Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
  • Thư viện điện tử và kho tin
  • Đề tài nghiên cứu cấp bộ
  • Đề tài nghiên cứu cấp nhà nước
  • Tham khảo tạp chí
  • Sách toàn văn
  • Thư điện tử
  • Chính phủ
  • 7.1 sach hang nam

Kinh tế thế giới và Việt Nam 2017-2018: Tạo lập nền tảng cho tăng trưởng nhanh và bền vững

15/07/2019


Tác giả :
  • Nguyễn Quang Thuấn (Chủ biên)

Năm xuất bản: 2018

Số trang: 400

 

Kinh tế thế giới năm 2017 tăng trưởng ấn tượng, thể hiện qua tốc độ tăng trưởng khá diễn ra ở hầu hết các nền kinh tế chủ chốt từ Mỹ, khu vực EU, Trung Quốc, Nhật Bản cho đến các nền kinh tế đang phát triển khu vực châu Á, châu Phi, Mỹ Latinh. Các tổ chức quốc tế đều nhận định đây là năm kinh tế thế giới phát triển đồng bộ nhất, tốt nhất trong vòng một thập niên vừa qua.

Đối với Việt Nam, năm 2017 tăng trưởng kinh tế vượt chỉ tiêu do Quốc hội đề ra và là mức tăng trưởng cao nhất so với 10 năm trước đó, đạt 6,81%. Các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô khác như lạm phát, tỷ giá, cán cân thương mại, bội chi ngân sách… đều đạt hoặc vượt mục tiêu đề ra, góp phần củng cố vững chắc những thành quả đạt được của cả nền kinh tế. Lần đầu tiên sau nhiều năm, Việt Nam đạt và vượt toàn bộ 13 chỉ tiêu kinh tế - xã hội trong năm. Đặc biệt ấn tượng là các tổ chức quốc tế đánh giá Việt Nam tiến bộ vượt bậc về môi trường kinh doanh.

Trong giai đoạn hiện tại, sự thay đổi nhanh chóng của kinh tế thế giới đang đặt ra cho nước ta nhiều cơ hội và cả những thách thức trong quá trình hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế toàn cầu. Đặc biệt, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ Tư với những đột phá hết sức quan trọng trong các lĩnh vực công nghệ cao dự báo sẽ có những tác động lớn đến mọi mặt của nền kinh tế. Do đó, Việt Nam cần nắm bắt được xu hướng này và có những định hướng chính sách phù hợp trong dài hạn nhằm tạo đà cho tăng trưởng nhanh và bền vững là rất cần thiết. Trên cơ sở nhìn lại năm 2017, thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng, Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2016-2020 và Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2011-2020, Nhà Xuất bản Khoa học xã hội xin trân trọng giới thiệu với độc giả cuốn sách: “Kinh tế thế giới và Việt Nam 2017-2018: Tạo lập nền tảng cho tăng trưởng nhanh và bền vững”. Cuốn sách bao gồm ba phần được chia thành 6 chương: Phần I. Kinh tế thế giới và một số nước, khu vực năm 2017-2018; Phần II. Kinh tế Việt Nam; Phần III. Kết luận và khuyến nghị chính sách.

Phần I, nhóm tác giả tập trung trình bày bức tranh tổng quan về kinh tế thế giới nói chung và tập trung vào một số quốc gia, khu vực nói riêng trong năm 2017 và những tháng đầu năm 2018. IMF (Quỹ Tiền tệ Quốc tế), WB (Ngân hàng Thế giới) và các tổ chức quốc tế khác đều nhận định, năm 2017 là năm kinh tế thế giới phát triển đồng bộ nhất, tốt nhất trong vòng một thập niên vừa qua. Sau một thời gian dài khắc phục hậu quả của cuộc khủng hoảng toàn cầu năm 2008, kinh tế thế giới đang khởi đầu một chu kỳ tăng trưởng mới nhiều triển vọng. Nghiên cứu tập trung phân tích nền kinh tế của một số nước và khu vực và nhận định các nền kinh tế chủ chốt đều có tốc độ tăng trưởng tốt, cụ thể: Kinh tế Mỹ tiếp tục đi đầu xu hướng với tốc độ tăng trưởng khả quan; Kinh tế khu vực EU đã vượt qua giai đoạn khó khăn, tốc độ tăng trưởng đạt cao nhất trong vòng 10 năm qua; Tăng trưởng kinh tế Nhật Bản chưa thật sự ấn tượng nhưng các chính sách của Thủ tướng Abe đã giúp kinh tế nước này có chuỗi tăng trưởng sáng sủa liên tục trong suốt 2 năm vừa qua; Kinh tế Trung Quốc vẫn duy trì được tốc độ tăng trưởng tốt trong năm 2017, quá trình chuyển đổi mô hình phát triển theo hướng hiện đại hóa vẫn diễn ra khá ổn thỏa, tạo cơ sở cho những mục tiêu phát triển lớn của nước này sau Đại hội Đảng lần thứ XIX; Các nền kinh tế và khu vực lớn khác trên thế giới như nhóm BRIC, ASEAN, nền kinh tế mới nổi như Mỹ Latinh, Đông Âu cũng đều có tốc độ tăng trưởng năm 2017 cao hơn hẳn năm 2016. Bên cạnh đó, nghiên cứu phân tích một số đặc điểm nổi bật của kinh tế thế giới trong năm 2017 bao gồm: Thứ nhất, thương mại toàn cầu khởi sắc nhưng đầu tư giảm sút do dòng vốn vào các nền kinh tế phát triển suy giảm mạnh, sự kiện Brexit cùng với triển vọng kinh tế chưa thực sự khởi sắc khiến dòng vốn vào khu vực EU sụt giảm, ngược lại dòng vốn vào các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển lại là điểm sáng thu hút mạnh vốn đầu tư toàn cầu; Thứ hai, thị trường tài chính tăng trưởng nóng, nền kinh tế số có nhiều biến động gây kinh ngạc trong năm 2017, trong đó, thị trường tiền ảo tăng trưởng tới 30 lần về giá trị vốn hóa so sánh giữa thời điểm đầu năm và cuối năm, các công ty công nghệ số hóa đang dần thống trị danh sách những tập đoàn lớn nhất toàn cầu.

Phần II, nghiên cứu tập trung phân tích kinh tế Việt Nam trên 4 vấn đề. Thứ nhất, về tổng quan kinh tế vĩ mô của Việt Nam, nhóm tác giả nhận định: (i) Tăng trưởng của nền kinh tế đang phục hồi rõ nét và khá vững chắc. (ii) Tỷ lệ lạm phát được kiềm giữ ở mức thấp, tạo nền tảng ổn định cho tăng trưởng bền vững, chỉ số CPI bình quân liên tục giảm trong các năm 2012-2015 đã có xu hướng tăng trở lại vào năm 2016, đến năm 2017 lạm phát tăng mức 3,53% so với năm 2016 song vẫn nằm trong giới hạn mục tiêu Quốc hội đề ra. (iii) Các cân đối vĩ mô dần trở nên cần bằng hơn. Thứ hai, năng suất và hiệu quả của nền kinh tế. Trên cơ sở phân tích số liệu cùng các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng, nghiên cứu đã chỉ ra rằng: (i) Thị trường lao động có cải thiện bên cạnh vấn đề thất nghiệp ở nhóm thanh niên, đây được xem là vấn đề nổi cộm trên thị trường lao động hiện nay; (ii) Năng suất lao động của Việt Nam có dấu hiệu phục hồi nhanh chóng sau thời kỳ tăng trưởng chậm lại; (iii) So với các nước trong khu vực, năng suất lao động của Việt Nam còn tương đối thấp nhưng đang dần bắt kịp với các nước nhóm trên; (iv) Tăng trưởng năng suất lao động của Việt Nam có sự đóng góp lớn của sự dịch chuyển nội ngành; (v) Tăng trưởng TFP đang có dấu hiệu phục hồi tích cực; (vi) Đóng góp vào năng suất tổng hợp các yếu tố có sự khác nhau giữa các ngành và các yếu tố; (vii) Hiệu quả đầu tư đang dần được cải thiện nhưng chưa đủ mạnh; (viii) Hiệu quả đầu tư có sự khác biệt giữa các thành phần kinh tế. Thứ ba là cải thiện môi trường kinh doanh và tái cơ cấu nền kinh tế. Nghiên cứu nhấn mạnh, cải thiện môi trường kinh doanh góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Với những nỗ lực, quyết tâm bền bỉ của Chính phủ trong những năm qua, môi trường kinh doanh của Việt Nam năm 2017 đã đạt một số kết quả đáng ghi nhận, cụ thể: (i) Môi trường kinh doanh của Việt Nam có sự cải thiện rõ nét; (ii) Việt Nam đang nỗ lực tận dụng cơ hội từ cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư từ quá trình chuyển đổi số; (iii) Quá trình tái cơ cấu nền kinh tế đang được thúc đẩy và đạt được một số kết quả bước đầu, tuy nhiên ở nhiều khía cạnh tái cơ cấu, quá trình còn tương đối chậm và gặp nhiều thách thức. Thứ tư là bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Nghiên cứu tập trung phân tích chuyên sâu dựa trên các số liệu và biểu đồ cụ thể, làm sáng tỏ một số vấn đề: (i) Chính sách tăng trưởng xanh, con đường để thực hiện đóng góp quốc gia tự quyết định và Chương trình nghị sự 2030 vì sự phát triển bền vững; (ii) Chính sách về ứng phó với biển đổi khí hậu trong điều kiện bối cảnh mới ở Việt Nam; (iii) Đảm bảo bền vững về môi trường trong bối cảnh mới.

Phần III, trên cơ sở phân tích bối cảnh quốc tế và trong nước ở phần trên, nhóm tác giả đề xuất một số khuyến nghị nhằm: (i) Duy trì ổn định kinh tế vĩ mô; (ii) Đẩy mạnh các cuộc cải cách cơ cấu gắn với hội nhập quốc tế để giúp nền kinh tế hoạt động hiệu quả hơn; (iii) Đặt nền móng cho phương thức tăng trưởng dựa trên lợi thế quy mô với nền tảng là công nghệ và đổi mới sáng tạo để nắm bắt cơ hội và vượt qua các thách thức của Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ Tư. Các khuyến nghị này bao gồm: Thứ nhất, duy trì ổn định kinh tế vĩ mô nên được ưu tiên và cần được coi là tiền đề cho duy trì tăng trưởng nhanh và công bằng. Thứ hai, đẩy mạnh quá trình tái cơ cấu nền kinh tế gắn với hội nhập quốc tế, trong đó chú trọng vào tái cơ cấu 3 lĩnh vực trọng tâm là doanh nghiệp nhà nước, đầu tư công và hệ thống ngân hàng thương mại. Thứ ba, tích cực thực hiện chiến lược tăng trưởng xanh, tăng cường bảo vệ môi trường, ứng phó có hiệu quả với biến đổi khí hậu.

Với những nội dung trên, hy vọng cuốn sách đáp ứng nhu cầu tìm hiểu của độc giả về tình hình kinh tế thế giới và kinh tế Việt Nam năm 2017-2018, tham khảo một số khuyến nghị chính sách nhằm tạo lập nền tảng cho tăng trưởng nhanh và bền vững trong thời gian tới.

Xin trân trọng giới thiệu!

Nguyễn Minh Hồng


Khoa học xã hội

Các tin đã đưa ngày: