Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
  • Thư viện điện tử và kho tin
  • Đề tài nghiên cứu cấp bộ
  • Đề tài nghiên cứu cấp nhà nước
  • Tham khảo tạp chí
  • Sách toàn văn
  • Thư điện tử
  • Chính phủ
  • 7.1 sach hang nam

Chính sách Biển Đông của Hoa Kỳ trong bối cảnh mới

16/09/2020


Tác giả :
  • TS. Phạm Cao Cường (Chủ biên)
  • TS. Lê Khương Thùy
  • TS. Nguyễn Lan Hương
  • TS Nguyễn Minh Tuấn
  • TS. Nguyễn Khánh Vân
  • ThS. Đỗ Vũ Hưng
  • ThS. Vũ Thị Hưng
  • ThS. Nguyễn Thúy Quỳnh
  • ThS. Đinh Thị Thùy Linh
  • ThS. Phạm Thị Trúc Hoa Quỳnh

Năm xuất bản: 2019

Số trang: 376

 

Biển Đông được bao bọc bởi 9 quốc gia là Việt Nam, Trung Quốc, Philippines, Indonesia, Brunei, Malaysia, Singapore, Thái Lan, Campuchia và vùng lãnh thổ là Đài Loan. Biển Đông không chỉ là địa bàn chiến lược quan trọng đối với các nước trong khu vực mà còn là của cả thế giới. Ngoài ra, Biển Đông là một trong những nơi có nguồn tài nguyên hải sản phong phú, đa dạng mang lại nguồn lợi lớn cho các quốc gia ven biển, đặc biệt Biển Đông có nguồn năng lượng thay thế dầu khí trong tương lai.

Đối với Việt Nam, Biển Đông đóng vai trò quan trọng trong sự nghiệm xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong lịch sử, hiện tại và cả tương lai. Trong số 63 tỉnh thành trên cả nước thì có 28 tỉnh, thành phố giáp biển, là cửa ngõ để Việt Nam phát triển các ngành kinh tế có quan hệ trực tiếp với các miền của đất nước, giao thương với thị trường khu vực và quốc tế, là nơi trao đổi và hội nhập của nhiều nền văn hóa. Do đó, Đảng và Nhà nước ta luôn xác định, bảo vệ độc lập chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu.

Bước vào những năm đầu thập niên đầu thế kỷ XXI, những tranh chấp về lãnh thổ tại Biển Đông có xu hướng gia tăng, khó kiểm soát, đặc biệt là tranh chấp về chủ quyền xung quanh hai quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa của Việt Nam. Tình hình căng thẳng có xu hướng ngày một gia tăng bởi Trung Quốc không ngừng áp đặt các yêu sách phi lý của mình về chủ quyền lãnh thổ trên biển, bên cạnh đó, với yêu sách “đường 9 đoạn”, Trung Quốc có ý đồ độc chiếm toàn bộ Biển Đông, từ đó vươn lên trở thành cường quốc Châu Á, đồng thời cạnh tranh vị trí ảnh hưởng của Mỹ tại khu vực. Trước những nguy cơ tiềm ẩn có thể xảy ra, để bảo vệ quyền lợi và đặc biệt là tầm ảnh hưởng của mình tại khu vực Biển Đông, Mỹ đã có nhưng thay đổi trong chính sách đối với Biển Đông cho phù hợp với bối cảnh mới, đặc biệt kể từ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump lên nắm quyền. Để tìm hiểu rõ hơn về những đối sách của Mỹ trước vấn đề phức tạp ở Biển Đông, từ đó giúp Việt Nam đưa ra những đánh giá, tổng kết và dự báo nhằm có sự chuẩn bị chiến lược tốt hơn trước những thay đổi khó lường về tình hình Biển Đông, góp phần vào việc bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn hãnh thổ của Việt Nam trong tương lại, năm 2019, Nhà xuất bản Khoa học xã hội xuất bản cuốn sách chuyên khảo với tựa đề: “Chính sách Biển Đông của Hoa Kỳ trong bối cảnh mới” do TS. Phạm Cao Cường làm chủ biên. Cuốn sách là một phần nội dung thuộc Chương trình nghiên cứu khoa học: “Chính sách Biển Đông của Hoa Kỳ trong bối cảnh mới”.

Ngoài Lời nói đầu và Kết luận, nội dung cuốn sách được kết cấu thành 3 chương:

Chương 1. Những nhân tố tác động tới chính sách của Hoa Kỳ đối với Biển Đông

Tập trung phân tích những nhân tố tác động tới chính sách của Hoa Kỳ đối với Biển Đông. Những nhân tố này bao gồm sự thay đổi địa chính trị của khu vực châu Á – Thái Bình Dương, đánh dấu bởi sự cạnh tranh chiến lược giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc. Không những thế, sự tồn tại của các điểm nóng tại khu vực như: (i) tình hình an ninh tại bán đảo Triều Tiên; (ii) vấn đề Đài Loan; (iii) Việc quân sự hóa Biển Đông, là những yếu tố tác động không nhỏ tới sự thay đổi chiến lược của Hoa Kỳ với khu vực. Phân tích nhân tố Trung Quốc và việc quân sự hóa Biển Đông, nhóm tác giả khẳng định, trong tương lai Trung Quốc sẽ không né tránh Hoa Kỳ và sẽ va chạm hoặc có những mâu thuẫn với Hoa Kỳ trong một số phạm vi ảnh hưởng của quốc tế và khu vực. Bên cạnh đó nhóm nghiên cứu cũng đi sâu phân tích những chính sách của Trung Quốc dưới thời Tập Cân Bình đối với các nước khu vực Đông Nam Á và Biển Đông trong đó có chiến lược quân sự và ngoại giao. Điểm nhấn của chương này là nhóm tác giả khái quát thực trạng của Hoa Kỳ, cũng như phân tích những điều chỉnh chính sách đối ngoại của nước này trong giai đoạn tổng thống Barack Obama lên nắm quyền (2010-2017)

Chương 2. Chính sách của Hoa Kỳ đối với Biển Đông

Bàn về sự thay đổi trong chính sách của Hoa Kỳ đối với Biển Đông, nhóm tác giả nhận định, chính sách của Mỹ có một điểm xuyên suốt là bảo vệ lợi ích quốc gia của Mỹ tại khu vực này. Một trong những mục tiêu quan trọng đó chính là: (i) Hoa Kỳ tập trung phát triển sức mạnh của lực lượng Hải quân và coi đó là trụ cột trong việc duy trì bá truyền hai vai trò lãnh đạo của Mỹ tại các khu vực trên thế giới; (ii) Tiếp tục coi việc “làm chủ trên biển” là một trong năm chức năng chính của lực lượng hải quân; (iii) Thay đổi lập trường với Biển Đông, tôn trọng nguyên tắc tự do hàng hải tại khu vực; (iv) Hoa Kỳ triển khai chiến dịch tự do hàng hải FONOP, việc tuần tra diễn ra từ năm 2013 từ 600-700 giờ lên 900 giờ vào năm 2017. Ngoài ra, để kiềm chế Trung Quốc, Mỹ tiếp tục sử dụng quân bài Đài Loan thông qua việc tiếp tục bán vũ khí cho Đài Loan, đồng thời, kêu gọi các bên tuân thủ theo phán quyết của Tòa án trọng tài quốc tế La Hay công bố vào ngày 12 tháng 7 năm 2016

Chương 3. Dự báo chính sách của Hoa Kỳ và một số gợi ý cho Việt Nam

Phân tích những định hướng về chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ trong thời gian tới, nghiên cứu chỉ ra rằng, chính quyền Hoa Kỳ vẫn sẽ tiếp tục áp dụng các biện pháp kiềm chế cứng rắn đối với Trung Quốc. Theo đó, Washington cho phép bày tỏ quan điểm công khai của các viên chức cao cấp về hành động của Trung Quốc tại Biển Đông. Chính sách của Hoa Kỳ với Biển Đông tiếp tục có sự thay đổi sâu sắc, trong đó xây dựng một chiến lược tổng thể của Hoa Kỳ đối với Biển Đông. Do đó, đối với Việt Nam, cần tiếp tục nghiên cứu làm rõ  mục đích của các nước tại Biển Đông, từ đó đề xuất các giải pháp, kiến nghị phù hợp cho Đảng và Nhà nước nhằm đối phó với những thay đổi này trong thời gian tới.

Cuốn sách là công trình nghiên cứu công phu với những dẫn chứng và lập luận chặt chẽ, nhóm tác giả đã mang đến cho độc giả những thông tin hữu ích về tình hình thực tế ở Biển Đông, đặc biệt là những chính sách của Hoa Kỳ trước những biến động khó lường đối với khu vực này. Hy vọng, cuốn sách đáp ứng nhu cầu của độc giả quan tâm.

Xin trân trọng giới thiệu./.

Nguyễn Minh Hồng

 


Nhà xuất bản Khoa học xã hội

Các tin đã đưa ngày: