Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
  • Thư viện điện tử và kho tin
  • Đề tài nghiên cứu cấp bộ
  • Đề tài nghiên cứu cấp nhà nước
  • Tham khảo tạp chí
  • Sách toàn văn
  • Thư điện tử
  • Chính phủ
  • 7.1 sach hang nam

Kinh tế Việt Nam năm 2016: Nhà nước phục vụ doanh nghiệp

05/09/2019


Tác giả :
  • PGS.TS. Trần Đình Thiên (Chủ biên)
  • TS. Nguyễn Chiến Thắng
  • TS. Lê Xuân Sang

Số trang: 268

 

Trong nền kinh tế thị trường, doanh nghiệp đóng vai trò trung tâm và là trái tim của nền kinh tế. Khu vực doanh nghiệp hoạt động sôi động, cạnh tranh lành mạnh và năng lực cạnh tranh mạnh mẽ sẽ tạo công ăn việc làm, nâng cao năng suất của nền kinh tế và cải thiện mức sống của người dân, đưa một quốc gia đi đến phát triển và thịnh vượng. Mặc dù Nhà nước, Chính phủ đã có nhiều nỗ lực nhằm cải cách thể chế kinh tế, môi trường kinh doanh, nhưng sau 30 năm đổi mới, câu chuyện về cải cách thể chế dường như chỉ mới bắt đầu. Định hướng “kinh tế nhà nước đóng vai trò chủ đạo trong phát triển kinh tế” trong thời gian trước đây đã khiến Nhà nước một lúc đảm nhiệm hai vai trò, vừa là “người tạo lập sân chơi và luật chơi”, vừa là “người chơi chính”. Kết quả là hầu hết các nguồn lực và hệ thống chính sách được tập trung để hỗ trợ doanh nghiệp nhà nước, giúp các tổng công ty, tập đoàn nhà nước có quyền lực kinh tế lớn, dẫn tới làm “méo mó” các quan hệ thị trường. Hậu quả là, nền kinh tế phân phối nguồn lực thiếu hiệu quả. Trước tính hình đó, năm 2016 Chính phủ đã đưa ra khá nhiều chính sách mới liên quan đến doanh nghiệp như thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp, khuyến khích doanh nghiệp ứng dụng công nghệ vào hoạt động sản xuất nông nghiệp… Để làm rõ hơn vấn đề này, năm 2018, Nhà xuất bản Khoa học xã hội xuất bản cuốn: “Kinh tế Việt Nam năm 2016: Nhà nước phục vụ doanh nghiệp” do PGS.TS Trần Đình Thiên chủ biên. Cuốn sách làm sáng tỏ một vài khía cạnh quan trọng của “phục vụ”như cung cấp thể chế, cải thiện môi trường kinh doanh cũng như cơ sở hạ tầng, hoàn thiện thị trường và ổn định kinh tế vĩ mô, trên cơ sở đó đề xuất một số kiến nghị chính sách nhằm nâng cao năng lực phục vụ doanh nghiệp của nhà nước và hỗ trợ doanh nghiệp phát triển.

Nội dung cuốn sách bao gồm 4 chương:

Chương 1. Bức tranh nền kinh tế và doanh nghiệp 2016

Khái quát nền kinh tế Việt Nam năm 2016 và phân tích bức tranh nền kinh tế qua các chỉ số kinh tế vĩ mô, đặc biệt, nhấn mạnh tới hoạt động phát triển doanh nghiệp giai đoạn 2007-2016: (i) Doanh nghiệp đăng ký thành lập tăng nhanh nhưng số lượng doanh nghiệp tạm dừng hoạt động vẫn rất lớn; (ii) Doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước hoạt động gần như độc lập, liên kết yếu; (iii) Doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp; (iv)Tiếp cận nguồn lực và hỗ trợ kinh doanh của doanh nghiệp.

Chương 2. Nhà nước phục vụ doanh nghiệp dưới khía cạnh cung cấp thể chế, tạo thuận lợi hóa thương mại và cải thiện môi trường kinh doanh

Nhóm tác giả phân tích những chiều cạnh mà nhà nước đã “phục vụ” doanh nghiệp như cung cấp thể chế, tạo môi trường thuận lợi trong kinh doanh nhằm tăng tính hiệu quả của hoạt động doanh nghiệp và đạt một số kết quả đáng ghi nhận: Trong bảng xếp hạng “Thuận lợi hóa thương mại”, Việt Nam đã nâng hạng từ 87/134 lên vị trí 73/136 nền kinh tế; Cơ chế một cửa quốc gia bước đầu đã mang lại một số lợi ích nhất định đối với cộng đồng doanh nghiệp. Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng chỉ ra một số nguyên nhân của những bất cập, yếu kém chưa thực sự mang lại kết quả như mong đợi: (i) Hạn chế xuất phát từ cấp độ chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; (ii) Từ công tác hoạch định chính sách, xây dựng pháp luật và thực thi; (iii) Hỗ trợ, phục vụ các doanh nghiệp tư nhân không theo kịp thực tiễn; (iv) Trình độ phát triển của doanh nghiệp, nền kinh tế Việt Nam còn thấp; (v) Thủ tục hành chính về hải quan vẫn còn khá cồng kềnh; (vi) Doanh nghiệp Việt Nam vẫn phải đối mặt với nhiều khó khăn hơn so với các nước khác trong các vấn đề về chi trả phi chính thức…

Chương 3. Nhà nước phục vụ doanh nghiệp dưới khía cạnh cung cấp cơ sở hạ tầng, hoàn thiện thị trường và ổn định kinh tế vĩ mô

Cùng với việc cung cấp thể chế, tạo điều kiện thuận lợi trong môi trường kinh doanh mà Nhà nước đã tạo ra cho doanh nghiệp, Nhà nước đã đầu tư về cơ cở hạ tầng và cung cấp nguồn nhân lực. Đặc biệt, để thúc đẩy phát triển các thị trường nhân tố sản xuất, nhà nước đã tập trung các chính sách vào thị trường tài chính, thị trường đất đai, thị trường lao động và thị trường khoa học và công nghệ. Theo tác giả, trong số các nhân tố này, việc phát triển thị trường khoa học công nghệ có vai trò rất quan trọng trong việc nâng cao năng lực khoa học công nghệ của đất nước, từ đó tạo tăng trưởng kinh tế về mặt dài hạn, điều này thể hiện trên một số điểm nhấn sau: Thứ nhất, đã tạo dựng khuôn khổ pháp lý hỗ trợ cho thị trường hoạt động; Thứ hai, thiết lập các thiết chế hỗ trợ các doanh nghiệp đổi mới công nghệ, Thứ ba, hoạt động mua bán sản phẩm KHCH gia tăng và tác động tích cực đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp; Thứ tư, các tổ chức trung gian hỗ trợ thị trường đã hình thành và từng bước hoàn thiện; Thứ năm, đổi mới mô hình quản lý các tổ chức KHCN theo Nghị định 115 và Nghị định 80. Ngoài ra việc duy trì ổn định kinh tế vĩ mô cũng là một yếu tố quan trọng trong việc “phục vụ” doanh nghiệp.

Chương 4. Kiến nghị chính sách nhằm nâng cao năng lực phục vụ doanh nghiệp của Nhà nước và hỗ trợ doanh nghiệp phát triển

Qua phân tích bối cảnh trong nước và quốc tế cũng như những quan điểm định hướng của Đảng và Nhà nước trong thời gian tới, nhóm nghiên cứu đề xuất năm nhóm giải pháp nhằm khắc phục những hạn chế và nâng cao tính hiệu quả trong hoạt động của doanh nghiệp: Thứ nhất, nhóm giải pháp liên quan tới khung thể chế và pháp luật; Thứ hai, nhóm giải pháp liên quan tới thuận lợi hóa thương mại; Thứ ba, nhóm giải pháp về tạo lập ổn định kinh tế vĩ mô; Thứ tư, nhóm giải pháp tháo gỡ các nút thắt để phát triển khu vực doanh nghiệp; Thứ năm, nhóm các giải pháp về cải thiện môi trường kinh doanh.

Hy vọng với những nội dung trên, cuốn sách là nguồn tài liệu hữu ích cho các nhà nghiên cứu, nghiên cứu sinh và những người làm hoạch định chính sách nhằm tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch, xây dựng nền tảng thể chế vững chắc cho sự phát triển của doanh nghiệp nói riêng và của đất nước nói chung.

Xin trân trọng giới thiệu./.

Nguyễn Minh Hồng

 


Khoa học xã hội

Các tin đã đưa ngày: