Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
  • Thư viện điện tử và kho tin
  • Đề tài nghiên cứu cấp bộ
  • Đề tài nghiên cứu cấp nhà nước
  • Tham khảo tạp chí
  • Sách toàn văn
  • Thư điện tử
  • Chính phủ
  • 7.1 sach hang nam

Biến đổi văn hóa Melayu ở Malaysia trong bối cảnh toàn cầu hóa văn hóa

06/04/2019


Tác giả :
  • TS. Phạm Thanh Tịnh (Chủ biên)

Năm xuất bản: 2018

Số trang: 316

 

 

Toàn cầu hóa là xu thế tất yếu trong thời đại ngày nay, nó tác động đến mọi quốc gia và mọi mặt của đời sống con người. Toàn cầu hóa làm thay đổi rõ rệt tâm lý, lối sống của con người và các thang giá trị xã hội. Hội nhập, toàn cầu hóa đa tuyến, một mặt nó sẽ “cào bằng” tính đa dạng, đặc thù văn hóa tộc người, địa phương cũng như làm mất đi một số giá trị văn hóa truyền thống, tuy nhiên cũng không phủ nhận được rằng trên cái nền mới của toàn cầu hóa, quốc tế hóa nhiều giá trị mới sẽ hình thành và định hình. Nhờ có toàn cầu hóa, mọi người dân trên thế giới đều có cơ hội được tiếp cận với nhiều nền văn hóa hơn, từ đó có nhiều cơ hội lựa chọn hơn, đồng thời tính đa dạng văn hóa trong một quốc gia và giữa các quốc gia hiển nhiên sẽ tăng lên. Chính vì đa dạng văn hóa có ý nghĩa to lớn như vậy mà UNESCO đã họp hội nghị toàn thể tại Paris ngày 2/11/2001 để thông qua một bản Tuyên ngôn thế giới của UNESCO về đa dạng văn hóa.

Malaysia là một trong những quốc gia có tốc độ phát triển nhanh trong khu vực Đông Nam Á. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, xã hội của Malaysia đón nhận nhiều khuynh hướng tư tưởng và tiến bộ khoa học kỹ thuật của phương Tây. Tuy nhiên, công nghiệp hóa, hiện đại hóa và sự phát triển cũng ảnh hưởng không nhỏ tới văn hóa, xã hội Malaysia. Trước tình hình đó, năm 2018, Nhà xuất bản Khoa học xã hội xuất bản cuốn: “Biến đổi văn hóa Melayu ở Malaysia trong bối cảnh toàn cầu hóa” do TS. Phạm Thanh Tịnh làm chủ biên. Cuốn sách gồm 3 chương: Chương 1. Toàn cầu hóa về văn hóa và văn hóa truyền thống người Melayu Muslim; Chương 2. Thực trạng biến đổi văn hóa ở Malaysia; Chương 3. Bài học kinh nghiệm của Malaysia và những gợi mở cho Việt Nam. Thông qua nghiên cứu biến đổi văn hóa ở Malaysia (văn hóa cộng đồng Melayu) trong bối cảnh toàn cầu hóa văn hóa, với công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa cùng những nhân tố tác động tới văn hóa và sự phát triển ở Malaysia, cuốn sách góp phần làm sáng tỏ sự chuyển đổi hệ giá trị hiện nay ở Malaysia đồng thời rút ra những vấn đề mang tính gợi mở cho Việt Nam trong việc gìn giữ, bảo tồn, phát triển văn hóa dân tộc trong quá trình hội nhập khu vực và quốc tế.

Chương 1 khái quát những vấn đề lý luận và thực tiễn về toàn cầu hóa văn hóa, trong đó nhóm tác giả nhấn mạnh đến toàn cầu hóa văn hóa ở Malaysia và khẳng định toàn cầu hóa đã tác động mạnh mẽ tới yếu tố văn hóa ở Malaysia, đặc biệt là vấn đề xây dựng bản sắc quốc gia – dân tộc Malaysia với nòng cốt là yếu tố văn hóa Melayu. Để gia tăng vị trí và vai trò của yếu tố văn hóa mang tính sở tại và chủ đạo ở quốc gia Đông Nam Á, chính phủ nước này đã thực hiện những chính sách văn hóa một cách quyết liệt nhằm “bảo vệ” các giá trị văn hóa Melayu. Là quốc gia đa dân tộc bao gồm: cộng đồng Melayu; cộng đồng người Hoa; cộng đồng người Ấn và một số cộng đồng khác, do đó Malaysia được biết đến với một quốc gia đa sắc tộc với một di sản văn hóa truyền thống giàu có và phong phú. Mặc dù vậy, khi nói đến văn hóa truyền thống Melayu tức là nói đến văn hóa Islam, đây cũng là một trong những nội dung quan trọng được nhóm tác giả tập trung phân tích trong chương này.

Chương 2 tập trung phân tích về thực trạng biến đổi văn hóa ở Malaysia trên các chiều cạnh khác nhau: Xét về các nhân tố tác động tới toàn cầu hóa văn hóa ở Malaysia thì có các nhân tố bên trong và các nhân tố bên ngoài. Chính sách tôn giáo của Malaysia với việc chọn Islam làm quốc giáo đã tạo ra sự phản ứng từ các cộng đồng khác, vết rạn nứt giữa các cộng đồng Islam và phi Islam ở Malaysia ngày càng bị khoét sâu, mặc dù vậy chính sách tôn giáo của nước này thời gian qua đã góp phần củng cố thêm địa vị, vai trò của Islam trong xã hội cũng như cải thiện vị thế kinh tế - xã hội của những người Melayu Islam. Xét về những tác động của toàn cầu hóa văn hóa đến văn hóa truyền thống Melayu, toàn cầu hóa đã tác động đến gia đình, và cộng đồng người Melayu. Bên cạnh những tác động tích cực, toàn cầu hóa đã gây ra những tác động tiêu cực và buộc những người lãnh đạo đã phải nỗ lực bảo vệ văn hóa truyền thống, đặc biệt là ngôn ngữ và tôn giáo. Phân tích thực trạng biến đổi văn hóa Melayu dưới tác động của toàn cầu hóa văn hóa, nhóm tác giả khẳng định một số điểm sau: Thứ nhất, những giá trị được củng cố và phát triển, trong đó phát triển hiện đại gắn với bảo vệ giá trị truyền thống; Thứ hai, những nét văn hóa truyền thống đang biến đổi, đặc biệt là sự biến đổi tâm thức Melayu và sự biến đổi văn hóa truyền thống; Thứ ba, những giá trị văn hóa mới đã và đang hình thành, phát triển như đề cao vai trò của giáo dục và khoa học công nghệ, nhận thức giáo dục tăng lên, ý thức dân chủ, bình đẳng đang dần được khẳng định cũng như tự do cá nhân và quyên riêng tư được chú trọng hơn; Thứ tư, xu hướng chuyển đổi hệ giá trị văn hóa Melayu, sự giằng co giữa các quan điểm cũ và mới, điều này được thể hiện rõ nét trong quan niệm dân chủ, bình đẳng và tự do cá nhân. Cuối cùng nhóm tác giả nhận định rằng, mặc dù trong xã hội Malaysia nói chung và Melayu nói riêng, một số giá trị hiện đại đang được hình thành và củng cố nhưng chưa có chỗ đứng vững chắc.

Chương 3, Trên cơ sở phân tích trên, nhóm nghiên cứu đã rút ra một số bài học kinh nghiệm sau: Thứ nhất, trong bối cảnh toàn cầu hóa, Malaysia đã tiến hành cùng một lúc hai chiến lược công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và phát triển văn hóa trong bối cảnh mới với việc tăng cường vai trò các giá trị văn hóa chủ thể người Melayu; Thứ hai, ở Malaysia văn hóa Melayu không chỉ được chú trọng củng cố mà còn tiếp nhận những giá trị văn hóa tiên tiến, hiện đại của thế giới; Thứ ba, đã xây dựng thành một ý thức hệ quốc gia  - dân tộc dựa trên lợi ích chung của tất cả các nhóm cộng đồng; Thứ tư, Malaysia là quốc gia đa dân tộc, mặc dù dân tộc đa số mang tính chủ thể của quốc gia là cộng đồng người Melayu nhưng họ lại không phải là cộng đồng dân cư kiểm soát về mặt kinh tế, mà do người Hoa nắm giữ. Song Malaysia vẫn tăng cường xây dựng bản sắc đa quốc gia dân tộc chung trên cơ tầng là yếu tố văn hóa Melayu chủ thể, nhất là trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa của quốc gia này. Từ những bài học kinh nghiệm nêu trên đã gợi mở cho Việt Nam nhiều vấn đề trong việc xây dựng, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc.

 Hy vọng rằng, với những nội dung trên, cuốn sách đáp ứng nhu cầu tìm hiểu của bạn đọc về đất nước và văn hóa Malaysia, đặc biệt là văn hóa Melayu trước những tác động của toàn cầu hóa văn hóa.

Xin trân trọng giới thiệu với  bạn đọc!

Nguyễn Minh Hồng

 

 

 


Khoa học xã hội

Các tin đã đưa ngày: