Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
  • Thư viện điện tử và kho tin
  • Đề tài nghiên cứu cấp bộ
  • Đề tài nghiên cứu cấp nhà nước
  • Tham khảo tạp chí
  • Sách toàn văn
  • Thư điện tử
  • Chính phủ
  • 7.1 sach hang nam

Kinh tế thế giới và Việt Nam 2018-2019: Hướng tới năm 2020 hoàn thành các chỉ tiêu của kế hoạch 5 năm

16/07/2019


Tác giả :
  • Nguyễn Quang Thuấn (Chủ biên)

Năm xuất bản: 2019

Số trang: 424

 

Mặc dù tốc độ tăng trưởng chung của kinh tế thế giới năm 2018 đạt xấp xỉ tốc độ năm 2017 tuy nhiên xét theo từng trường hợp cụ thể, nhiều nền kinh tế có tốc độ tăng suy giảm đáng kể so với năm trước. Những vấn đề khó khăn cũng tăng lên cùng với sự xuất hiện của nhiều vấn đề rủi ro khó lường mới. Có thể nói sau một năm 2017 tăng trưởng đồng đều ấn tượng, kinh tế thế giới đã bắt đầu có dấu hiệu tăng trưởng phân hóa và chậm lại trong năm 2018.

Ngược lại với tình hình khó khăn của nhiều nền kinh tế khác trên thế giới, kinh tế Việt Nam năm 2018 được cho là khởi sắc với tốc độ tăng trưởng hết sức ấn tượng 7,08%, đây là mức tăng trưởng cao nhất trong 10 năm kể từ sau cuộc khủng hoảng kinh tế năm 2007. Khu vực doanh nghiệp tư nhân tiếp tục phát triển cả về số lượng và chất lượng, đóng vai trò quan trọng trong tạo việc làm, đặc biệt là trong các ngành dịch vụ có hàm lượng tri thức cao. Môi trường kinh doanh được cải thiện đáng kể, nhất là trong lĩnh vực khởi sự doanh nghiệp và tiết kiệm điện năng. Mặc dù vậy, những yếu kém, khó khăn của nền kinh tế vẫn còn nhiều, chất lượng tăng trưởng chưa thật sự tốt trong bối cảnh mô hình tăng trưởng đã lạc hậu và bộc lộ nhiều hạn chế. Để hướng tới việc hoàn thành đầy đủ các mục tiêu Phát triển bền vững đến năm 2020, Việt Nam cần tiếp tục kiên trì thực hiện đồng bộ các chính sách, tiếp tục ổn định kinh tế vĩ mô, nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực… Trên cơ sở nhìn lại năm 2018, thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng, Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2016-2020 và Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2011-2020, hướng tới việc xây dựng các văn kiện Đại hội XIII của Đảng, Nhà Xuất bản Khoa học xã hội xin trân trọng giới thiệu với độc giả cuốn sách: “Kinh tế thế giới và Việt Nam 2018-2019: Hướng tới năm 2020 hoàn thành các chỉ tiêu của kế hoạch 5 năm”. Cuốn sách bao gồm hai phần được chia thành 6 chương: Phần I. Kinh tế thế giới và một số nước, khu vực năm 2018-2019; Phần II. Kinh tế Việt Nam.

Phần I, trình bày bức tranh tổng quan về kinh tế thế giới, các nước và khu vực năm 2018 và những tháng đầu năm 2019 trên cơ sở phân tích 6 nhóm vấn đề sau: (i) Tốc độ tăng trưởng; (ii) Thương mại toàn cầu; (iii) Đầu tư toàn cầu; (iv) Thị trường tài chính toàn cầu; (v) Những động thái mới của nền kinh tế 4.0; (vi) Những rủi ro của nền kinh tế toàn cầu. Theo dự báo của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB), nền kinh tế thế giới sẽ tăng trưởng đều ở mức 3,7% trong cả ba năm 2017, 2018, 2019. Bên cạnh sự giảm sút về tốc độ tăng trưởng của năm 2018 so với năm 2017 ở nhiều nền kinh tế thì điểm sáng trong giai đoạn này lại tập trung vào Mỹ, nền kinh tế đầu tàu của thế giới tiếp tục tăng trưởng rất cao trong năm 2018 với 3,1%, mức cao nhất kể từ năm 2005 và do đó đã bù đắp lại mức độ suy giảm tăng trưởng ở nhiều nền kinh tế khác như EU, Nhật Bản, Trung Quốc… Chiến tranh thương mại Mỹ - Trung bùng phát và quan hệ căng thẳng leo thang giữa hai quốc gia này trở thành một cú sốc lớn đối với nền kinh tế thế giới. Cũng theo đánh giá của WTO, thương mại toàn cầu tiếp tục tăng trưởng nhưng tốc độ có xu hướng giảm dần, số lượng FTA mới ký kết trên quy mô toàn thế giới trong năm 2018 thấp kỷ lục với 6 hiệp định, điều này khẳng định sự chững lại của xu hướng tự do hóa thương mại trên thế giới. Ngoài ra, giá trị dòng vốn đầu tư toàn cầu năm 2018 đều giảm sút so với năm 2017 do tác động một phần của chính sách giảm thuế mới và động thái gia tăng lãi suất liên tục của Cục Dự trữ liên bang Mỹ. Phân tích thị trường tài chính thế giới, nhóm tác giả nhận định thị trường tài chính thế giới biến động thất thường, đáng chú ý là thị trường chứng khoán thế giới có một năm bất ổn khi các thương trường chủ chốt liên tục mất điểm, sắc đỏ thường xuyên tràn ngập trên các sàn chứng khoán Mỹ, châu Âu cho đến thị trường chứng khoán các nước Đông Nam Á. Tình hình căng thẳng thương mại Mỹ - Trung leo thang cùng các nhân tố bất lợi khác gây ảnh hưởng tiêu cực đến yếu tố tâm lý trên các thị trường tài chính. Điểm nổi bật của tình hình kinh tế thế giới trong năm qua được cho là nền kinh tế số tiếp tục có những bước phát triển mới, điều này thể hiện trên một số chiều cạnh sau: Thứ nhất, giá trị các đồng tiền ảo mất giá mạnh so với năm 2017 nhưng lại đang mở rộng trên các khía cạnh quy mô người dùng; Thứ hai, quy mô thương mại điện tử toàn cầu tăng nhanh, trong đó nổi bật là khu vực Đông Nam Á; Thứ ba, ứng dụng công nghệ số hóa vào hoạt động kinh doanh đang nổi lên là một xu thế mới của thế giới và quá trình chuyển đổi số đang tăng tốc, tạo ra nhiều thay đổi đột phá tại các quốc gia trên thế giới.

Tình hình kinh tế và những vấn đề nổi bật của một số nước và khu vực như Mỹ, EU, Nhật Bản, Trung Quốc, Ấn Độ, Đông Nam Á, Châu Phi và Trung Đông cũng được phân tích chuyên sâu dựa trên số liệu và đánh giá của các tổ chức quốc tế. Qua nghiên cứu tình hình thực tế cũng như dự báo từ các tổ chức quốc tế, nhóm nghiên cứu cho rằng triển vọng kinh tế toàn cầu năm 2019 không mấy lạc quan do những vấn đề rủi ro đang lớn dần, nguy cơ leo thang căng thẳng thương mại cũng như các bất ổn chính trị đều là những thách thức khó giải quyết trong thời gian tới.

Phần II, trình bày bức tranh tổng quan và phân tích một số vấn đề nổi bật của kinh tế, xã hội và môi trường của Việt Nam năm 2018, nhóm tác giả đưa ra một số nhận định sau: (i) Tăng trưởng kinh tế trong nước ấn tượng ở mức 7,08% trong bối cảnh nền kinh tế thế giới khó khăn và tiềm ẩn nhiều yếu tố khó lường. Chất lượng tăng trưởng và ổn định kinh tế được cải thiện rõ rệt, chỉ số ICOR năm 2018 ở mức thấp nhất kể từ năm 2006, cán cân thương mại đạt thặng dư và bội chi ngân sách diễn biến theo chiều hướng tích cực, tạo cơ sở để giảm nợ công; (ii) Doanh nghiệp tư nhân ở Việt Nam tăng nhanh về số lượng, đóng vai trò quan trọng trong tạo việc làm và làm tăng tỷ trọng việc làm trong các ngành dịch vụ có hàm lượng tri thức cao, năng suất lao động của khu vực doanh nghiệp tư nhân có chuyển biến tích cực, trong đó năng suất lao động ở khu vực tư nhân đã rút ngắn khoảng cách so với khu vực FDI; (iii) Môi trường kinh doanh của Việt Nam được cải thiện đáng kể, nhất là trong lĩnh vực khởi sự doanh nghiệp và tiếp cận điện năng; (iv) Năng lực quản trị nhà nước của Việt Nam đã được cải thiện đáng kể so với nhóm nước thu nhập trung bình, nhưng vẫn tụt hậu so với nhóm nước ASEAN-4, Việt Nam chỉ xếp hạng cao hơn Philippines trong cùng kỳ; (v) Chất lượng thể chế kinh tế của Việt Nam được cải thiện nhiều so với nhóm nước thu nhập trung bình thấp, nhưng rất khó tiệm cận với nhóm nước ASEAN-4, nếu so sánh với các nước trong khối ASEAN thì Việt Nam chỉ đứng trên Campuchia, Lào và Myanmar; (vi) Nhiều vấn đề liên quan đến bền vững về môi trường ngày càng trở nên nghiêm trọng bên cạnh thành tựu đạt được về nguồn năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời và điện sinh khối.

Bên cạnh những thành tựu Việt Nam đã đạt được trong năm qua, thực tế những yếu kém, khó khăn của nền kinh tế vẫn còn nhiều, chất lượng tăng trưởng chưa thật sự tốt trong bối cảnh mô hình tăng tưởng đã lạc hậu, do đó nghiên cứu đã đề xuất một số khuyến nghị để nền kinh tế có thể tăng trưởng nhanh và bền vững trong năm 2019 và những năm tiếp sau.

Tập thể tác giả hy vọng cùng với cuốn sách“Kinh tế thế giới và Việt Nam 2017-2018: Tạo lập nền tảng cho tăng trưởng nhanh và bền vững”, cuốn sách "Kinh tế thế giới và Việt Nam 2018-2019: Hướng tới năm 2020 hoàn thành các chỉ tiêu của kế hoạch 5 năm” sẽ giúp độc giả có cái nhìn tổng quan về kinh tế Việt Nam trong chặng đường 5 năm thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2016-2020.

Xin trân trọng giới thiệu!

Nguyễn Minh Hồng

 


Khoa học xã hội

Các tin đã đưa ngày: