Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
  • Thư viện điện tử và kho tin
  • Đề tài nghiên cứu cấp bộ
  • Đề tài nghiên cứu cấp nhà nước
  • Tham khảo tạp chí
  • Sách toàn văn
  • Thư điện tử
  • Chính phủ
  • 7.1 sach hang nam

Ngôn ngữ, văn tự, ngữ văn

31/05/2019


Ngôn ngữ, văn tự, ngữ văn là tuyển tập tiểu luận do GS.TSKH. Nguyễn Quang Hồng chủ biên, được Nhà xuất bản KHXH phát hành tháng 5/2018.

GS.TSKH. Nguyễn Quang Hồng sinh năm Kỷ Mão (1939) tại Làng Trà Kiệu, huyện Duy Xuyên tỉnh Quảng Nam. Hiện đang sống và làm việc tại Hà Nội. Với kinh nghiệm nhiều năm làm nghiên cứu và giảng dạy về Ngôn ngữ và Văn tự tại các trường  đại học và viện nghiên cứu như: Nguyên nghiên cứu viên cao cấp, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Hán Nôm (thuộc Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam); nguyên Chủ tịch Hội Ngôn ngữ học Việt Nam kiêm Tổng Biên tập Tạp chí Ngôn ngữ và Đời sống; nguyên Ủy viên Hội đồng chức danh Giáo sư Nhà nước kiêm Chủ tịch Hội đồng Chức danh Giáo sư ngành Ngôn ngữ học; nguyên Ủy viên Hội đồng Di sản Văn hóa Quốc gia... Nội dung các bài viết trong tuyển tập được đánh giá là khá đa dạng, đề cập đến nhiều hiện tượng, vấn đề và khía cạnh nghiên cứu khác nhau như sau:

Phần 1: Ngôn ngữ học và nghiên cứu Việt ngữ

Phần 2: Ngữ văn học và nghiên cứu Hán Nôm

Phụ Lục: Bút ký ngữ văn

Mặc dù được chia thành hai phần chính nhưng tác giả lại nhấn mạnh sự phân chia này chỉ mang tính tương đối, vì nội dung của một số bài ở phần này có thể ít nhiều liên quan đến phần kia. Trong cả hai phần đều bao gồm nhiều bài viết mang đậm tính lý luận (cả về nhận thức luận và phương pháp luận), cùng với nhiều bài khảo sát, phân tích và luận giải về các hiện tượng ngôn ngữ và chữ viết tiếng Việt như: Truyền thống ngôn ngữ học Châu Âu và Trung Hoa với vấn đề xác lập các đơn vị ngôn ngữ; Phân chia loại hình ngôn ngữ theo các tiêu chí về âm tiết; Nguyên âm trung tính trong các ngôn ngữ thuộc những loại hình khác nhau; Hiện tượng đơn lập hóa âm tiết về mặt ngữ âm trong các ngôn ngữ có thanh điệu ở phương Đông; Tương phản âm thanh và khả năng phân lập trong lòng âm tiếng Việt so với tiếng Hán; Vần thơ với việc phân tích cấu trúc âm tiết; Âm tiết tiếng Việt và vấn đề phân tích cấu trúc của nó; Tổng quan về hệ thống vần cái trong tiếng Việt hiện đại; Hệ thống vần cái trong giọng nói vùng Trà Kiệu; Vấn đề chuẩn hóa phát âm tiếng Việt hiện thời; Chính âm và chính tả trong nhà trường phổ thông; Đặc điểm của chữ Quốc ngữ trong quan hệ với đặc điểm của tiếng Việt…

Bàn về ngữ âm văn học và nghiên cứu Hán Nôm,tác giả đã có những bài viết rất đặc sắc về các vấn đề sâu như Di sản Hán Nôm nình từ góc độ của khoa học ngữ văn; Chữ Hán và chữ Nôm với văn hiến cổ điển Việt Nam; Các phương thức định hình ngôn ngữ; Văn khắc Hán Nôm; Vấn đề niên đại của văn bản Đại Việt sử ký toàn thư; Những chứng tích chữ Nôm xưa nhất hiện còn; dị thể và biến thể trong cấu tạo chữ Nôm; Khái lược về chữ Nôm Ngạn; Khảo về một số chữ Hán ít dung (trong mối liên hệ với chữ Nôm trùng hình); Khái thuật mấy vấn đề cơ bản trong nghiên cứu chữ Nôm; Chữ Hán và chữ Nôm với học sinh trung học; Trên đường đưa chữ Nôm lên bàn máy phím máy tính…

Bút ký ngữ văn cũng bao gồm nhiều bài viết mang đậm phong cách bút ký qua đó làm bật lên những vấn đề ngữ văn cần bàn luật như: Có một làng quê gọi là Kẻ Rị; Chuyện của MÈO; Câu chuyện I ngắn và Y dài; Nhân một câu hỏi: độc là HÁ hay là HẠ… Nét chủ đạo trong các cách tiếp cận đến các hiện tượng ngôn ngữ là so sánh: so sánh nguồn cội, so sánh đối chiếu và so sánh loại hình. Mối liên hệ giữa đơn vị và hệ thống, cấu trúc và chức năng là điều được tác giả quan tâm xem xét trong suốt quá trình nghiên cứu, lý giải nhằm làm rõ hiện tượng ngôn ngữ và chữ viết. Đồng thời, thể hiện mối hoài niệm của tác giả về các vị học giả tiền bối như giáo sư Cao Xuân Hạo; Nguyễn Tài Cẩn; Đinh Gia Khánh qua các bài viết về các giáo sư như là một sự tri ân sâu sắc.

Hy vọng các bài viết trong tuyển tập sẽ trở thành tư liệu cần thiết đối với nhiều nhà nghiên cứu và độc giả quan tâm.

Trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc!

Phạm Vĩnh Hà

 


Các tin đã đưa ngày: