Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
  • Thư viện điện tử và kho tin
  • Đề tài nghiên cứu cấp bộ
  • Đề tài nghiên cứu cấp nhà nước
  • Tham khảo tạp chí
  • Sách toàn văn
  • Thư điện tử
  • Chính phủ
  • left_banner_nghiencuu (1)
  • 3.1 top logo - tin tuc hoat dong khoa hoc

Đề tài cấp Bộ: “Tự truyện và tiểu thuyết Việt Nam sau 1986 nhìn từ Phê bình phân tâm học” nghiệm thu đạt loại xuất sắc

10/07/2019

Ngày 09/7/2019, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tổ chức nghiệm thu đề tài cấp Bộ với tên gọi : “Tự truyện và tiểu thuyết Việt Nam sau 1986 nhìn từ Phê bình phân tâm học” do TS. Vũ Thị Trang làm chủ nhiệm, Học viện Khoa học xã hội là cơ quan chủ trì, đề tài đã được Hội đồng nghiệm thu đánh giá đạt loại xuất sắc.

Hội đông khoa học chụp ảnh lưu niệm với TS. Vũ Thị Trang tại buổi nghiệm thu

Đề tài “Tự truyện và tiểu thuyết Việt Nam sau 1986 nhìn từ Phê bình phân tâm học” được thực hiện từ năm 2017- 2019, đã tập trung nghiên cứu sự hình thành, phát triển và ảnh hưởng đến các ngành khoa học xã hội của học thuyết Phân tâm học; chỉ ra cơ sở lý luận của Phê bình phân tâm học;  lý giải ba khuynh hướng Phê bình phân tâm học một cách bao quát và logic theo lý thuyết hệ hình; nghiên cứu hai thể loại tiểu thuyết và tự truyện Việt Nam ở giai đoạn sau 1986; đề xuất một số giải pháp về việc nghiên cứu và ứng dụng các lý thuyết phê bình trong nghiên cứu văn học, đặc biệt là các lý thuyết phê bình phương Tây hiện đại trong bối cảnh văn hóa Việt Nam.

Với những vấn đề cụ thể, đề tài hướng tới mục tiêu làm rõ những nội dung cơ bản của học thuyết phân tâm học; Phê bình phân tâm học và phác họa sự hình thành, phát triển của các phương pháp Phê bình phân tâm học tiêu biểu một cách logic, hệ thống. Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Kiến nghị và Danh mục tài liệu tham khảo, nội dung đề tài được kết cấu thành 3 chương: Chương 1: Ba khuynh hướng Phê bình phân tâm học; Chương 2: Tự truyện Việt Nam sau 1986 nhìn từ Phê bình phân tâm học; Chương 3: Ám ảnh nghệ thuật trong tiểu thuyết Việt Nam sau 1986 nhìn từ Phê bình phân tâm học.

Những đóng góp mới của Đề tài được thể hiện trên các chiều cạnh như sau:

Thứ nhất, khái quát được cơ sở lý luận cho việc hình thành phương pháp Phê bình phân tâm học và tổng hợp, phân loại thành 3 khuynh hướng cơ bản đó là: Phê bình phân tâm học tiểu sử; Phê bình phân tâm học văn bản và Phê bình phân tâm học người đọc. Đặc biệt, phương pháp Phê bình phân tâm học người đọc chưa từng đượ giới thiệu ở Việt Nam. Do vậy, đề tài đã cố gắng bao quát và giới thiệu các công trình nghiên cứu trên thế giới khá đầy đủ. Từ đó có những gợi mở và phân biệt cơ bản giữa học Thuyết phân tâm học và Phê bình phân tâm học, giúp giải đáp sự nhầm lẫn và làm tường minh hai vấn đề vốn vẫn ẩn chứa nhiều sự nhầm lẫn đang còn tồn tại của ngành nghiên cứu Văn học.

Thứ hai, từ việc trình bày một cách bao quát và bài bản về ba khuynh hướng Phê bình phân tâm học, đề tài đi vào nghiên cứu ứng dụng trong tự truyện và tiểu thuyết Việt Nam đương đại. Đây là hai thể loại văn xuôi lớn hiện nay với số lượng tác phẩm đồ sộ, chứa đựng nhiều dữ kiện mà Phê bình Phân tâm học có thể phát huy lợi thế. Đặc biệt với thể loại tự truyện, gần như chưa có một công trình nghiên cứu nào ứng dụng Phê bình Phân tâm học trong nghiên cứu. Sự nở rộ của thể loại tự truyện Việt Nam gần đây càng chứng tỏ nhu cầu được bộc lộc giãi bày của con người hiện đại với những ẩn ức của đời sống tinh thần.

Thứ ba, qua kết quả nghiên cứu Đề tài đã có được những kiến nghị đề xuất trong việc cần quan tâm nhiều hơn đến những giá trị văn hóa tinh thần của con người Việt Nam hiện đại; nhấn mạnh đến sự khủng hoảng trong nỗi cô đơn; khủng hoảng đức tin với những ẩn ức cá nhân không thể chối bỏ cũng không thể chia sẻ; chứng tỏ được, văn học Việt Nam đã dần vượt qua những rào cản định kiến và thiết chế xã hội để bắt kịp xu hướng phát triển chung của thế giới. Điều đó cũng thể hiện khát khao cách tân đổi mới của người cầm bút Việt Nam…

Đánh giá cao kết quả đạt được của Đề tài, Hội đồng đã khẳng định: Nghiên cứu của Đề tài là một phần bổ khuyết và gợi mở cho những nghiên cứu tiếp theo về tự truyện nói chung và ứng dụng Phê bình phân tâm học trong nghiên cứu tự truyện nói chung. Đối với thể loại tiểu thuyết, dù đã có một số gợi mở từ những công trình đi trước cùng hướng tiếp cận với Đề tài. Tuy nhiên, đó vẫn là những hướng tiếp cận lẻ tẻ và sử dụng tác phẩm văn học như một dữ kiện minh họa cho lý thuyết. Kết quả của nghiên cứu này đã chỉ ra được những ám ảnh nghệ thuật lớn trong tiểu thuyết cho thấy sự nhuần nhuyễn và nhất quán trong sử dụng phương pháp nghiên cứu. Đồng thời, chỉ ra tính chất triết học trong những sáng tác tiểu thuyết Việt Nam gần đây…

Dự kiến đề tài sẽ được in thành sách và ra mắt bạn đọc trong thời gian tới.

Phạm Vĩnh Hà

Các tin đã đưa ngày: