Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
  • Thư viện điện tử và kho tin
  • Đề tài nghiên cứu cấp bộ
  • Đề tài nghiên cứu cấp nhà nước
  • Tham khảo tạp chí
  • Sách toàn văn
  • Thư điện tử
  • Chính phủ
  • 7.1 sach hang nam

Tổ chức quyền lực nhà nước ở địa phương trong nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam

18/01/2021


Tác giả :
  • PGS.TS. Vũ Thư (chủ biên)
  • PGS.TS. Nguyễn Đức Minh
  • GS.TS. Phạm Hồng Thái
  • GS.TS. Nguyễn Minh Đoan
  • PGS.TS. Nguyễn Thị Việt Hương
  • PGS.TS. Nguyễn Minh Phương
  • TS. Dương Nguyệt Nga
  • TS. Đinh Thế Hưng
  • TS. Nguyễn Thị Thu Thủy
  • ...

Năm xuất bản: 2019

Số trang: 316

 

Trong một quốc gia, quản lý nhà nước (QLNN) được tổ chức trên phạm vi toàn quốc, với sự thiết lập chính quyền trung ương và chính quyền địa phương (CQĐP) trên các đơn vị hành chính – lãnh thổ. Nhờ đó, ý chí của các giai tầng xã hội, của nhân dân với tư cách chủ nhân của QLNN được thực thi khắp lãnh thổ quốc gia trên tất cả các mặt kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa, an ninh, quốc phòng… của đời sống xã hội, do đó một nhà nước chỉ mạnh khi QLNN ở trung ương và ở địa phương, mọi cấp CQĐP đều được tổ chức tốt.

Hiện nay, tổ chức QLNN ở địa phương được xác lập trong Hiến pháp năm 2013, Luật Tổ chức CQĐP năm 2015, Luật Tổ chức CP năm 2015, Luật Tổ chức QH năm 2014, Luật Bầu cử đại biểu QH, đại biểu HĐND năm 2015 và các văn bản pháp luật liên quan khác. Trong các văn bản đó, tổ chức QLNN ở địa phương được các nhà làm luật kế thừa và phát triển các quy định pháp luật trước đó trong các điều kiện mới. Tuy nhiên, việc Luật Tổ chức CQĐP tiếp tục được CP trình QH khóa XIV để sửa đổi, bổ sung tại kỳ hợp thứ 7 năm 2019 cho thấy tổ chức QLNN ở địa phương vẫn còn nhiều vấn đề cần xem xét.

Để làm rõ vấn đề tổ chức QLNN ở địa phương nước ta, năm 2019, Nhà xuất bản Khoa học xã hội xuất bản cuốn sách “Tổ chức quyền lực nhà nước ở địa phương trong nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam” do PGS.TS. Vũ Thư làm chủ biên. Nội dung chính của cuốn sách được trình bày trong 3 chương:

Chương 1. Khái quát về tổ chức quyền lực nhà nước ở địa phương trong nhà nước pháp quyền Việt Nam

Nhóm tác giả làm rõ bản chất và đặc điểm về tổ chức quyền lực nhà nước ở địa phương và chỉ ra bốn yếu tố cơ bản chi phối việc tổ chức quyền lực nhà nước ở địa phương: (i), Sự chi phối của nền chính trị đối với QLNN; (ii) Tác động của kinh tế thị trường đối với QLNN; (iii) Ảnh hưởng toàn cầu hóa đến QLNN; (iv) Vai trò của tư tưởng truyền thống chính trị - pháp lý đối với việc tổ chức QLNN. Nghiên cứu khẳng định, những yếu tố tác động được thể hiện cụ thể trong tổ chức quyền lực ở các địa phương rất đa dạng. Tổ chức QLNN ở địa phương các quốc gia vừa có tính tương đồng lại vừa có tính khác biệt, vừa có tính phổ quát lại vừa có tính đặc thù. Xã hội không ngừng vận động làm xuất hiện các yếu tố mới, sự phát triển của khoa học và công nghệ, sự thay đổi trong nhận thức con người sẽ là các nhân tố làm cho tổ chức QLNN nói chung, tổ chức QLNN ở địa phương nói riêng ở mỗi quốc gia, giữa cá quốc gia có những thay đổi thể hiện trong tương tác giữa tương đồng và khác biệt, phổ quát và đặc thù theo hướng tích cực.

Chương 2. Thực tiễn tổ chức quyền lực nhà nước ở địa phương trong nhà nước pháp quyền Việt Nam

Trình bày quá trình tổ chức QLNN ở địa phương từ năm 1945 đến nay trên cơ sở phân loại giai đoạn tổ chức QLNN theo các bản hiến pháp được ban hành (Hiến pháp năm 1946, Hiến pháp năm 1959, Hiến pháp năm 1980, Hiến pháp năm 1992, Hiến pháp năm 2013), nhóm tác giả cho rằng cách phân loại này là hợp lý nhất bởi mỗi bản hiến pháp đều phản ánh một giai đoạn lịch sử nhất định của xã hội. Đặc biệt, nghiên cứu đã tập trung làm rõ những vấn đề về tổ chức QLNN ở địa phương giai đoạn Hiến pháp năm 2013 sau những năm thi hành và rút ra một số nhận xét về tổ chức quyền lực nhà nước ở địa phương hiện nay: Thứ nhất, tuyệt đại đa số các nhà nước đều phải tổ chức đơn vị hành chính để tổ chức QLNN, trong đó, điểm mới trong tổ chức đơn vị hành chính là tại Điều 74 của Hiến pháp 2013 quy định Ủy ban Thường vụ QH có thẩm quyền quyết định việc thành lập, giải thể, nhập, chia, điều chỉnh địa giới đơn vị hành chính dưới tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, trước đó thẩm quyền này thuộc CP; Thứ hai, bầu cử đại biểu HĐND là công việc quan trọng đầu tiên tạo lập thiết chế HĐND, chế độ bầu cử ngày càng mang tính dân chủ và có tính cạnh tranh; Thứ ba, mô hình CQĐP đến nay vẫn chỉ là mô hình truyền thống được tổ chức trong khuôn khổ nguyên tắc tập trung dân chủ, tuy nhiên ở giai đoạn này có nét mới thể hiện trong quan niệm mới về CQĐP, theo đó, HĐND cùng với UBND được xem là một thể thống nhất có nhiệm vụ, quyền hạn chung, có tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm cao hơn; Thứ tư, tổ chức và hoạt động của CQĐP ngày càng được kiện toàn, tuy nhiên, trong điều chỉnh pháp luật chung đối với CQĐP hiện còn những bất cập làm hạn chế hiệu lực của việc thực thi QLNN, hiệu quả hoạt động quản lý của chính quyền ở địa phương; Thứ năm, trình độ của đội ngũ cán bộ, công chức có tăng lên giúp HĐND và UBND thực hiện QLNN cũng như quản lý theo chức năng, nhiệm vụ được quy định, tuy nhiên, chất lượng của cán bộ, công chức vẫn còn hạn chế dẫn đến tình trạng tham nhũng, vô trách nhiệm, vô cảm…; Thứ sáu, sự lãnh đạo của Đảng đối với CQĐP là vấn đề có tính nguyên tắc trong nền chính trị nhất nguyên, một đảng lãnh đạo, điều này được khẳng định trong khoản 1 điều 4 của Hiến pháp 2013.

Chương 3. Đổi mới, hoàn thiện tổ chức quyền lực nhà nước ở địa phương trong nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam giai đoạn hiện nay

Trên cơ sở xác định nhu cầu và phân tích các quan điểm về đổi mới, hoàn thiện tổ chức QLNN ở địa phương trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, nhóm nghiên cứu đã đề xuất một số giải pháp đổi mới, hoàn thiện tổ chức quyền lực ở địa phương: (i) Nhận thức toàn diện và mới mẻ về vấn đề tổ chức quyền lực nhà nước ở địa phương trong xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam; (ii) Đổi mới, hoàn thiện mô hình tổ chức quyền lực nhà nước ở địa phương. Cuối cùng, nhóm tác giả khẳng định, vẫn còn không ít những vấn đề cần được tiếp tục nghiên cứu với tư duy đổi mới mạnh mẽ, nghiêm túc, khoa học, đặc biệt là đối với vấn đề nâng cao chất lượng QLNN ở địa phương. Cần tổ chức được QLNN ở địa phương đáp ứng các yêu cầu về chính quyền có hiệu lực, hiệu quả, phát triển mạnh kinh tế- xã hội và các mặt khác ở địa phương, dân chủ, bảo đảm quyền con người, quyền coogn dân và quyền được kiểm soát.

Cuốn sách là công trình nghiên cứu khoa học nghiêm túc và công phu của nhiều tác giả về chính quyền địa phương dưới góc độ tổ chức QLNN. Hy vọng, với góc nhìn mới, cuốn sách đáp ứng được mong muốn của độc giả.

Xin trân trọng giới thiệu./.

Nguyễn Minh Hồng

 


Nhà xuất bản Khoa học xã hội

Các tin đã đưa ngày: