Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
  • Thư viện điện tử và kho tin
  • Đề tài nghiên cứu cấp bộ
  • Đề tài nghiên cứu cấp nhà nước
  • Tham khảo tạp chí
  • Sách toàn văn
  • Thư điện tử
  • Chính phủ
  • 7.1 sach hang nam

Chính sách bảo vệ môi trường của một số nước châu Âu và gợi mở cho Việt Nam

31/10/2020


Tác giả :
  • Nguyễn Thị Ngọc (Chủ biên)
  • Đinh Thị Ngọc Bích
  • Trần Thị Thu Huyền
  • Hồ Thanh Hương
  • Lê Hoàng Minh
  • Đinh Thi Ngọc Linh
  • Lê Thị Kim Oanh
  • Nguyễn Văn Linh

Năm xuất bản: 2019

Số trang: 488

 

Môi trường và bảo vệ môi trường đã, đang và sẽ là chủ đề được các quốc gia trên thế giới quan tâm, bởi nó ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của con người cũng như sự phát triển bền vững của một đất nước. Chúng ta cũng thấy rõ, nếu tập trung phát triền kinh tế, khai thác quá mức, không khoa học nguồn tài nguyên thiên nhiên sẽ dẫn đến ô nhiễm và hủy hoại môi trường sống và làm gia tăng thảm họa thiên nhiên.

Châu Âu được biết đến là khu vực công nghiệp phát triển vào bậc nhất trên thế giới với nền công nghiệp được xây dựng từ thế kỷ thứ 18. Trong quá trình phát triển, các quốc gia châu Âu cũng phải đối mặt với nhiều vấn đề môi trường nghiêm trọng như ô nhiễm môi trường, bệnh dịch… Do đó, họ luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho những vấn đề này. Nhiều chính sách về bảo vệ môi trường được đưa ra và thực hiện thành công ở nhiều nước châu Âu, trong đó có Thụy Điển, Đức, Đan Mạch, Tây Ban Nha.  

Ở Việt Nam, Đảng, Nhà nước đã nhận thức về vấn đề này từ sớm nên đã đưa bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu vào trong các văn kiện đại hội Đảng IX, X, XI, XII cũng như định hướng chiến lược phát triển bền vững của Việt Nam. Để hiểu rõ hơn vấn đề này cũng như học hỏi kinh nghiệm chính sách bảo vệ môi trường của các nước trên thế giới, đặc biệt là các quốc gia khu vực châu Âu, năm 2019, Nhà xuất bản Khoa học xã hội xuất bản cuốn sách chuyên khảo với tựa đề: “Chính sách bảo vệ môi trường của một số nước châu Âu và gợi mở cho Việt Nam” do Nguyễn Thị Ngọc làm chủ biên. Cuốn sách nhằm đưa ra một số kinh nghiệm về xây dựng và thực thi chính sách bảo vệ môi trường của một số nước châu Âu cho các nhà hoạch định chính sách, các nhà quản lý của Việt Nam để có định hướng, chiến lược giải pháp phụ hợp nhằm thực hiện mục tiêu thiên niên kỷ về môi trường.

Ngoài phần Lời nói đầu và Kết luận, nội dung cuốn sách được kết cấu thành 4 chương:

Chương 1. Những vấn đề chung về bối cảnh hình thành chính sách bảo vệ môi trường ở các nước châu Âu

Cùng với việc đưa ra một số vấn đề chung về chính sách bảo vệ môi trường, nhóm tác giả đưa ra một số nhân tố tác động đến sự hình thành và phát triển các chính sách bảo vệ môi trường ở châu Âu những năm gần đây. Trong đó các nhân tố tác động được xem xét dưới góc độ là bối cảnh hình thành nên chính sách bảo vệ môi trường ở quốc gia hay khu vực châu Âu. Trong số 7 nhóm nhân tố được đề cập trong nghiên cứu này, nhóm tác giả cho rằng, nhóm nhân tố “Khu vực có nền kinh tế, xẫ hội phát triển” là tiền đề quan trọng giúp các nước châu Âu xây dựng được các chính sách bảo vệ môi trường một cách toàn diện và thực thi các chính sách này một cách thành công. Hay nói cách khác, chính trình độ giáo dục của người dân châu Âu ở mức cao là điều kiện căn bản giúp họ nhận thức được tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường, có thái độ và hành vi đúng mực trong việc thực thi các chính sách bảo vệ môi trường.

Chương 2. Chính sách bảo vệ môi trường ở cấp độ Liên minh châu Âu

Trên cơ sở giới thiệu tổng quan những vấn đề về môi trường chủ yếu ở một số quốc gia châu Âu: (i) Ô nhiễm môi trường; (ii) Suy giảm các nguồn tài nguyên và đa dạng sinh học; (iii) Biến đổi khí hậu, từ đó, nhóm tác giả phân tích chính sách bảo vệ môi trường của một số quốc gia châu Âu trên góc độ khu vực. Để các chính sách này mang lại kết quả nhất định, nghiên cứu đã chỉ ra 5 giải pháp thực thi chính sách bảo vệ môi trường của Liên minh châu Âu: (i) Các giải pháp điều tiết chung; (ii) Giải pháp về kinh tế; (iii) Giải pháp công nghệ, kỹ thuật; (iv) Giải pháp truyền thông, thuyết phục lôi cuốn; (v) Hợp tác thực hiện các cam kết về bảo vệ môi trường. Bên cạnh việc thu thuế, phí đối những hoạt động, hành vi gây ảnh hưởng đến môi trường, thì tại các nước châu Âu có quy định về mức trợ cấp cho các loại hình doanh nghiệp nhở, vừa và lớn của EU đối với 10 nội dung trợ cấp từ 15%-100%. Từ những phân tích trên, nhóm tác giả đã chỉ ra một số thành tựu mà một số quốc gia châu Âu đã đạt được: Thứ nhất, các chính sách đã thể hiện được hiệu quả, hiệu quả chi phí trong giảm thiểu ô nhiễm môi trường; Thứ hai, các chính sách bảo vệ môi trường ở các nước châu Âu đảm bảo tương đối công bằng; Thứ ba, các nước châu Âu đã xây dựng được hệ thống tổ chức, cơ quan quản lý, giám sát việc thực thi chinh sách bảo vệ môi trường đủ mạnh; Thứ tư, các giải pháp thực thi chính sách đa dạng, phù hợp; Thứ năm, đánh giá đúng mức, kế thừa phát triển thành tựu các chính sách bảo vệ môi trường đó. Cùng với những thành tựu, nghiên cứu đã nêu lên một số hạn chế và nguyên nhân trong các chính sách này.

Chương 3. Chính sách bảo vệ môi trường tại một số quốc gia châu Âu

Chương này, nhóm tác giả tập trung phân tích chính sách bảo vệ môi trường của 4 quốc gia châu Âu: Hà Lan, Tây Ban Nha, Đức và Thụy Điển. Đối với Hà Lan, những thay đổi trong môi trường chính sách bao hàm cả yếu tố trong nước và quốc tế đã khiến chính sách môi trường của Hà Lan có những thay đổi rõ rệt trong những năm đầu thế kỷ 21. Khí thải gây hiệu ứng nhà kính đã giảm 12% trong giai đoạn 2000-2009, giảm dần sự phụ thuộc vào các nguồn năng lượng thông qua việc tiết kiệm năng lượng và phát triển các nguồn năng lượng tái tạo, đặc biệt, người dân Hà Lan đã hài lòng đối với chất lượng môi trường sống của họ… Tuy nhiên bên cạnh đó cũng còn một hạn chế và nguyên nhân mà nhóm tác giả đã chỉ ra trong nghiên cứu này. Đối với Tây Ban Nha, các hoạt động bảo vệ môi trường được đẩy mạnh và ngày càng được nhiều người dân quan tâm, các loại thuế phí có tác dụng nhất định, đặc biệt người tiêu dùng bắt đầu quan tâm tới nhãn sinh thái và được doanh nghiệp sử dụng trên một lượng lớn sản phẩm tiêu dùng… Tuy nhiên, để hướng tới phát triển bền vững, nhóm nghiên cứu khằng định, Tây Ban Nha cần phải lồng ghép nội dung bảo vệ môi trường vào các quyết định kinh tế và nỗ lực hơn nữa để giảm thiểu lượng khí CO2 phát thải từ quá trình sản xuất và sinh hoạt, đặc biệt là ở khu vực đô thị. Đối với chính sách bảo vệ môi trường của Đức, nước này đã thu dược những thành tựu ngoài mong đợi trong lĩnh vực bảo vệ môi trường. Thành tựu giảm phát thải khí gây hiệu ứng nhà kính được thể hiện trong tất cả các khu vực, trong đó đáng kể nhất là khu vực vận tải và xử lý chất thải rắn. Mặc dù vậy, Đức vẫn còn những thách thức đối với chính sách bảo vệ môi trường trong những năm tới. Những thách thức này xuất phát từ các mâu thuẫn nảy sinh khi chính sách môi trường được tích hợp theo chiều ngang vào tất cả các lĩnh vực và giữa cấp liên và và các tiểu bang. Đối với trường hợp của Thụy Điển, chính sách bảo vệ môi trường đã mang lại nhiều thành công như: giảm đáng kể lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính; công nghệ xanh, công nghệ môi trường được đẩy mạnh; hệ thống thông tin về môi trường được xây dựng bài bản, lâu dài, thông tin được truyền tải tương đối đầy đủ và miễn phí, người dân có tiếp cận một cách chủ động và cởi mở. Tuy nhiên, bên cạnh đó cũng còn một số tồn tại cần khắc phục trong thời gian tới.

Chương 4. Những bài học gợi mở cho Việt Nam

Từ việc phân tích, đánh giá các chính sách bảo vệ môi trường ở một số quốc gia châu Âu cũng như thực tế chính sách bảo vệ môi trường ở Việt Nam hiện nay, nhóm tác giả đã đề xuất một số bài học kinh nghiệm về xây dựng và thực thi chính sách bảo vệ môi trường cho Việt Nam: thứ nhất, xây dựng hệ thống chính sách dựa trên nền tảng khung pháp lý đồng bộ; thứ hai, thực thi có hiệu quả chính sách, luật pháp về bảo vệ môi trường; thứ ba, sử dụng linh hoạt, có hiệu quả các giải pháp thực thi chính sách; thứ năm, tăng cường sự tham gia của các bên liên quan đến xây dựng và thực hiện các chính sách bảo vệ môi trường và tăng cường sự minh bạch trong quản lý ở tất cả các cấp là chìa khóa để thành công; thứ sáu, cần có sự kết hợp hài hòa giữa các giải pháp thực thi chính sách bảo vệ môi trường…

Có thể nói, cuốn sách là công trình nghiên cứu công phu nghiêm túc được nhóm tác giả tham khảo, phân tích và tổng hợp dựa các nguồn tư liệu do các tổ chức và các học giả uy tín trên thế giới công bố. Với những nội dung trên hy vọng cuốn sách sẽ cung cấp nguồn thông tin tham khảo bổ ích cho độc giả, những người quan tâm tới vấn đề môi trường, bảo vệ môi trường, những người làm chính sách bảo vệ môi trường ở cả trong và ngoài nước tìm đọc.

Xin trân trọng giới thiệu!

Nguyễn Minh Hồng

 


Nhà xuất bản Khoa học xã hội

Các tin đã đưa ngày: