Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
  • Thư viện điện tử và kho tin
  • Đề tài nghiên cứu cấp bộ
  • Đề tài nghiên cứu cấp nhà nước
  • Tham khảo tạp chí
  • Sách toàn văn
  • Thư điện tử
  • Chính phủ
  • 7.1 sach hang nam

Nâng cao thu nhập cho cộng đồng ngư dân khai thác hải sản xa bờ vùng Duyên hải Nam Trung Bộ

12/01/2021


Tác giả :
  • TS. Hoàng Hồng Hiệp (Chủ biên)
  • ThS. Hồ Quang Đệ
  • TS. Phạm Đi
  • ThS. Vũ Thái Hạnh
  • ThS. Phạm Thị Hạnh
  • ThS. Châu Ngọc Hòe
  • ThS. Hoàng Thị Thu Hương
  • ThS. Lương Tình

Năm xuất bản: 2020

Số trang: 300

 

Vùng Duyên hải Nam Trung Bộ trải dài từ thành phố Đà Nẵng đến tỉnh Bình Thuận, phía Đông giáp biển Đông với hai quần đảo Hoàng Sa (thuộc thành phố Đà Nẵng) và Trường Sa (thuộc tỉnh Khánh Hòa), có thềm lục địa rộng lớn và vùng biển sâu với nhiều tiềm năng và lợi thế to lớn trong phát triển kinh tế biển, nhất là ngành khai thác hải sản xa bờ. Thời gian qua, ngành khai thác hải sản xa bờ vùng Duyên hải Nam Trung Bộ đã đạt được những bước phát triển vượt bậc và dần đóng vai trò then chốt trong nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống cộng đồng ngư dân vùng ven biển. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, năm 2000, toàn vùng chỉ có 2.975 tàu khai thác xa bờ, chiếm 28,6% tổng số tàu xa bờ của cả nước, thì đến cuối năm 2017, số tàu khai thác xa bờ của toàn vùng đã đạt 13.355 chiếc với tổng công suất vào khoảng 4.857,5 nghìn CV, chiếm 40,6% tổng số tàu xa bờ của cả nước và chiếm 39% tổng công suất của đội tàu xa bờ cả nước, hơn gấp đội tàu trên 90CV của cả vùng Bắc Trung Bộ. Tuy nhiên, hoạt động khai thác hải sản xa bờ vùng DHNTB vẫn còn gặp nhiều khó khăn, tồn tại nhiều hạn chế cần phải giải quyết, nhất là chưa phát huy tối đa vai trò sinh kế chính yếu nhằm góp phần nâng cao thu nhập, giảm nghèo bền vững cho cộng đồng ngư dân ven biển của vùng.

Nghị Quyết số 36-NQ/TW về Chiến lược phát triển kinh tế bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, nhấn mạnh: Thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 khóa X về Chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020 vẫn còn nhiều hạn chế, yếu kém và khó khăn, thách thức trong phát triển bền vững kinh tế biển. Phát triển kinh tế biển chưa gắn kết hài hòa với phát triển xã hội và bảo vệ môi trường. Nghị quyết cũng nhận định “Khoa học và công nghệ, điều tra cơ bản, phá triển nguồn nhân lực biển chưa trở thành nhân tố then chốt trong phát triển bền vững kinh tế biển”. Điều này cũng đồng nghĩa rằng, việc phát triển bền vững ngành khai thác hải sản xa bờ, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống cho cộng đồng ngư dân vùng ven biển là điều hết sức cần thiết.

Trước bối cảnh đó, năm 2020, Nhà xuất bản Khoa học xã hội xuất bản cuốn sách chuyên khảo với tựa đề: “Nâng cao thu nhập cho cộng đồng ngư dân khai thác hải sản xa bờ vùng Duyên hải Nam Trung Bộ” do TS. Hoàng Hồng Hiệp làm chủ biên. Đây là kết quả của công trình nghiên cứu khoa học cấp Bộ: “Nghiên cứu những nhân tố ảnh hưởng đến thu nhập của các hộ ngư dân khai thác hải sản xa bờ vùng Nam Trung Bộ và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao thu nhập của cộng đồng ngư dân” do TS. Hoàng Hồng Hiệp làm chủ nhiệm.

Ngoài phần Lời nói đầu và Kết luận, cuốn sách được kết cấu thành 3 chương:

Chương 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn về thu nhập của cộng đồng ngư dân khai thác hải sản xa bờ

Giới thiệu tổng quan về hoạt động khai thác hải sản xa bờ, đồng thời phân tích một số vấn đề lý luận về thu nhập hộ ngư dân khai thác hải sản xa bờ. Theo nhóm tác giả có 4 đặc trưng cơ bản của thu nhập hộ ngư dân khai thác hải sản xa bờ: (i) Thu nhập hộ ngư dân khai thác hải sản xa bờ có tính cố kết cộng đồng cao; (ii) Thu nhập từ hoạt động ngư nghiệp là nguồn thu nhập chính cấu thành nền tảng kinh tế hộ gia đình ngư dân khai thác hải sản xa bờ; (iii) Lực lượng lao động của hộ ngư dân tham gia vào hoạt động ngư nghiệp chủ yếu là nam giới; (iv) Hoạt động sinh kế ngư nghiệp của hộ ngư dân khai thác hải sản xa bờ thường được tổ chức ở quy mô hộ gia đình. Từ thực tiễn quản lý và phát triển hoạt động của Nhật Bản và Trung Quốc về khai thác hải sản xa bờ, góp phần nâng cao thu nhập cho cộng đồng ngư dân, nghiên cứu đã nêu lên một số bài học kinh nghiệm nhằm phát triển ngành khai thác hải sản xa bờ Việt Nam và vùng Duyên hải Nam Trung Bộ: Thứ nhất, chú trọng phát triển ngành đánh bắt hải sản theo hướng công nghiệp, hiện đại song phải đảm bảo tính bền vững của nguồn lợi thủy sản, đảm bảo tôn trọng và đề cao vai trò của cộng đồng ngư dân trong xây đựng và thực thi các chính sách phát triển ngư nghiệp; Thứ hai, cần tạo sự chuyển biến lớn trong tư duy hoạch dịnh chính sách ngư nghiệp của nhà nước và tư duy đánh bắt của ngư dân; Thứ ba, cần xem xét và có chính sách hỗ trợ ngư dân mua tàu cũ, phương tiện thiết bị ngư nghiệp, công nghệ đánh bắt đã qua sử dụng một cách có chọn lọc từ các nước phát triển; Thứ tư, nâng cao vai trò của nhà nước trong việc hỗ trợ và đầu tư ban đầu về cơ sở hạ tầng ngư nghiệp; Thứ năm, cần thận trọng trong các chương trình, chính sách phối hợp, hợp tác với Trung Quốc trong khai thác hải sản. Cuối cùng, nhóm tác giả xây dựng khung phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến thu nhập của các hộ ngư dân khai thác hải sản xa bờ.

Chương 2. Thực trạng kinh tế - xã hội và những nhân tố ảnh hưởng đến thu nhập của các hộ ngư dân khai thác hải sản xa bờ vùng Duyên hải Nam Trung Bộ

Phân tích thực trạng hoạt động khai thác hải sản xa bờ vùng Duyên hải Nam Trung Bộ, nghiên cứu chỉ ra rằng, tổng sản lượng khai thác thủy hải sản của vùng là khá lớn và không ngừng tăng trong những năm gần đây. Tuy nhiên năng lực khai thác hải sản xa bờ của một số tỉnh trong vùng (thành phố Đà Nẵng, Phú Yên, Khánh Hòa, và Ninh Thuận) còn nhiều hạn chế, đội tàu đánh bắt ven bờ còn khá lớn so với đội tàu đánh bắt xa bờ. Trên cơ sở phân tích thực trạng một số vấn đề ở khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ, kết hợp với khảo sát 300 hộ ngư dân khai thác hải sản xa bờ thuộc 9 xã/phường của 3 địa phương (Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Phú Yên), bằng mô hình kinh tế lượng, nhóm tác giả đã lượng hóa những nhân tố ảnh hưởng đến thu nhập của các hộ ngư dân khai thác hải sản xa bờ vùng Duyên hải Nam Trung Bộ, trên cơ sở đó rút ra một số hàm ý chính sách nhằm nâng cao thu nhập cho cộng đồng ngư dân khai thác hải sản xa bờ của vùng này, gồm: (i) Thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa quá trình chuyển đổi ngành nghề khai thác hải sản theo hướng khai thác hải sản xa bờ hơn; (ii) Phát triển các chương trình đóng tàu và cải hoán tàu có công suất lớn cần thực hiện song song với đẩy mạnh tiến trình hiện đại hóa các công nghệ đánh bắt và bảo quản hải sản xa bờ nhằm nâng cao hiệu quả đánh bắt hải sản; (iii) Chú trọng phát triển mạnh mẽ hoạt động đào tạo ngư nghiệp cho dội ngũ thuyền trưởng, máy trưởng; (iv) Cần xác định đa dạng hóa thu nhập là định hướng quan trọng trong nâng cao thu nhập cho cộng đồn ngư dân khai thác hải sản; (v) Chính quyền địa phương nội vùng phải luôn chú trọng thực hiện có hiệu quả chính sách kế hoạch hóa gia đình trong cộng đồng ngư dân; (vi) Nâng cao trình độ giáo dục trong cộng đồng ngư dân; (vii) Khuyến khích các đội tàu tích cực thamg gia các tổ đoàn kết một cách thực chất, bài bản. Với việc phân tích trên, nhóm nghiên cứu chỉ ra nguyên nhân của những thành tựu, hạn chế trong nâng cao thu nhập cho cộng đồng ngư dân khai thác hải sản xa bờ vùng Duyên hải Nam Trung Bộ.

Chương 3. Quan điểm, định hướng và giải pháp nâng cao thu nhập cho cộng đồng ngư dân khai thác hải sản xa bờ vùng Duyên hải Nam Trung Bộ

Nhóm nghiên cứu chỉ ra 4 quan điểm cơ bản trong nâng cao thu nhập bền vững cho cộng đồng ngư dân khai thác xa bờ ở vùng Duyên hải Nam Trung hộ trên cơ sở các hàm ý chính sách từ nghiên cứu định lượng cùng những phân tích thực trạng đời sống kinh tế xã hội của cộng dân ngư dân khai thác hải sản xa bờ vùng Duyên hải Nam Trung Bộ. Từ những phân tích trên, nhóm tác giả đề xuất với Chính phủ, các bộ ngành hữu quan và các địa phương vùng Nam Trung Bộ hệ thống 8 nhóm giải pháp then chốt nhằm nâng cao thu nhập cho cộng đồng ngư dân khai thác hải sản xa bờ vùng Duyên hải Nam Trung Bộ trong thời gian tới.

Đây là công trình khoa học được các nhà nghiên cứu, các chuyên gia và các nhà quản lý thực hiện nghiêm túc và công phu. Bằng các phương pháp nghiên cứu chuyên ngành cả định tính và định lượng, nhóm tác giả đã cung cấp cho độc giả một sản phẩm khoa học có giá trị cả về mặt lý luận và thực tiễn. Hy vọng, với những nội dung trên, cuốn sách đáp ứng nhu cầu của độc giả quan tâm.

Xin trân trọng giới thiệu!

Nguyễn Minh Hồng

 

 


Nhà xuất bản Khoa học xã hội

Các tin đã đưa ngày: