Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
  • Thư viện điện tử và kho tin
  • Đề tài nghiên cứu cấp bộ
  • Đề tài nghiên cứu cấp nhà nước
  • Tham khảo tạp chí
  • Sách toàn văn
  • Thư điện tử
  • Chính phủ
  • 7.1 sach hang nam

Một số vấn đề về dân tộc, tộc người ở vùng biên giới và liên xuyên biên giới nước ta hiện nay (Kỷ yếu hội nghị khoa học quốc gia năm 2017)

04/12/2018


Tác giả :
  • PGS.TS. Nguyễn Văn Minh

Địa chỉ liên hệ: Viện Dân tộc học; Nhà xuất bản KHXH

Năm xuất bản: 2018

Số trang: 1014

Biên giới là vùng lãnh thổ quốc gia có vị trí vô cùng quan trọng nhưng cũng dễ hoặc tiềm ẩn những vấn đề nhạy cảm, bức xúc và phức tạp liên quan đến sự ổn định chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, củng cố khối đại đoàn kết dân tộc, đảm bảo an ninh, quốc phòng và bảo vệ chủ quyền cũng như toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia. Trong bối cảnh hiện nay, khi quá trình hội nhập quốc tế, toàn cầu hóa và cuộc cách mạng 4.0 diễn ra mạnh mẽ đang trở thành xu hướng chủ đạo của thời đại thì các vấn đề ở khu vực biên giới, cụ thể là vấn đề dân tộc/tộc người càng trở nên sâu sắc, nhạy cảm và khó lường hơn bao giờ hết.

Trước những vấn đề trên, tháng 10/2018, Nhà Xuất bản Khoa học xã hội đã phát hành ấn phẩm mang tên Một số vấn đề về dân tộc, tộc người ở vùng biên giới và liên xuyên biên giới nước ta hiện nay (Kỷ yếu hội nghị khoa học quốc gia năm 2017) do PGS.TS. Nguyễn Văn Minh, Viện Dân tộc học chủ biên, cuốn sách bao gồm 63 bài viết của rất nhiều nhà khoa học đang công tác và nghiên cứu về ngành dân tộc học/nhân học nhằm khắc họa bức tranh toàn cảnh về các vấn đề tộc người khu vực biên giới và xuyên biên giới. Từ đó đưa ra các khuyến nghị về các định hướng, nội dung và cách tiếp cận nghiên cứu; các chiến lược giải pháp về công tác dân tộc, chính sách dân tộc ở nước ta nói chung và ở các vùng biên giới nói riêng trong bối cảnh mới của đất nước, khu vực và thế giới hiện nay.

Theo đó, ngoài bài phát biểu khai mạc và đề dẫn Hội nghị khoa học: “Những vấn đề dân tộc, tộc người cơ bản, cấp bách ở vùng biên giới/xuyên biên giới ở nước ta hiện nay” của PGS.TS. Bùi Nhật Quang (Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam), cuốn sách được chia thành 4 phần như sau: Phần 1: Một số vấn đề lý luận và chính sách; Phần 2: Một số vấn đề kinh tế; Phần 3: Một số vấn đề xã hội; Phần 4: Một số vấn đề văn hóa và tôn giáo tín ngưỡng.

Phần 1 bao gồm 22 bài viết về các vấn đề như: Nghiên cứu vùng biên giới: vấn đề, lý thuyết và phương pháp; “Một vành đai, một con đường” và sự kết nối Trung Quốc - ASEAN từ góc nhìn văn hóa xuyên biên giới; Vai trò của người Việt trong xây dựng ý thức quốc gia - dân tộc ở vùng biên giới nước ta; Một số vấn đề cơ bản về tộc người ở vùng biên giới phía Bắc nước ta hiện nay; Về thực trạng kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh khu vực biên giới vùng Đông Bắc nước ta; Tổng quan và gợi ý định hướng nghiên cứu về quan hệ tộc người xuyên quốc gia; Về “ Vương quốc Hmông” và vấn đề ly khai, tự trị của người Hmông trong lịch sử và hiện tại; Tư liệu về quan hệ nguồn gốc giữa người Thái vùng Thanh Hóa và Nghệ An với các nhóm Thái ở Lào; Động thái quan hệ tộc người và tác động của nó đối với sự phát triển bền vững ở vùng Tây Nam Bộ hiện nay; Cộng đồng người Chăm trong quan hệ khu vực Đông Nam Á; Quan hệ thân tộc xuyên biên giới của một số tộc người tỉnh Bình Phước và Tây Ninh; Một số vấn đề về quan hệ tộc người vùng biên giới  Việt Nam - Lào ở tỉnh Thừa Thiên Huế; Các xu hướng biến đổi quan hệ dân tộc ở vùng núi các tỉnh miền Trung hiện nay; Quan hệ xã hội tộc người ở khu vực biên giới Tây Nguyên: Thực trạng và những vấn đề đặt ra; Quan hệ của người Lào ở Mường Và, Mường Lạn thuộc huyện Sốp Cộp tỉnh Sơn La với các dân tộc ở vùng Bắc Lào… Qua đó nêu bật lên những góc tiếp cận về tổng quan lý luận và chính sách áp dụng cho các vùng dân tộc khu vực vùng biên giới trong nghiên cứu các vấn đề về dân tộc/tộc người, nhất là trong bối cảnh hội nhập và tiếp biến văn hóa hiện nay.

Phần 2 bao gồm 15 bài viết về các vấn đề như: Biến đổi khí hậu và chuyển đổi sinh kế của các dân tộc thiểu số ở vùng biên giới Tây Bắc; sinh kế của các tộc người có dân số rất ít ở vùng biên giới nước ta: Sự chuyển đổi và những vấn đề đặt ra; Tác động của sinh kế tới phát triển kinh tế - xã hội ở người Bru - Vân Kiều và an ninh vùng biên giới Việt Nam - Lào; Hoạt động kinh tế của người Cơ Lao ở huyện biên giới Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang hiện nay; Tính chất mối quan hệ về kinh tế của cộng đồng dân tộc Thái với các dân tộc khác trong khu vực trong lịch sử; Quản lý, sử dụng đất của nông, lâm trường ở tỉnh Đắk Lắk - thực trạng và một số vấn đề đặt ra; Sinh kế hiện nay của người Khơ - me ở huyện Tịnh Biên tỉnh An Giang; Sinh kế của người Dao Thanh Phán vùng biên giới huyện Bình Liêu, Quảng Ninh trong bối cảnh hội nhập và phát triển; Phát triển du lịch Việt Bắc…

Phần 3 gồm 12 bài viết đề cập đến một số vấn đề xã hội liên quan đến quản lý di cư xuyên biên giới đối với các tộc người thiểu số vùng miền núi Tây Bắc; Những khó khăn của Chính quyền trong việc giải quyết các vấn đề di cư; Thực trạng nguồn nhân lực trong hệ thống chính trị cấp cơ sở vùng biên giới Tây Thanh Hóa - Nghệ An; Các vấn đề liên quan đến phát triển giáo dục, xã hội hóa giáo dục; Quản lý đăng ký kết hôn, hôn nhân đồng tộc xuyên quốc gia, liên biên giới và tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản của nhóm phụ nữ dân tộc thiểu số…

Phần 4 gồm 14 bài viết cung cấp nhiều thông tin liên quan đến một số vấn đề văn hóa và tôn giáo, tín ngưỡng. Các tác giả đã đặc biệt chú trọng tới việc khảo sát, nghiên cứu và cập nhật các thông tin về một số vấn đề nghiên cứu văn hóa tộc người ở khu vực biên giới dưới góc nhìn dân tộc học, dưới góc tiếp cận văn hóa tộc người xuyên biên giới trong phát triển văn hóa khu vực biên giới các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam và Vân Nam, Trung Quốc; Những biến đổi trong đời sống văn hóa của người Tu Dí, Mường Khương, Lào Cai, cách ứng xử với môi trường tự nhiên của người Bố Y, Lào Cai; Vấn đề chuyển đổi niềm tin theo đạo Tin lành của người Hmông; Quá trình xuất hiện đạo Tin lành và sự biến đổi thành “Đạo lạ” - San Sư Khe Tọ trong cộng đồng người Hmông ở khu vực biên giới tỉnh Hà Giang; Hiện tượng thời Đức Thánh Trần và sự cố kết cộng đồng của người Kinh ở Trung Quốc và một số nghi lễ văn hóa đặc trưng trong lễ cầu an gia đình của người Hà Nhì, Bát Xát, Lào Cai.

Có thể khẳng định, với những nội dung phong phú và hệ thống được trình bày cuốn sách đã cung cấp các cứ liệu nghiên cứu đồ sộ, được phân tích một cách chặt chẽ các yếu tố bên trong và bên ngoài có tác động đến những vấn đề đang đặt ra đối với sự phát triển bền vững của các tộc người và vùng biên giới nước ta hiện nay. Đồng thời dự báo những xu hướng phát triển của các vấn đề dân tộc, tộc người ở vùng biên giới nước ta trong thời gian tới. Góp phần cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng chiến lược và kế hoạch nghiên cứu, đào tạo, tư vấn chính sách của ngành Dân tộc học/Nhân học trong thời gian tới.

Hy vọng với các nội dung như trên, cuốn sách sẽ trở thành tài liệu tham khảo bổ ích với nhiều độc giả.

Xin trân trọng giới thiệu./.

Phạm Vĩnh Hà

 


Các tin đã đưa ngày: