểm; (v) tích cực tham gia vào các tổ chức quốc tế và khu vực; (vi) thúc đẩy hội nhập kinh tế. Trên cơ sở đó, nhóm tác giả nhận định, quyết sách về ngoại giao của Pakistan luôn chịu ảnh hưởng sâu sắc từ diễn biến an ninh quân sự của quốc gia này, đồng thời, đánh giá một số thành tựu trong điều chỉnh chính sách đối ngoại của Pakistan từ đầu thế kỷ XXI đến nay: thứ nhất,sự điều chỉnh chính sách đối ngoại giai đoạn 2001-2005 góp phần thay đổi bộ mặt của quốc gia, Pakistan dường như đã hội tụ đầy đủ những điều kiện cần thiết để trở thành một thế lực mới trên bàn cờ chính trị thế giới; thứ hai, Pakistan đã xây dựng được quan hệ đồng minh với Mỹ; thứ ba, Pakistan đã cùng ngồi đàm phán trong nhiều vấn đề với Ấn Độ và Afghanistan; thứ tư, chính sách đối ngoại của Pakistan góp phần đem lại những dự án đầu tư quan trọng góp phần tháo gỡ những khó khăn về mặt kinh tế, nâng cao giá trị xuất nhập khẩu và thúc đẩy sản xuất trong nước. Bên cạnh những thành tựu quan trọng, nghiên cứu cũng chỉ ra một số hạn chế trong chính sách đối ngoại của Pakistan làm ảnh hưởng đến hình ảnh và vị thế của quốc gia này.

Chương III. Xu hướng phát triển

Nhận định về bối cảnh trong nước và quốc tế, nhóm tác giả cho rằng chính sách đối ngoại của Pakistan cần có sự chuyển dịch từ cạnh tranh, đối đầu sang đối thoại và hợp tác với các quốc gia trong khu vực. Trọng tâm của chính sách đối ngoại của Pakistan là ngoại giao an ninh nhằm chống lại những thách thức trong và ngoài nước đối với lợi ích quốc gia. Trên cơ sở đó, nhóm tác giả dự đoán một số xu hướng hợp tác của Pakistan với những đối tác cơ bản: (i) Chính sách đối ngoại của Pakistan với các nước lớn; (ii) chính sách đối ngoại của Pakistan với các nước láng giềng; (iii) chính sách của Pakistan đối với một số khu vực và tổ chức quốc tế.

Từ sự phân tích chính sách đối ngoại của Pakista từ đầu thế kỷ XXI đến nay, nhóm nghiên cứu nhận định tuy không có nhiều tương đồng với Pakistan cả về thể chế chính trị, trình độ phát triển kinh tế hay văn hóa nhưng có thể học hỏi một số bài học kinh nghiệm của Pakistan trong hoạch định chính sách đối ngoại cũng như thấy được những triển vọng tiềm tàng trong quan hệ hợp tác hai nước Việt Nam- Pakistan trong thời gian tới: Thứ nhất, Việt Nam nên tập trung vào các ngành và mặt hàng chủ lực mà người tiêu dùng Pakistan quan tâm như chè, hạt tiêu, ngũ cốc, sợi các loại, hàng hải sản, máy móc thiết bị, vật liệu xay dựng…; Thứ hai, Việt Nam cần kiểm tra kỹ các thông tin cơ bản về công ty đối tác; Thứ ba, thâm nhập thị trường bán lẻ;Thứ tư, cần giành nhiều sự quan tâm hơn cho việc phát triển xuất khẩu mặt hàng thế mạnh của Việt Nam sang Pakistan; Thứ năm, kết nối giao thông vận tải, mở đường bay tới Islamabad trong thời gian tới; Thứ sáu, cần có nhiều hành động thiết thực thể hiện lập trường ủng hộ Pakistan trong một số vấn đề thích hợp để thúc đẩy quan hệ hợp tác; Thứ bảy, Đại sự quán hai nước cần phối hợp nhiều hơn nữa trong tổ chức các hoạt động thúc đẩy giao lưu học thuật, chuyên gia và văn hóa giữa hai nước.

Với góc nhìn sâu sắc và toàn diện về chính sách đối ngoại của Pakistan trong bối cảnh trong nước và khu vực có nhiều đoán định, khó lường những năm đầu thế kỷ XXI cùng sự phân tích mang tính logic của nhóm tác giả về xu hướng phát triển về chính sách đối ngoại của Pakistan trong thời gian tới, hy vọng cuốn sách sẽ đáp ứng phần nào nhu cầu tìm hiểu dành cho những độc giả, những nhà làm chính sách cũng như những nhà nghiên cứu về đất nước Hồi giáo Pakistan.

Xin trân trọng giới thiệu!

Nguyễn Minh Hồng

 


Khoa học xã hội

Các tin đã đưa ngày: