Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
  • Thư viện điện tử và kho tin
  • Đề tài nghiên cứu cấp bộ
  • Đề tài nghiên cứu cấp nhà nước
  • Tham khảo tạp chí
  • Sách toàn văn
  • Thư điện tử
  • Chính phủ
  • 7.1 sach hang nam

Bạo lực gia đình ở Việt Nam thực trạng và các yếu tố tác động

16/12/2020


Cơ quan soạn thảo: Viện Nghiên cứu Gia đình và Giới, Nhà xuất bản KHXH

Tác giả :
  • PGS.TS. Đặng Thị Hoa

Địa chỉ liên hệ: 27 Trần Xuân Soạn

Năm xuất bản: 2020

Số trang: 474

Bạo lực gia đình (BLGĐ) là một trong những vấn đề không chỉ riêng ở một quốc gia hay vùng lãnh thổ mà còn là vấn đề mang tính toàn cầu, đặc biệt là trong cuộc đấu tranh đòi quyền bình đẳng về cơ hội phát triển cho phụ nữ. Bạo lực gia đình không chỉ là nguyên nhân gây ra những tổn thất về mặt thể chất, tinh thần đối với nạn nhân mà còn trở thành rào cản đối với cơ hội phát triển của nạn nhân bị bạo lực gia đình…Vì vậy, để góp phần làm rõ thực trạng và các yếu tố tác động đến vấn nạn này, tháng 4/2020 Nhà xuất bản Khoa học xã hội đã cho ra đời ấn phẩm Bạo lực gia đình ở Việt Nam: Thực trạng và các yếu tố tác động do PGS.TS. Đặng Thị Hoa, Viện Nghiên cứu Gia đình và Giới (thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) chủ biên. Cuốn sách là kết quả nghiên cứu của đề tài trọng điểm cấp Bộ: Ảnh hưởng của các yếu tố môi trường xã hội và kinh tế tới bạo lực gia đình thuộc Chương trình “Nghiên cứu, đánh giá tổng thể về gia đình thời kỳ CNH, HĐH đất nước và hội nhập quốc tế” do Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam là cơ quan chủ trì.

Ngoài phần Mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, cuốn sách được cấu trúc thành 5 chương như sau: Chương 1: Một số vấn đề lý luận trong nghiên cứu bạo lực gia đình; Chương 2: Thực trạng bạo lực gia đình; Chương 3: Các yếu tố văn hóa, xã hộ và kinh tế tác động tới bạo lực gia đình; Chương 4: Tác động của chính sách trong phòng, chống bạo lực gia đình; Chương 5: Định hướng chính sách và giải pháp phòng, chống, bạo lực gia đình.

Theo đó, chương 1 sẽ cung cấp tới độc giả các kiến thức liên quan đến cách tiếp cận, lý thuyết và phương pháp nghiên cứu BLGĐ; Kinh nghiệm của một số quốc gia về chính sách phòng, chống BLGĐ; Cơ sở lý luận nghiên cứu BLGĐ và bối cảnh nghiên cứu BLGĐ. Qua đó, cho thấy nghiên cứu về BLGĐ là chủ đề quan tâm của rất nhiều nhà nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nhau. Tình trạng BLGĐ diễn ra ở các nước nghèo và thậm chí ở cả các nước phát triển. Các loại hình bạo lực từ ngược đãi đến đánh đập, vi phạm thể xác đến các hành vi bạo lực tinh thần xảy ra ở nhiều quốc gia trên thế giới và khu vực. Kinh nghiệm của một số quốc gia phát triển như Hàn Quốc, Úc, Trung Quốc về phòng, chống BLGĐ cho thấy, cần phải có nguồn lực đầu tư từ Chính phủ về con người, tài chính và cơ sở hạ tầng cho các hoạt động phòng, chống BLGĐ. Trong đó, việc triển khai và thực thi các quy định pháp luật ở cộng đồng được coi trọng cùng với sự hỗ trợ từ các bên liên quan và các tổ chức chính trị xã hội. Ở Việt Nam các mô hình phòng, chống BLGĐ đã được xây dựng và triển khai hoạt động ở nhiều địa phương. Tuy nhiên, việc áp dụng các mô hình của các quốc gia phát triển đang còn nhiều khoảng cách.

Chương 2 cung cấp các thông tin liên quan đến thực trạng BLGĐ; Thực trạng bạo lực giữa vợ và chồng, giữa cha mẹ với trẻ em và bạo lực với người cao tuổi. Qua việc khảo sát thực tế ở 5 tỉnh bao gồm: Ninh Bình, Lào Cai, Thừa Thiên - Huế, Đắk Lắk, An Giang với tổng số phiếu điều tra là 2.564 phiếu, nhóm tác giả đã cố gắng làm rõ thực trạng bạo lực đã và đang xảy ra theo các nhóm đo lường gồm: (1). Đối tượng gây ra bạo lực: chồng đối với vợ; vợ đối với chồng, cha mẹ đối với con cái từ 16 tuổi trở xuống; con cái trưởng thành đối với cha mẹ già để nhận diện các loại hình bạo lực, xác định người gây ra bạo lực, mức độ bạo lực và các yếu tố tác động đến BLGĐ cho từng nhóm đối tượng tại cộng đồng. (2). Hình thức bạo lực: nhóm tác giả đã nhóm các hành vi bạo lực thuộc các nhóm khác nhau như: bạo lực về thể chất, tinh thần, kinh tế và tình dục để đo lường các yếu tố tác động đến các nhóm bạo lực, xác định các nhóm nguyên nhân và các nhóm yếu tố tác động như môi trường xã hội, kinh tế… trên cơ sở đó phân loại các loại hình BLGĐ theo cấp độ cá nhân, gia đình và cộng đồng,.. Qua đó khẳng định, nạn nhân của BLGĐ không phải là một người đơn lẻ mà còn ảnh hưởng tới nhiều thành viên khác trong gia đình, bạo lực tiếp nối bạo lực là một thực tế đang xảy ra ở nhiều địa phương và thường không được báo cáo, thống kê một cách đầy đủ…

Chương 3 bàn về các yếu tố văn hóa, xã hội và kinh tế tác động tới BLGĐ. Theo nhóm tác giả, các nhóm yếu tố văn hóa, xã hội, kinh tế… chi phối khá mạnh đến nguyên nhân của BLGĐ. Dấu ấn nặng nền từ quan niệm truyền thống về vai trò giới, bao gồm cả về vai trò của người chồng, người vợ trong gia đình đã trở thành một trong những nguyên nhân chính dẫn tới các mâu thuẫn của gia đình. Yếu tố xã hội được khẳng định không phải là yếu tố chính nhưng những thay đổi trong lối sống, cách ứng xử và mối quan hệ giữa vợ và chồng, giữa cha mẹ và con cái đã và đang có nhiều thay đổi, làm nảy sinh thêm nhiều mâu thuẫn trong gia đình và sự chia sẻ, chăm sóc, trách nhiệm giữa các thành viên trong gia đình có BLGĐ có nhiều thay đổi so với các giá trị truyền thống trước đó. Bên cạnh đó, yếu tố xã hội còn bị ảnh hưởng bởi cơ chế thị trường, đô thị hóa và hội nhập, trong đó yếu tố kinh tế cũng có tác động không nhỏ tới tình trạng bạo lực gia đình, cách chi tiêu và nếp sinh hoạt dường như là lĩnh vực dễ nảy sinh va chạm giữa các thành viên trong gia đình. Đặc biệt là trong các gia đình không có việc làm, thu nhập không ổn định hoặc có các khoản chi lớn trong năm. Các mâu thuẫn xuất phát từ cách ứng xử và chi tiêu trong gia đình có ảnh hưởng rất lớn đến mối quan hệ giữa con cái trưởng thành và người cao tuổi…

Chương 4, cung cấp các thông tin liên quan đến chính sách của Đảng và Nhà nước về phòng, chống BLGĐ; Hiệu quả của chính sách phòng, chống BLGĐ và sự hỗ trợ của cộng đồng và các tổ chức xã hội trong phòng, chống BLGĐ. Nhóm tác giả khẳng định, với sự nỗ lực của Chính phủ và các ban, ngành liên quan, các quy định luật pháp và thể chế trong phòng, chống BLGĐ đã được hoàn thiện. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế trong quá trình triển khai thực hiện các quy định pháp luật và chính sách trong phòng, chống BLGĐ, nguyên nhân cơ bản là do thiếu kinh phí, dẫn đến tình trạng hoạt động cầm chừng, các mô hình hoặc các câu lạc bộ phòng, chống BLGĐ chưa chủ động xây dựng các chương trình hoạt động phù hợp với đặc điểm văn hóa, xã hội của từng địa phương mà chủ yếu đi tuyên truyền một cách máy móc các chủ trương, đường lối, chính sách của Nhà nước mà không chú trọng vào việc hỗ trợ, giúp đỡ các gia đình có BLGĐ thay đổi hành vi, cải thiện đời sống để giải quyết triệt để tận gốc vấn đề BLGĐ…

Chương 5 cung cấp các thông tin về định hướng chính sách và giải pháp phòng, chống BLGĐ liên quan đến quan điểm, những hạn chế/khoảng chống trong chính sách và một số khuyến nghị, giải pháp phòng,chống BLGĐ. Trong đó, nhóm tác giả đặc biệt đề cao trách nhiệm cá nhân và gia đình trong phòng, chống vấn nạn này. Đồng thời, nhấn mạnh về việc phải đổi mới hoạt động của mạng lưới cộng đồng về phòng, chống BLGĐ; Đổi mới các chính sách và hoàn thiện việc triển khai các quy định luật pháp trong phòng, chống BLGĐ; Đẩy mạnh truyền thông và tích cực lồng ghép thực hiện chính sách trong phòng, cống BLGĐ. Nhóm tác giả cho rằng, cần tăng cường và quán triệt sự lãnh đạo của Đảng và chính quyền các cấp trong các hoạt động xây dựng kế hoạch, đầu tư nguồn lực tài chính và nhân sự, chỉ đạo sự tham gia phối kết hợp giữa các tổ chức, ban ngành trong công tác phòng, chống BLGĐ. Tăng cường cơ chế giao trách nhiệm và tổ chức giám sát, trao đổi kinh nghiệm giữa các tổ chức; Tăng cường phổ biến kỹ năng giáo dục phi bạo lực cho các bậc cha mẹ, trẻ em; Đẩy mạnh các hoạt động nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ tham gia công tác phòng, chống bạo lực tại địa phương; chú trọng tuyên truyền về bình đẳng giới, thu hút sự tham gia của nam giới và trẻ em trai vào các hoạt động ngăn chặn bạo lực… nhằm thay đổi quan niệm và hành vi về BLGĐ một cách bền vững…

Hy vọng với các nội dung như trên, cuốn sách sẽ trở thành tài liệu tham khảo bổ ích với nhiều độc giả.

Xin trân trọng giới thiệu./.

Phạm Vĩnh Hà

 


Các tin đã đưa ngày: