Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
  • Thư viện điện tử và kho tin
  • Đề tài nghiên cứu cấp bộ
  • Đề tài nghiên cứu cấp nhà nước
  • Tham khảo tạp chí
  • Sách toàn văn
  • Thư điện tử
  • Chính phủ
  • 7.1 sach hang nam

Quan hệ Hoa Kỳ - Nhật Bản giai đoạn hiện nay

18/09/2020


Tác giả :
  • TS. Nguyễn Tuấn Minh
  • Nguyễn Ngọc Mạnh
  • Lê Thị Vân Nga
  • Vũ Thị Hưng
  • Nguyễn Thùy Dương

Năm xuất bản: 2019

Số trang: 292

 

Hoa Kỳ và Nhật Bản có mối quan hệ chính trị, kinh tế và quân sự vững chắc và rất tích cực, trong đó Hoa Kỳ đóng vai trò quyết định, là chiếc ô an ninh cho Nhật Bản, còn Nhật Bản hỗ trợ tích cực cho Hoa Kỳ thực thi các chiến lược của Hoa Kỳ ở trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Mối quan hệ này có vai trò hết sức quan trọng đối với sự ổn định, hòa bình và phát triển tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương, trong đó có Việt Nam. Mặc dù trong quá khứ mối quan hệ này có những căng thẳng leo thang, song bởi nhiều yếu tố, đặc biệt là sự chuyển động phức tạp của địa chính trị khu vực thời gian qua đã thúc đẩy mối quan hệ đồng minh Hoa Kỳ - Nhật Bản trên các mặt từ ngoại giao, an ninh, quân sự cho đến kinh tế. Sự kiện Tổng thống Hoa Kỳ, Donald Trump đã trở thành nhà lãnh đạo nước ngoài đầu tiên gặp tân Hoàng đế Naruhito là một trong những minh chứng thể hiện rất rõ điều đó.

Theo đánh giá của các chuyên gia, Hoa Kỳ và Nhật Bản có mối quan hệ đồng minh chiến lược và cả hai đều là những đối tác quan trọng hàng đầu của Việt Nam hiện nay trên nhiều phương diện. Những biến chuyển trong mối quan hệ đồng minh này sẽ có những tác động sâu sắc đến sự phát triển, hòa bình và ổn định khu vực, trong đó có Việt Nam. Do đó, việc nghiên cứu mối quan hệ Hoa Kỳ - Nhật Bản trong giai đoạn hiện nay cũng như đánh giá tác động của mối quan hệ này tới khu vực và Việt Nam có vai trò hết sức quan trọng. Trước thực tế đó, năm 2019, Nhà xuất bản Khoa học xã hội xuất bản cuốn: “Quan hệ Hoa Kỳ - Nhật Bản giai đoan hiện nay” do TS. Nguyễn Tuấn Minh làm chủ biên. Mục tiêu của cuốn sách nhằm làm rõ mối quan hệ Hoa Kỳ - Nhật Bản và những tác động từ mối quan hệ này, từ đó đưa ra một số đề xuất và khuyến nghị cho Việt Nam làm sao có những điều chỉnh chiến lược phù hợp với xu thế vận động mới trong quan hệ Hoa Kỳ - Nhật Bản và thúc đẩy khả năng hợp tác với Hoa Kỳ và Nhật Bản vì lợi ích phát triển của Việt Nam.

Ngoài Lời mở đầu và Kết luận, nội dung chính của cuốn sách được kết cấu thành 3 chương:

Chương 1. Những nhân tố chi phối quan hệ Hoa Kỳ - Nhật Bản

Nhóm tác giả tập trung phân tích và làm rõ các nhân tố tác động tới mối quan hệ Hoa Kỳ - Nhật Bản, bao gồm: (i) Các nhân tố bên ngoài liên quan đến tình hình biến động của môi trường địa chính trị kinh tế thế giới, khu vực; (ii) Các nhân tố bên trong liên quan đến tình hình kinh tế - chính trị - xã hội của mỗi nước cũng như những điều chỉnh chiến lược và sách lược của mỗi nước đối với nhau. Sau khi xem xét đánh giá các nhóm nhân tố này, nhóm tác giả nhận định, quan hệ Hoa Kỳ - Nhật Bản trong những năm qua chịu sự tác động mạnh mẽ từ những biến động trong tình hình quốc tế, khu vực và từ những tính toán chiến lược của mỗi nước, trong đó, nổi lên là nhân tố Trung Quốc. Tuy nhiên xuất phát từ sự gắn kết mạnh mẽ các lợi ích chiến lược của cả hai nước, xu hướng hợp tác, tăng cường tính bền vững của liên minh Hoa Kỳ - Nhật Bản đã và sẽ có xu hướng chủ đạo của mối quan hệ này trong thời gian tới.

Chương 2. Thực trạng quan hệ Hoa Kỳ - Nhật Bản

Phân tích thực trạng quan hệ giữa hai nước Hoa Kỳ và Nhật Bản, nhóm tác giả chủ yếu tập trung vào 3 nhóm vấn đề cơ bản: (i) Quan hệ chính trị- ngoại giao; (ii) Quan hệ an ninh – quốc phòng; (iii) Quan hệ kinh tế. Trên cơ sở phân tích trên, đưa ra một số đánh giá về thuận lợi và thách thức trong mối quan hệ đồng minh chiến lược Hoa Kỳ - Nhật Bản. Cuối cùng nhóm nghiên cứu khẳng định, quan hệ Hoa Kỳ - Nhật Bản tiếp tục được củng cố trong thời gian qua, và đưa ra một số lý do để Hoa Kỳ thúc đẩy quan hệ với Nhật Bản trong bối cảnh mới hiện nay: Thứ nhất, Nhật Bản là một liên minh truyền thống và vững chắc của Hoa Kỳ ở châu Á, hai nước có sự ràng buộc chặt chẽ với nhau về an ninh, quốc phòng và kinh tế; Thứ hai, Nhật Bản có quy mô kinh tế lớn thứ ba trên thế giới và lớn thứ hai ở châu Á, đóng vai trò quan trọng trong các diễn đàn kinh tế đa phương; Thứ ba, Nhật Bản là một nhân tố quan trọng trong chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương của Hoa Kỳ, nhằm cạnh tranh ảnh hưởng trong khu vực với Trung Quốc

Chương 3. Đánh giá tác động và triển vọng quan hệ Hoa Kỳ - Nhật Bản đến năm 2030

Từ những phân tích thực trạng quan hệ Hoa Kỳ - Nhật Bản, nhóm tác giả đánh giá tác động mối quan hệ này tới khu vực và Việt Nam trong thời gian qua và những năm tiếp theo, trong đó, triển vọng phát triển của mối quan hệ Hoa Kỳ - Nhật Bản sẽ có những tác động tích cực tới sự ổn định và phát triển của Việt Nam. Việt Nam có nhiều thuận lợi từ hợp tác phát triển an ninh quân sự Hoa Kỳ - Nhật Bản; đặc biệt là những hoạt động nhằm kiềm chế tham vọng lãnh thổ của Trung Quốc trên biển Đông. Trên cơ sở đó, nhóm nghiên cứu đưa ra một số đề xuất và khuyến nghị cho Việt Nam làm sao để có thể có những điều chỉnh chiến lược phù hợp với xu thế vận động mới trong quan hệ Hoa Kỳ - Nhật  Bản và thúc đẩy khả năng hợp tác ba bên Hoa Kỳ - Nhật Bản – Việt Nam vì lợi ích phát triển của tất cả các bên.

Đây là một công trình nghiên cứu công phu, nhóm tác giả đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu liên ngành và đa ngành, tham khảo nhiều tài liệu có giá trị trong và ngoài nước cũng như nhận được nhiều sự quan tâm, chia sẻ của các học giả có uy tín để hoàn thành cuốn sách này. Hy vọng với các nội dung trên, cuốn sách là nguồn tài liệu tham khảo hữu ích đối với những độc giả quan tâm.

Xin trân trọng giới thiệu!

Nguyễn Minh Hồng

 


Nhà xuất bản Khoa học xã hội

Các tin đã đưa ngày: