Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
  • Thư viện điện tử và kho tin
  • Đề tài nghiên cứu cấp bộ
  • Đề tài nghiên cứu cấp nhà nước
  • Tham khảo tạp chí
  • Sách toàn văn
  • Thư điện tử
  • Chính phủ
  • gs nguyen quang thuan va dai su
  • 3.2 top logo - tin hop tac quoc te

Hội thảo quốc tế “Tư tưởng C.Mác về mối quan hệ giữa công bằng xã hội với dân chủ và ý nghĩa thời đại của nó”

31/10/2018

Từ ngày 29-30/10/2018, tại Vĩnh Phúc, Viện Triết học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (Viện Hàn lâm) đã tổ chức Hội thảo quốc tế với chủ đề “Tư tưởng C.Mác về mối quan hệ giữa công bằng xã hội với dân chủ và ý nghĩa thời đại của nó”. Hội thảo do Quỹ Rosa Luxemburg (RLS) tài trợ và đồng tổ chức nhân kỷ niệm 200 năm ngày sinh C.Mác đã thu hút sự chú ý tham gia của gần 100 học giả đến từ Cộng hoà Liên bang Đức, Nhật Bản, Hàn Quốc, Hoa Kỳ, Nga, và đông đảo các nhà khoa học đến từ các viện nghiên cứu, các trường đại học, các học viện trên địa bàn thủ đô Hà Nội và các địa bàn lân cận.

                 GS.TS. Phạm Văn Đức, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm                      phát biểu khai mạc Hội thảo

Phát biểu khai mạc Hội thảo, GS.TS. Phạm Văn Đức, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm khẳng định: C.Mác là một trong những nhà tư tưởng vĩ đại của nhân loại. Tư tưởng của ông có ảnh hưởng sâu sắc, mạnh mẽ đến tiến trình phát triển lịch sử của nhân loại và cho đến nay vẫn có giá trị và sức sống mãnh liệt. Là nhà tư tưởng vĩ đại, người chiến sĩ tiên phong đấu tranh cho dân chủ - một giá trị phổ biến, vĩnh hằng mà nhân loại luôn hướng tới, C.Mác đã đưa ra những tư tưởng sâu sắc về dân chủ. Với ông, giá trị cao nhất, nội dung cơ bản và quan trọng nhất của dân chủ là mọi quyền lực thuộc về nhân dân. Sự khác nhau căn bản giữa dân chủ tư sản và dân chủ xã hội chủ nghĩa là ở chỗ, trong chủ nghĩa xã hội nhân dân có quyền tham gia một cách rộng rãi và bình đẳng vào các công việc của nhà nước. Và cùng với dân chủ, C.Mác cũng đồng thời đưa ra những tư tưởng rất có giá trị về công bằng xã hội với tính cách một quyền cơ bản của con người.

Với ý nghĩa đó, Giáo sư, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm tin tưởng Hội thảo sẽ trở thành diễn đàn học thuật sôi nổi để các nhà khoa học cùng nhau nhìn lại tư tưởng của C.Mác qua lăng kính thực tiễn sinh động nhằm tiếp tục khẳng định những giá trị khoa học và cách mạng trong di sản tư tưởng của ông.

Tiếp lời GS.TS. Phạm Văn Đức, PGS.TS. Nguyễn Tài Đông (Viện Trưởng Viện Triết học) và Bà Liliane Danso Dahmen – Giám đốc RLS chia sẻ: Đã 200 năm kể từ ngày sinh của C.Mác, song thế giới vẫn còn quá nhiều người chìm đắm trong nghèo đói với khoảng 1 tỷ người vẫn sống trong cảnh khốn cùng. Vấn nạn nghèo đói chỉ có thể được giải quyết khi chúng ta xoá bỏ bất công trong xã hội và cuộc đấu tranh để thực hiện hoá các giá trị: Tiến bộ, dân chủ, công bằng xã hội, tự do, hạnh phúc cho con người vẫn đang được tiếp tục. Đó cũng là bằng chứng xác thực cho tính khoa học, tính nhân văn và sức sống trường tồn của chủ nghĩa Mác nói chung, của tư tưởng C. Mác về dân chủ và công bằng xã hội nói riêng.

Với tinh thần ấy, gần 30 bài tham luận đã được các nhà khoa học tập trung thảo luận tại 4 phiên làm việc đã đề cập đến rất nhiều vấn đề như: Quan điểm của C.Mác và Đảng Cộng sản Việt Nam về công bằng; Chủ  nghĩa Mác, công bằng xã hội, dân chủ và triết học chính trị; Quan niệm của C.Mác về mối quan hệ giữa công bằng xã hội với dân chủ; Giá trị bền vững trong tư tưởng của C.Mác về mối quan hệ giữa công bằng xã hội với dân chủ và sự vận dụng sáng tạo ở Việt Nam; Vai trò của công tác truyền thông đại chúng trong thực hiện dân chủ ở nước ta hiện nay; Nhận thức về công bằng xã hội và dân chủ ở Việt Nam hiện nay và một số vấn đề đặt ra; Mối quan hệ giữa công bằng xã hội và dân chủ và sự vận dụng của ĐCS Việt Nam hiện nay; Công bằng xã hội, dân chủ và vấn đề xã hội hoá quản lý thuế ở Việt Nam; Thực hiện công bằng và dân chủ dưới tác động của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 ở Việt Nam hiện nay; Chính sách thực hiện công bằng xã hội và sự chênh lệch thu nhập giữa nông thôn và thành thị ở Việt Nam qua 30 năm Đổi mới…

Chia sẻ kinh nghiệm thực hiện công bằng xã hội tại Cộng hoà Dân chủ Đức, TS. Brangsch Lutz (RLS) cho biết: Trong những năm 1980 do thiếu sự quan tâm giải quyết đối với các yêu cầu của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ và sự đổi mới nên chủ nghĩa xã hội hiện thực đã thất bại về mặt kinh tế. Điều này cho thấy hiệu quả của công bằng xã hội với tư cách là một động lực cho sự phát triển phụ thuộc vào nhiều yếu tố, sự “đánh giá thấp”, “thiếu quan tâm” của các chính sách có thể dẫn đến sự suy giảm hoặc “sụp đổ” của hệ thống. Việc Đức thất bại trong nỗ lực phát triển các yếu tố tổng thể của một xã hội hậu tư bản (đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế) giai đoạn này là một bài học điển hình cho việc cần phải luôn áp dụng các quan điểm của C.Mác làm cơ sở cho việc phân tích và áp dụng các điều kiện về công bằng và dân chủ xã hội.

Theo Giáo sư Rodney G.Peffer (Khoa Triết, Đại học SanDiego) nhiệm vụ lý luận chủ yếu của thời đại chúng ta là xây dựng xã hội chủ nghĩa pháp quyền dân chủ. Cụ thể: yếu tố “xã hội chủ nghĩa” của tầm nhìn này có nghĩa là nền kinh tế của các xã hội này phải mang đặc điểm: Thứ nhất, các doanh nghiệp kinh tế quy mô lớn và tài nguyên thiên nhiên quy mô lớn phải là sở hữu toàn xã hội (tức là sở hữu chung/công). Tuy nhiên, yêu cầu này cũng không cấm sở hữu quy mô nhỏ hoặc trung bình nếu điều này có lợi cho việc thúc đẩy lợi ích chung (có ý nghĩa hướng đến công bằng xã hội). Thứ hai, Luật cơ bản điều chỉnh nền kinh tế phải được thiết lập để đạt lợi ích chung thay vì thúc đẩy lợi ích tư nhân/lợi ích nhóm. Thứ ba, thành phần “dân chủ” của tầm nhìn này phải: 1. Đáp ứng tính phổ biến của nguyên tắc pháp quyền; 2. Quyền tự do công dân của nhân dân được tôn trọng và bảo vệ; 3. Quyền lợi và sở thích hợp pháp của người dân được tính đến khi chính phủ ra quyết định và nếu xuất hiện xung đột về những lợi ích/nhu cầu này thì cần phải được xem xét một cách công bằng.

PGS.TS. Nguyễn Tài Đông - Viện Trưởng Viện Triết học     phát biểu đề dẫn tại Hội thảo

               Bà Liliane Danso Dahmen – Giám đốc RLS                 phát biểu tại Hội thảo

Bàn về những vấn đề “nóng” liên quan đến dân chủ trong phát triển xã hội nổi lên tại Việt Nam trước tác động của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 (CMCN 4.0), PGS.TS. Lê Hữu Ái (Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng) cho rằng: Về mặt tích cực, cuộc CMCN 4.0 đã mang đến cho các chủ thể trong xã hội nhiều cơ hội để phát triển năng lực cũng như tạo dựng các công cụ và phương tiện để thoả mãn tốt hơn nhu cầu của mình, nhờ có CMCN 4.0 việc kết nối với các yếu tố như: vốn, nhân lực, công nghệ, kết cấu hạ tầng… trở lên thuận lợi hơn rất nhiều. Đồng thời, nhờ sức mạnh của sự kết nối nên việc đấu tranh với những hiện tượng bất công cũng được nhanh chóng và hiệu quả hơn. Về mặt tiêu cực, khả năng tiếp cận của các chủ thể ở các vùng khác nhau có sự khác biệt rất lớn. Ở những khu vực khó khăn có trình độ dân trí thấp, kết cấu hạ tầng chưa phát triển thì việc sáng tạo, ứng dụng các sản phẩm công nghệ gặp rất nhiều khó khăn… Điều này làm phát sinh một thị trường làm việc bị phân hoá theo 2 nhóm: kỹ năng thấp/lương thấp; kỹ năng cao/lương cao. Đây là nguyên nhân góp phần làm gia tăng bất bình đẳng trong xã hội. Vì vậy, cần thúc đẩy các biện pháp nâng cao dân trí, hoàn thiện và thực thi nghiêm hành lang pháp lý, phát huy vai trò của nhà nước trong thực hiện công bằng dân chủ…tạo lập lòng tin, hướng đến các mục tiêu phát triển công bằng, bền vững.

Có thể thấy qua các nội dung trao đổi chuyên sâu, các nhà khoa học đã làm rõ được một số nhóm vấn đề sau đây: 1. Tư tưởng của C.Mác về công bằng xã hội, về dân chủ và mối quan hệ giữa công bằng xã hội với dân chủ; 2. Giá trị đương thời của C.Mác về công bằng xã hội, dân chủ và mối quan hệ giữa công bằng xã hội với dân chủ; 3. Thực tiễn tại Việt Nam trong thực hiện tiến bộ, dân chủ và công bằng xã hội…

Toàn cảnh Hội thảo

Đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại Hội thảo

Tổng kết Hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Tài Đông đã đánh giá cao các tham luận và ý kiến đóng góp của các học giả và cho biết với chất lượng học thuật học thuật đạt được, các bài tham luận sẽ nhanh chóng được hiệu đính xuất bản thành sách ngay trong tháng 12/2018. Đây không chỉ là tin vui cho các học giả mà còn trở thành niềm tự hào của Viện Triết học và Quỹ RLS trong công cuộc phổ biến những giá trị phổ quát và nhân văn trong tư tưởng C.Mác về công bằng, dân chủ và ý nghĩa hiện thời. Kết quả này cũng cho thấy dù ở quốc gia nào thì vấn đề dân chủ, tự do và bình đẳng xã hội cũng luôn thể hiện khát vọng của con người, hướng đến những mục tiêu phát triển vì sự tiến bộ của con người. Qua đó khẳng định, những giá trị di sản trong tư tưởng của C.Mác luôn mang tầm thời đại và nhận được sự ngưỡng mộ nể trọng của biết bao tầng lớp trí sĩ ở mọi dân tộc, mọi quốc gia.

Phạm Vĩnh Hà

 

Các tin đã đưa ngày: