Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
  • Thư viện điện tử và kho tin
  • Đề tài nghiên cứu cấp bộ
  • Đề tài nghiên cứu cấp nhà nước
  • Tham khảo tạp chí
  • Sách toàn văn
  • Thư điện tử
  • Chính phủ
  • 7.1 sach hang nam

Một số yếu tố tâm lý của người nông dân ảnh hưởng tới việc chuyển đổi phương thức sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại

30/11/2018


Tác giả :
  • Bùi Thị Vân Anh

Năm xuất bản: 2018

Số trang: 296

 

Việt Nam là một đất nước nông nghiệp với hơn 70% dân số sống bằng nghề nông. Tính đến năm 2018, diện tích đất nông nghiệp đạt gần 26 triệu ha. Tuy nhiên, nông nghiệp lại chiếm tỉ trọng khiêm tốn trong việc đóng góp vào sự phát triển GDP của cả nước. Nông nghiệp nước ta được đánh giá là lạc hậu và phát triển chậm chạp, mang tính tự phát, sản xuất manh mún, nhỏ lẻ, sản lượng không cao và chất lượng  và sức cạnh tranh thấp so với các nước trong khu vực. Trước bối cảnh đó, Nghị quyết 26 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (khóa X) đã xác dịnh: nông nghiệp, nông dân, nông thôn có vị trí chiến lược trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH), xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, là cơ sở và lực lượng quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội bền vững, giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc và bảo vệ môi trường sinh thái của cả nước. Những điều này đặt ra vấn đề cần phải chuyển đổi phương thức sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại. Chuyển đổi phương thức sản xuất hiện đại sẽ phát huy hơn nữa vai trò của nông nghiệp, nông thôn đối với việc cung cấp lương thực thực phẩm cho xã hội, tạo điều kiện huy động tối đa các nguồn lực nhằm khai thác, sử dụng hợp lý tài nguyên, tăng tích lũy trong nhân dân, góp phần phục vụ nhu cầu đầu tư phát triển, nâng cao thu nhập cho nông dân và rút ngắn khoảng cách thành thị và nông thôn. Để có thể chuyển đổi phương thức sản xuất nông nghiệp đạt hiệu quả thì việc nghiên cứu dưới góc độ tâm lý học về những yếu tố tâm lý của người nông dân ảnh hưởng tới việc chuyển đổi phương thức sản xuất nông nghiệp hiện nay là cần thiết.

Trước thực trạng đó, năm 2018, nhà xuất bản Khoa học xã hội xuất bản cuốn: “Một số yếu tố tâm lý của người nông dân ảnh hưởng tới việc chuyển đổi phương thức sản xuát nông nghiệp theo hướng hiện đại” do TS. Bùi Thị Vân Anh làm chủ biên. Trên cơ sở khảo sát thực tiễn tại các địa bàn: Hưng Yên, Thái Bình, An Giang và Đồng Tháp, tác giả làm rõ một số yếu tố tâm lý của người nông dân với việc chuyển đổi phương thức sản xuất hiện đại và đề xuất một số biện pháp nhằm giảm thiểu những yếu tố tâm lý có ảnh hưởng tiêu cực và phát huy những yếu tố tâm lý có ảnh hưởng tích cực đến phát triển sản xuất hiện đại. Cuốn sách được kết cấu thành 4 chương: Chương I. Những vấn đề lý luận; Chương II. Một số yếu tố tâm lý của người nông dân ảnh hưởng đến việc chuyển đổi phương thức sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại; Chương III. Một số yếu tố ảnh hưởng đến tâm lý của người nông dân trong việc chuyển đổi phương thức sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại; Chương IV. Một số biện pháp nhằm phát huy những yếu tố tâm lý tích cực và hạn chế những yếu tố có tác động tiêu cực đến tâm lý của người nông dân trong việc chuyển đổi phương thức sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại.

Chương I, trước khi đi sâu vào một số khái niệm cơ bản, tác giả làm rõ các yếu tố tâm lý của người nông dân ảnh hưởng đến việc chuyển đổi phương thức sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại (Tâm lý của người nông dân truyền thống và Biến đổi tâm lý của người nông dân dưới tác động của nền kinh tế thị trường), đồng thời phân tích thực trạng chuyển đổi phương thức sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại ở nước ta hiện nay. Qua khảo sát cho thấy hoạt động sản xuất kinh doanh của hộ nông dân được thực hiện theo 5 mô hình khác nhau đồng thời việc sản xuất nông nghiệp trên các địa bàn khảo sát đã có sự chuyển đổi theo hướng chuyên nghiệp hóa hơn. Tác giả khẳng định phần lớn các hộ nông dân đã thay đổi phương thức sản xuất trong việc lựa chọn sử dụng giống với số hộ sử dụng giống mới chiếm tỷ lệ cao nhất, trong cách thức sản xuất nông nghiệp các hộ nông dân đã kết hợp cả kinh nghiệm truyền thống với kỹ thuật mới và công nghệ cao đã đưa đến những hiệu quả nhất định trong sản xuất nông nghiệp.

Chương II tác giả đã chọn mẫu nghiên cứu với 500 nông dân và cán bộ chính quyền tại 4 tỉnh và phân tích dữ liệu bằng phương pháp tính hệ số Alpha của Cronbach qua đó phân tích một số yếu tố tâm lý sau: 1) Tầm nhìn của người nông dân về bối cảnh hiện nay và trong những năm tới ảnh hưởng tới việc chuyển đổi phương thức sản xuất theo hướng hiện đại; 2) Nhu cầu của người nông dân trong việc chuyển đổi phương thức sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại: những biểu hiện tích cực và tiêu cực; 3) Năng lực của người nông dân trong việc chuyển đổi phương thức sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại: những biểu hiện tích cực và tiêu cực; 4) Ý chí, nỗ lực vượt khó, khả năng tự thúc đẩy bản thân của người nông dân trong việc chuyển đổi phương thức sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại: những biểu hiện tích cực và tiêu cực.

Chương III phân tích những yếu tố ảnh hưởng đến tâm lý của người nông dân trong việc chuyển đổi phương thức sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại: (1) Hoạt động lên kế hoạch và tổ chức triển khai kế hoạch của cán bộ cơ sở nhằm tạo điều kiện cho người nông dân chuyển đổi phương thức sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại; (2) Hoạt động tuyên truyền của chính quyền cơ sở về sự cần thiết phải chuyển đổi phương thức sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại và những vấn đề đặt ra; (3) Hoạt động hỗ trợ của chính quyền cơ sở nhằm giúp người nông dân chuyển đổi phương thức sản xuất theo hướng hiện đại; (4) Những thay đổi về môi trường sống tại địa phương và kết quả phát triển kinh tế của hộ gia đình (thể hiện qua đánh giá của bản thân họ); (5) tác động của những yếu tố được nghiên cứu đến tâm lý của người nông dân và thực tiễn chuyển đổi phương thức sản xuất hiện đại

Chương IV trên cơ sở phân tích các yếu tố ảnh hưởng tâm lý của người nông dân trong việc chuyển đổi cũng như dựa trên nền tảng về chính sách đối với nông nghiệp, nông dân ở một số nước trên thế giới và những thuận lợi, khó khăn của người nông dân khi triển khai chuyển đổi phương thức sản xuất, tác giả đã đề xuất một số biện pháp nhằm phát huy những yếu tố tâm lý tích cực và hạn chế những yếu tố có tác động tiêu cực đến tâm lý của người nông dân trong việc chuyển đổi phương thức sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại: Thứ nhất, nâng cao hơn nữa nhận thức của người dân về chuyển đổi phương thức sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại, đặc biệt là ý thức trách nhệm của người sản xuất nông nghiệp về sản xuất an toàn; Thứ hai, phát huy ý thức trách nhiệm của chính quyền với người dân liên quan đến việc cung cấp thông tin về giá cả thị trường cần sát thực, thường xuyên hơn; Thứ ba, các biện pháp giảm thiểu tâm lý sản xuất manh mún của người dân hướng tới sản xuất quy mô lớn theo hướng hiện đại; Thứ tư, tăng cường chủ động, giảm thiểu tính ỷ lại của người dân trong quá trình chuyển đổi sang phương thức sản xuất mới hiện đại; Thứ năm, các biên pháp nâng cao trình độ, năng lực cán bộ, đặc biệt là năng lực lãnh đạo người dân trong quá trình chuyển đổi sang phương thức sản xuất mới hiện đại.

Với những nội dung trên, hy vọng cuốn sách đáp ứng được nhu cầu tìm hiểu của độc giả liên quan đến những yếu tố tâm lý của người nông dân trong quá trình phát triển đất nước nói chung và đặc biệt là ảnh hưởng của nó tới chuyển đổi phương thức sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại nói riêng.

Xin trân trọng giới thiệu.

Nguyễn Minh Hồng

 


Khoa học xã hội

Các tin đã đưa ngày: