Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
  • Thư viện điện tử và kho tin
  • Đề tài nghiên cứu cấp bộ
  • Đề tài nghiên cứu cấp nhà nước
  • Tham khảo tạp chí
  • Sách toàn văn
  • Thư điện tử
  • Chính phủ
  • 7.1 sach hang nam

Lồng ghép biến đổi khí hậu trong quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam (Qua nghiên cứu trường hợp tỉnh Quảng Trị)

27/06/2020


Tác giả :
  • TS. Nguyễn Song Tùng (Chủ biên)
  • ThS. Cao Thị Thanh Nga
  • ThS. Nguyễn Thị Thu Hà
  • TS. Nguyễn Xuân Hòa
  • CN. Hà Huy Ngọc
  • ThS. Lê Hồng Ngọc

Năm xuất bản: 2019

Số trang: 256

 

Nhiều nghiên cứu và báo chí trên toàn cầu đã đưa ra thông điệp biến đổi khí hậu (BĐKH) là một trong những thách thức lớn nhất của nhân loại trong thế kỷ XXI. BĐKH sẽ làm thay đổi toàn diện, sâu sắc các hệ sinh thái tự nhiên và kinh tế xã hội, ảnh hưởng đến quá trình phát triển, đe dọa nghiêm trọng an ninh môi trường, năng lượng, nguồn nước và lương thực trên phạm vi toàn cầu. Đối với Việt Nam, BĐKH đã thực sự khiến cho thiên tai ngày càng trở nên khốc liệt, đặc biệt trong khoảng nửa thế kỷ vừa qua. Theo Báo cáo chỉ số rủi ro khí hậu dài hạn 2019 của Germanwatch công bố tại Hội nghị thượng đỉnh thường niên về Biến đổi khí hậu, trong 20 năm qua kể từ năm 1998, Việt Nam được xếp vào nhóm 10 quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi BĐKH. BĐKH tác động xấu tới nhiều ngành lĩnh vực, đặc biệt là lĩnh vực nông nghiệp và các vùng đồng bằng ven biển.

Trong bối cảnh đó, việc lồng ghép vấn đề BĐKH trong các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển được coi là một cách tiếp cận “khôn ngoan” nhằm đạt được các mục tiêu phát triền bền vững và xây dựng các biện pháp ứng phó với BĐKH một cách hiệu quả. Vậy, lồng ghép biến đổi khí hậu là gì? Vai trò của lồng ghép biến đổi khí hậu trong quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội có ý nghĩa như thế nào cũng như giải pháp nào để nâng cao hiệu quả lồng ghép biến đổi khí hậu trong quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế- xã hội tại Việt Nam? Tất cả các câu hỏi trên sẽ được làm sáng tỏ trong cuốn: “Lồng ghép biến đổi khí hậu trong quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam (Qua nghiên cứu tường hợp tỉnh Quảng Trị” do Nhà xuất bản Khoa học xã hội xuất bản năm 2019. Đây là kết quả của công trình nghiên cứu khoa học cấp Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam: “Giải pháp lồng ghép vấn đề biến đổi khí hậu trong quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội ở tỉnh Quảng Trị” do TS. Nguyễn Song Tùng làm chủ nhiệm.

Ngoài phần Mở đầu và Kết luận, cuốn sách được kết cấu thành 4 chương:

Chương 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn về lồng ghép biến đổi khí hậu trong quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội

Trên cơ sở tìm hiểu một số khái niệm và thuật ngữ khác nhau liên quan đến biến đổi khí hậu đặc biệt là dựa vào khái niệm của Uderal, Lafferty và Hovden, Chương trình Hợp tác nghiên cứu về môi trường của châu Âu, nhóm tác giả đã đưa ra khái niệm lồng ghép BĐKH vào chính sách phát triển và cho rằng mục đích của việc lồng ghép BĐKH nhằm đảm bảo tính bền vững của các chính sách phát triển KT-XH trước các tác động của biến đổi khí hậu. Từ việc học hỏi kinh nghiệm của một số quốc gia trong việc lồng ghép vấn đề BĐKH trong quy hoạch phát triển KT-XH của một số nước như Hà Lan, Ghana, Thái Lan, nhóm nghiên cứu đã rút ra một số bài học cho Việt Nam

Chương 2. Lồng ghép vấn đề biến đổi khí hậu trong quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế- xã hội tại Việt Nam

Đề cập đến cơ sở cho việc lồng ghép vấn đề BĐKH trong quy hoạch tổng thể phát triển KT-XH, nhóm tác giả phân tích một số nội dung sau: (i) Quan điểm, đường lối của Đảng cũng như Pháp luật, chính sách liên quan đến lồng ghép vấn đề BĐKH trong quy hoạch tổng thể phát triển KT-XH; (ii) Sự cần thiết phải lồng ghép vấn đề BĐKH trong quy hoạch tổng thể phát triển KT-XH cũng như các nhân tố đảm bảo lồng ghép vấn đề BĐKH trong các quy hoạch tổng thể phát triển KT-XH. Bên cạnh đó, nghiên cứu đề cập đến các bước lồng ghép vấn đề BĐKH trong quy hoạch tổng thể phát triển KT-XH được xác định dựa trên các bước lập quy hoạch như quy định trong Nghị định 92/2006/NĐ-CP đối với cấp địa phương, cấp tỉnh, cấp huyện, xã. Qua những chuyến điền dã thực tế cũng như nghiên cứu những tài liệu, báo cáo từ Ủy ban nhân dân và các Sở ban ngành của các tỉnh, nhóm nghiên cứu đã phân tích tình hình thực hiện lồng ghép vấn đề biến đổi khí hậu trong quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội ở một số địa phương như An Giang, Sơn La, Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai, Nam Định, Cà Mau, Bắc Kạn.

Chương 3. Thực trạng lồng ghép biến đổi khí hậu trong quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Quảng Trị

Quảng Trị được biết đến là vùng đất luôn phải hứng chịu nhiều thiệt hại do hiện tượng thời tiết cực đoan như bão, lũ, hạn hán… xuất hiện với tần suất và cường độ ngày càng lớn, gây thiệt hại lớn đối với các ngành kinh tế, đặc biệt là sản xuất nông nghiệp của tỉnh. Mặc dù vậy, trong những năm gần đây, Quảng Trị đã có những thành tựu đáng kể về kinh tế - xã hội, có tốc độ tăng trưởng kinh tế luôn ở mức ổn định, năm sau cao hơn năm trước. Theo phân tích của nhóm nghiên cứu, đạt được kết quả như vậy là nhờ tỉnh đã thực hiện khá tốt hoạt động lồng ghép giảm nhẹ rủi ro thiên tai/thích ứng biến đổi khí hậu vào quá trình lập kế hoạch phát triển kinh tế xã hội qua thí điểm ban đầu tại xã Hải Dương, huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị và đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Lý giải rõ hơn về vai trò của lồng ghép biến đổi khí hậu trong quy hoạch tổng thể phát triển KT-XH của tỉnh, nhóm tập trung tìm hiểu một số vấn đề sau: (i) Cách thức lồng ghép BĐLH trong quy hoach tổng thể phát triển KT- XH; (ii) Nội dung lồng ghép vấn đề BĐKH trong quy hoạch tổng thể phát triển KT-XH; (iii) Thực hiện lồng ghép BĐKH vào quy hoạch và kế hoạch phát triển KT-XH. Điểm nhấn của chương này là qua phân tích thực trạng, nhóm nghiên cứu đã phát hiện ra những bất cập, hạn chế trong quá trình thực hiện lồng ghép BĐKH trong quy hoạch tổng thể phát triển KT-XH ở tỉnh Quảng Trị.

Chương 4. Giải pháp nâng cao hiệu quả lồng ghép biến đổi khí hậu trong quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội

Trước bối cảnh mới, thách thức mới cũng như quan điểm về lồng ghép vấn đề biến đổi khí hậu trong các quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế- xã hội ở tỉnh Quảng Trị, nhóm nghiên cứu đề xuất một số nhóm giải pháp nâng cao hiệu quả lồng ghép vấn đề biến đổi khí hậu trong các quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế- xã hội ở tỉnh Quảng Trị: Thứ nhất, nhóm giải pháp về hoàn thiện thể chế; Thứ hai, nhóm giải pháp về nâng cao nhận thức và kiến thức chuyên môn; Thứ ba, nhóm giải pháp về cơ chế điều phối và tổ chức điều phối lồng ghép; Thứ tư, nhóm giải pháp huy huy động và tăng cường nguốn tài chính; Thứ năm, xây dựng hệ thống giám sát và đánh giá lồng ghép; Thứ sáu, nhóm giải pháp về khoa học – công nghệ. Để thực hiện các nhóm giải pháp này, nhóm tác giả đã đề xuất một số khuyến nghị chính sách đối với Chính phủ, các bộ/ngành và với tỉnh Quảng Trị.

Lồng ghép vấn đề BĐKH trong quy hoạch tổng thể phát triển KT-XH là chủ đề lớn, liên quan đến nhiều bộ/ngành, nhiều lĩnh vực và khá phức tạp nhưng với những nội dung được đề cập trong cuốn sách, hy vọng đáp ứng phần nào nhu cầu tìm hiểu của độc giả. Đặc biệt qua nghiên cứu trường hợp điển hình ở một số tỉnh sẽ giúp cho các nhà nghiên cứu, những nhà hoạch định chính sách có thể tham khảo để xây dựng chiến lược phát triển kinh tế xã hội trên quan điểm lồng ghép biến đổi khí hậu trong quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội nhằm phát triển ổn định và bền vững trong thời gian tới.

 Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc!

Nguyễn Minh Hồng

 

 

 


Nhà xuất bản Khoa học xã hội

Các tin đã đưa ngày: