Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
  • Thư viện điện tử và kho tin
  • Đề tài nghiên cứu cấp bộ
  • Đề tài nghiên cứu cấp nhà nước
  • Tham khảo tạp chí
  • Sách toàn văn
  • Thư điện tử
  • Chính phủ
  • 7.1 sach hang nam

Nhập khẩu đầu vào trong công nghiệp gia công ở Việt Nam

07/10/2019


Tác giả :
  • TS. Nguyễn Thị Tố Quyên (Chủ biên)

Năm xuất bản: 2018

Số trang: 236

 

Ở Việt Nam, ngành công nghiệp hoạt động chủ yếu dựa trên phương thức gia công, lắp ráp và không bao hàm  nhiều ý nghĩa là một phần trong chuỗi giá trị toàn cầu cũng như trong phân công lao động toàn cầu. Thực tế là thời gian qua, Việt Nam hầu hết phải nhập khẩu số lượng máy móc, phụ tùng, linh kiện và nguyên liệu đầu vào để phục vụ cho sản xuất sản phẩm tiêu dùng nội địa, nhất là hoạt động sản xuất hàng xuất khẩu trong công nghiệp gia công, lắp ráp như dệt may, da giày, điện tử và cơ khí. Nhiều ngành công nghiệp chủ lực của Việt Nam được phát triển chủ yếu dựa trên nguyên liệu dầu vào nhập khẩu từ nước ngoài với số lượng và kim ngạch lớn, giá trị gia tăng của các ngành công nghiệp trong nước tạo ra hết sức nhỏ. Tuy nhiên, chính việc nhập khẩu máy móc, thiết bị và nguyên vật liệu đầu vào trong công nghiệp gia công, lắp ráp từ thị trường nước ngoài, chủ yếu là thị trường ASEAN, đặc biệt là Trung Quốc trong thời gian dài đã ảnh hưởng nhiều đến sự phát triển của ngành này và làm cho nền kinh tế Việt Nam dễ bị tổn thương theo các cách khác nhau. Trên thực tế, nền kinh tế Việt Nam đang trong quá trình chuyển đổi do đó việc nhập khẩu đầu vào với quy mô lớn trong thời gian dài và không có sự cải thiện sẽ dẫn đến những ảnh hưởng tiêu cực nhất định.

Trước bối cảnh đó, năm 2018, Nhà xuất bản Khoa học xã hội xuất bản cuốn: “Nhập khẩu đầu vào trong công nghiệp gia công ở Việt Nam” do TS. Nguyễn Thị Tố Quyên làm chủ biên. Cuốn sách tập trung phân tích thực trạng nhập khẩu đầu vào trong công nghiệp gia công ở Việt Nam, trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp chính sách nhằm giảm dần nhập khẩu đầu vào trong thời gian tới để tiến tới một cơ cấu nhập khẩu hợp lý, từng bước góp phần đưa nền công nghiệp nói riêng và nền kinh tế Việt Nam đi lên. Nội dung cuốn sách được bố cục thành 3 chương:

Chương 1. Cơ sở lý luận về nhập khẩu đầu vào hợp lý trong công nghiệp gia công

Hệ thống hóa lý thuyết về thương mại quốc tế và nhập khẩu đầu vào hợp lý trong công nghiệp gia công ở Việt Nam, luận bàn về khái niệm “gia công” và “công nghiệp gia công”. Từ đó tác giả khằng định, phát triển ngành công nghiệp dựa vào gia công, lắp ráp của một số ngành là phù hợp với Việt Nam trong giai đoạn đầu của quá trình phát triển, khi những ngành này có đặc điểm là sử dụng nhiều lao động và không đòi hỏi chất lượng lao động quá cao cũng như năng lực cạnh tranh của những ngành này trong chuỗi giá trị toàn cầu còn thấp; Phân tích những căn cứ xác định nhập khẩu hợp lý và từ đó đưa ra quan niệm về một cơ cấu nhập khẩu hợp lý: (i) Tỉ lệ tương quan về giá trị nhập khẩu giữa các nhóm hàng hóa khác nhau cũng như giữa các yếu tố đầu vào trong tổng kim ngạch nhập khẩu; (ii) Tác động tích cực đến cán cân thanh toán, đặc biệt là cán cân thương mại trong hoạt động ngoại thương, đẩy mạnh tăng trưởng kinh tế và phát triển ổn định bền vững trong mỗi ngành công nghiệp cũng như trong toàn nền kinh tế; (iii) Đảm bảo lợi thế so sánh (tĩnh và động) của mỗi một nền kinh tế cũng như của ngành; (iv) Phù hợp với bối cảnh hội nhập, đặc biệt là phù hợp với các cam kết quốc tế.

Chương 2. Thực trạng nhập khẩu đầu vào trong công nghiệp gia công ở Việt Nam

Nhóm tác giả đi sâu phân tích, đánh giá thực trạng nhập khẩu đầu vào (máy mọc, thiết bị và nguyên liệu đầu vào) giai đoạn từ 2005 đến nay và nhận định: (i) tình hình lệ thuộc vào các nguyên liệu đầu vào từ thị trường Trung Quốc của một số ngành công nghiệp không giảm mà có xu hướng ngày càng tăng; (ii) Sản xuất trong nước vẫn phát triển nhưng lại lệ thuộc vào đầu vào nhập khẩu từ bên ngoài mà Trung Quốc là thị trường nhập khẩu chính của Việt Nam.Trên cơ sở đó, chỉ ra sáu khó khăn và hệ lụy khi nhập khẩu quy mô lớn các yếu tố đầu vào cho sản xuất ngành công nghiệp; Phân tích những nguyên nhân khách quan và chủ quan trong nhập khẩu đầu vào trong công nghiệp gia công ở Việt Nam và nhấn mạnh nguyên nhân xuất phát từ quan điểm và nhận thức cũng như sự bất cập của hệ thống, cơ chế chính sách và thực thi chính sách.

Chương 3. Gợi ý giải pháp chính sách nhằm giảm dần nhập khẩu đầu vào để tiến tới một cơ cấu hợp lý trong công nghiệp gia công ở Việt Nam.

Trước bối cảnh mới trong nước và quốc tế tác động đến công nghiệp gia công và nhập khẩu đầu vào trong công nghiệp gia công ở Việt Nam, nghiên cứu chỉ rõ cơ hội và thách thức đặt ra đối với sản xuất đầu vào trong công nghiệp nói chung và công nghiệp gia công, lắp ráp trong nước nói riêng, từ đó, đề xuất một số gợi ý chính sách thông qua các giải pháp ngắn, trung và dài hạn nhằm giảm dần nhập khẩu đầu vào để tiến tới một cơ cấu nhập khẩu hợp lý trong bối cảnh mới: Thứ nhất, đổi mới quan điểm phát triển của những người đứng đầu một số ban ngành và cộng đồng doanh nghiệp; Thứ hai, giải pháp đối với Nhà nước thông qua hệ thống công cụ luật pháp, cơ chế chính sách trung và dài hạn; Thứ ba, điều chỉnh một số chính sách trong ngắn hạn như tín dụng, thuế, ổn định tỉ giá; Thứ tư, giải pháp đối với các doanh nghiệp và hiệp hội.

Cuối cùng, nhóm tác giả kết luận, không phải bất cứ loại đầu vào nào mà nhập khẩu nhiều thì nhất thiết chúng ta phải có chiến lược phát triển ngành sản xuất đầu vào đó ở trong nước để giảm nhập khẩu. Điều cần thiết là phải có sự chọn lọc dựa trên lợi thế so sánh của quốc gia cũng như lợi thế so sánh của ngành để xem xét.

Bằng những phân tích cụ thể và những giải pháp mang tính chiến lược, hy vọng cuốn sách là nguồn tài liệu hữu ích cho độc giả quan tâm tới ngành công nghiệp gia công ở Việt Nam, đặc biệt là vấn đề nhập khẩu đầu vào trong ngành công nghiệp này.

Xin trân trọng giới thiệu!

Nguyễn Minh Hồng

 

 


Khoa học xã hội

Các tin đã đưa ngày: