Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
  • Thư viện điện tử và kho tin
  • Đề tài nghiên cứu cấp bộ
  • Đề tài nghiên cứu cấp nhà nước
  • Tham khảo tạp chí
  • Sách toàn văn
  • Thư điện tử
  • Chính phủ
  • 7.1 sach hang nam

Nghèo đa chiều của dân cư vùng ven đô trong quá trình đô thị hóa

06/01/2021


Tác giả :
  • Trần Nguyệt Minh Thu

Năm xuất bản: 2020

Số trang: 224

 

Xóa đói, giảm nghèo toàn diện, bền vững là mục tiêu xuyên suốt quá trình phát triển kinh tế-xã hội, là một trong những mối quan tâm đặc biệt của Đảng và Nhà nước nhiều năm qua. Hơn 30 năm thực hiện công cuộc đổi mới đất nước, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, vượt qua nhiều thách thức, tạo nền tảng cho quá trình tiếp tục thực hiện mục tiêu giảm nghèo quốc gia. Trong các nghiên cứu về nghèo trước đây, phương pháp đánh giá và đo lường nghèo phổ biến vẫn dựa vào tiêu chí thu nhập và chi tiêu; chuẩn nghèo được xác định trên cơ sở chi phí cho những nhu cầu cơ bản của con người. Tuy nhiên thực tiễn cho thấy nghèo là một hiện tượng đa chiều, cách tiếp cận đơn chiều ngày càng không còn phù hợp với tính đa chiều của nghèo đói, đặc biệt trong xu thế phát triển  hiện nay.

Trên cơ sở kết quả đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ của Viện Xã hội học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, năm 2020, Nhà xuất bản Khoa học xã hội đã xuất bản cuốn sách chuyên khảo với tựa đề: “Nghèo đa chiều của dân cư vùng ven đô trong quá trình đô thị hóa”, tác giả Trần Nguyệt Minh Thu. Cuốn sách là một đóng góp về lý luận và thực tiễn, nghiên cứu nghèo đa chiều của dân cư vùng ven đô trong quá trình đô thị hóa, hướng tới nâng cao hơn nữa tính hiệu quả của việc tiếp cận các tiêu chí, góp phần giảm nghèo đa chiều và phát triển bền vững vùng ven đô hiện nay. Đây là cơ sở quan trọng cho việc xây dựng chính sách giảm nghèo bền vững, từng bước giảm dần mức độ thiếu hụt giữa các vùng, các nhóm dân cư và tăng tính hiệu quả trong hỗ trợ.

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, nội dung cuốn sách được trình bày gồm 4 chương:

Chương 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu

Tài liệu tổng quan chủ yếu gồm: Sách; Tạp chí khoa học; Bài viết đăng trên các website uy tín như: Đảng cộng sản, Tạp chí Cộng sản, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, Tổng cục thống kê; Báo cáo nghiên cứu khoa học của các tổ chức uy tín trong và ngoài nước như: Liên hợp quốc, Ngân hàng thế giới, Oxfarm, Action Aid, Quỹ dân số Liên hợp quốc. Nội dung tổng quan chủ yếu tập trung vào vấn đề nghèo và nghèo đô thị, tiếp cận đơn chiều trong đánh giá nghèo, xu hướng chuyển đổi phương pháp tiếp cận đo lường nghèo, tổng quan phương pháp và chỉ số đo lường nghèo đa chiều. Cuối chương, tác giả giới thiệu một số ứng dụng trong đo lường nghèo đa chiều được một số nước trên thế giới áp dụng.

Chương 2. Cơ sở lý luận nghiên cứu

Tiếp cận nghiên cứu, tác giả đã có phần lý giải về sự cần thiết trong thay đổi phương pháp đo lường theo hướng đa chiều; xác định một số cách tiếp cận trong nghiên cứu cũng như lý thuyết nghiên cứu; phân tích mối tương quan giữa giảm nghèo đa chiều với phát triển bền vững. Theo đó sự định hướng kịp thời của các chính sách, cách tiếp cận mới trong giảm nghèo đã đưa Việt Nam tiến gần hơn với xu hướng quốc tế trong việc đạt tới các mục tiêu phát triển bền vững. Trong chương này, tác giả cũng đã tổng hợp, thao tác hóa một số khái niệm nghiên cứu cơ bản như khái niệm nghèo, nghèo đa chiều, đô thị, đô thị hóa, nghèo khổ đô thị.

Chương 3. Thực trạng nghèo đa chiều khu vực ven đô

Tác giả có dành phần đầu chương, sử dụng số liệu của TCTK trong khoảng hơn 15 năm kể từ 1998 để chỉ ra những kết quả đạt được của Việt Nam trong giảm nghèo, trên cơ sở chuẩn nghèo thu nhập. Cùng với việc giảm số hộ nghèo chung, giai đoạn 2015-2017, theo thang đo mới, tỷ lệ hộ nghèo thiếu hụt đa chiều cũng có xu hướng giảm dần. Trong chương này, từ kết quả khảo sát, tác giả đã mô tả đặc điểm nhân khẩu xã hội của nhóm nghèo đa chiều khu vực ven đô qua cơ cấu giới tính, tuổi, học vấn, nghề nghiệp; Xác định điều kiện kinh tế qua thực trạng thu nhập, mức chi tiêu và các khoản chi; Tìm hiểu và phân tích thực trạng tiếp cận một số dịch vụ cơ bản gồm tiếp cận giáo dục, tiếp cận y tế, điều kiện nhà ở, nước sạch, vệ sinh và tiếp cận thông tin.

Chương 4. Nâng cao hiệu quả đo lường nghèo đa chiều vùng ven đô

Trên cơ sở tìm hiểu thực trạng nghèo đa chiều khu vực ven đô, tác giả đã dành Chương 4 để phân tích và đưa ra ý kiến về các tiêu chuẩn, việc xác định, quy trình triển khai xét duyệt hộ nghèo, các chiều, chỉ tiêu trong thang đo. Tác giả đã đưa ra những bàn luận về: Đo lường nghèo theo cách tiếp cận đơn chiều, đa chiều; Bản chất của nghèo và tầm quan trọng của việc chuyển đổi phương pháp đo lường từ đơn chiều sang đa chiều; Tính hiệu quả của việc chuyển đổi phương pháp tiếp cận đo lường nghèo từ đơn chiều sang đa chiều đối với khu vực ven đô; Đánh giá về một số tính chất đặc thù trong sử dụng thang đo nghèo đa chiều đối với khu vực ven đô; Nêu ý kiến về một số bất cập trong sử dụng thang đo hiện nay.

Từ những phân tích, đánh giá và xác định các nguyên tắc cơ bản, tác giả đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả của sự phù hợp trong việc tiếp cận các tiêu chí, góp phần giảm nghèo đa chiều và phát triển bền vững vùng ven đô hiện nay. Thách thức lớn nhất của việc áp dụng phương pháp đo lường nghèo đa chiều là xác định được các chiều nghèo, các chỉ số đo lường và ngưỡng chỉ số sao cho phù hợp với thực tiễn, nguồn lực, đạt được sự đồng thuận, cách hiểu thống nhất, qua đó tăng tính hiệu quả trong giảm nghèo đa chiều.

Đây là công trình nghiên cứu khoa học công phu, hy vọng nội dung cuốn sách sẽ là tài liệu tham khảo hữu ích dành cho bạn đọc.

Xin trân trọng giới thiệu!

 

Nguyễn Minh Hồng


Nhà xuất bản Khoa học xã hội

Các tin đã đưa ngày: