Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
  • Thư viện điện tử và kho tin
  • Đề tài nghiên cứu cấp bộ
  • Đề tài nghiên cứu cấp nhà nước
  • Tham khảo tạp chí
  • Sách toàn văn
  • Thư điện tử
  • Chính phủ
  • bkt - chu tich
  • 3.5 top logo - tin hoi nghi hoi thao

Sự trỗi dậy của Ấn Độ và những tác động đến kiến trúc an ninh khu vực

22/09/2018

Sáng ngày 20/9/2018, tại Hà Nội, Viện Ấn Độ và Tây Nam Á thuộc Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam (Viện Hàn lâm) đã tổ chức Hội thảo quốc tế với chủ đề “Sự trỗi dậy của Ấn Độ và những tác động đến kiến trúc an ninh khu vực”. Đây là chủ đề đang nhận được rất nhiều sự quan tâm và nhắc tới nhiều lần trên các diễn đàn cũng như các phương tiện truyền thông bởi nó nhấn mạnh đến vai trò của Ấn Độ trong một không gian khu vực có nhiều biến động phức tạp khó tiên liệu - khu vực Ấn độ Dương - Châu Á - Thái Bình Dương.

PGS.TS. Bùi Nhật Quang, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam phát biểu tại Hội thảo

Phát biểu khai mạc Hội thảo, PGS.TS. Bùi Nhật Quang, ủy viên dự khuyết BCH Trung ương ĐCS Việt Nam, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm nhận định: Thế giới hiện nay đang chứng kiến sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt giữa các nước lớn. Từ Đông sang Tây, mỗi khu vực đều chứng kiến các cường quốc tranh giành ảnh hưởng, tài nguyên, thị trường và lôi kéo các nước nhỏ hơn vào vòng xoáy quyền lực của mình. Trong bối cảnh đó, Ấn Độ được kì vọng sẽ tạo nên thế cân bằng chiến lược trong khu vực, tạo ra sự cạnh tranh bình đẳng, tự do và cởi mở giữa các quốc gia. Vì vậy, Hội thảo được tổ chức với sự tham dự của nhiều học giả trong nước và quốc tế sẽ góp phần nhìn nhận một cách cụ thể hơn về sự trỗi dậy của Ấn Độ dưới nhiều góc độ khác nhau. Qua đó, các nhà khoa học sẽ cùng nhau làm rõ hơn vai trò của Ấn Độ trong kiến trúc an ninh khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và ảnh hưởng của Ấn Độ đối với an ninh khu vực, bao gồm cả an ninh hàng hải và an ninh phi truyền thống.

Hội thảo nhận được 26 tham luận, chia thành các nhóm vấn đề thảo luận tại 3 phiên làm việc: Phiên 1. Sự trỗi dậy của Ấn Độ; Phiên 2. Ấn Độ đối với kiến trúc an ninh khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương; Phiên 3: Quan hệ Việt Nam Nam - Ấn Độ trong bối cảnh an ninh khu vực. Theo đó các nhà khoa học đã cùng nhau thảo luận về rất nhiều vấn đề liên quan tới chủ đề hội thảo, nhiều trao đổi đã được đặt ra về khả năng, tiềm lực, vai trò… của Ấn Độ trong việc thay đổi cán cân quyền lực tại Châu Á.

Theo GS.TS. Sinderpal Singh - Trường nghiên cứu Quốc tế S Rajaratnam, Đại học Công nghệ Nanyang, Singapore có 3 vấn đề chưa được giải quyết đầy đủ để khẳng định sự nổi lên của Ấn Độ như một nhân tố chiến lược quan trọng trong địa chính trị toàn cầu khi dấu ấn lan rộng của Trung Quốc trên các lĩnh vực quân sự và kinh tế ở Ấn Độ Dương rất mạnh mẽ. Thứ nhất là do trong khi Washington coi Ấn Độ, Đông Á và Thái Bình Dương tạo nên trụ cột chính trong chiến lược, New Delhi lại có cái nhìn rộng hơn, cho rằng trụ cột chính gồm cả Ấn Độ Dương và châu Phi. Điều đó dẫn tới quan điểm không đồng nhất của hai nước này. Chẳng hạn như Ấn Độ cho rằng Iran đóng vai trò quan trọng với an ninh của Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, nhưng Mỹ không đồng tình. Thứ hai, Mỹ ủng hộ Ấn Độ mở rộng tầm ảnh hưởng ở khu vực, nhưng New Delhi đánh giá Đông Á không quan trọng bằng Nam Á về mặt chiến lược. Vì thế Đông Á chỉ có vị trí thứ hai. Thứ ba là sự khác nhau về lập trường ở Biển Đông. Ấn Độ từ chối tham gia tuần tra bảo vệ tự do hàng hải một phần do luật của nước này không phù hợp với Công ước luật biển năm 1982 của Liên Hợp Quốc (UNCLOS). Ấn Độ cũng không muốn bị lôi kéo vào tranh chấp chủ quyền giữa Trung Quốc và một số thành viên ASEAN khi Bắc Kinh tuyên bố có lợi ích cốt lõi ở Biển Đông. Trong khi Trung Quốc thừa nhận lợi ích của Ấn Độ ở vịnh Bagal, Bắc Kinh cũng mong New Delhi làm điều tương tự ở Biển Đông…

Thông qua các nhóm vấn đề, các nhà khoa học đều cho rằng trên thực tế, Ấn Độ đang phải đối diện với một loạt vấn đề nội tại. Mặc dù, về sức mạnh quân sự, Ấn Độ là 1 trong 9 quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân, có một nền công nghiệp quốc phòng mạnh mẽ, với một lực lượng quân đội lớn đứng thứ hai trên thế giới. Dưới thời của thủ tưởng N.Modi Ấn Độ đã và đang tích cực phát huy các giá trị văn hóa, tôn giáo và lịch sử đã có niên đại hàng nghìn năm và có những cách tiếp cận mới đối với các vấn đề toàn cầu và khu vực.

 

PGS.TS. Nguyễn Xuân Trung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Ấn Độ và Tây Nam Á phát biểu tại Hội thảo  Toàn cảnh Hội thảo

 

Với các đánh giá sâu và cụ thể về chính sách đầu tư, tiềm năng kinh tế - xã hội, tầm nhìn, chính sách đối ngoại của Ấn Độ, quan điểm, phản ứng và các định hướng phát triển khác về an ninh hàng hải các nhà khoa học đã chỉ rõ không gian Ấn Độ Dương - Châu Á - Thái Bình Dương rộng lớn đang định hình nên một kiến trúc an ninh mới với những trục liên kết và trật tự mới. Ở đây có sự cạnh tranh mạnh mẽ giữa các cường quốc. Hiếm có khu vực nào mà khiến nhiều cường quốc có chính sách “hướng Đông” như vậy. Do vậy, kiến trúc an ninh của khu vực này sẽ là một nền tảng cho các quan hệ trong khu vực ở tương lai và nó sẽ định hình một trật tự mới ở khu vực.

Từ phía chính phủ Ấn Độ, ông Parvathaneni Harish, Đại sứ Ấn Độ tại Việt Nam khẳng định, nước này rất coi trọng lợi ích hàng hải vì có 7.500 km đường bờ biển, 1.200 hòn đảo và vùng đặc quyền kinh tế rộng 2,4 triệu km2.  "Quan điểm của Ấn Độ là tất cả các nước đều bình đẳng trong sử dụng không gian chung trên biển hoặc trên không. Ấn Độ đề cao tự do hàng hải, thương mại không bị cản trở và giải quyết tranh chấp hòa bình theo luật pháp quốc tế", Ấn Độ không coi khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương là một chiến lược, hay một nhóm giới hạn số lượng thành viên, không coi đó là một nhóm các nước tìm cách đàn áp hay chống lại bất kỳ quốc gia nào. ASEAN vẫn sẽ là trung tâm của khu vực trong tương lai trong khi các nước tìm kiếm cơ hội hợp tác tạo dựng một kiến trúc hòa bình và an ninh trong khu vực. Ấn Độ coi trọng kết nối ở khu vực, ngoài việc xây dựng cơ sở hạ tầng, còn cần xây dựng lòng tin, phải dựa trên nguyên tắc tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, thương thảo, quản lý tốt, minh bạch, tính khả thi và sự bền vững…

 

PGS.TS. Bùi Nhật Quang, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm chụp ảnh lưu niệm cùng đại biểu tham dự Hội thảo PGS.TS. Nguyễn Xuân Trung, Viện trưởng Viện Ấn Độ và Tây Nam Á tặng quà lưu niệm cho các đại biểu quốc tế tham dự tại Hội thảo

 

Tổng kết Hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Xuân Trung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Ấn Độ và Tây Nam Á nhận định: Hiện nay, còn có rất nhiều quan điểm khác nhau về cấu trúc an ninh trong không gian Ấn Độ - Châu Á - Thái Bình Dương, kể cả việc nhìn nhận tương lai của chiến lược “Ấn Độ - Thái Bình Dương: Tự do và mở” của Mỹ. Cách tiếp cận của Ấn Độ đối với vấn đề an ninh khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương thực tế như thế nào? hay phản ứng của các nước “lớn”… đều là những vấn đề đang nhận được rất nhiều sự quan tâm, nghiên cứu một cách kĩ lưỡng của các nhà khoa học. Thêm vào đó, Việt Nam - một nước nằm trong khu vực Ấn Độ Dương - Châu Á - Thái Bình Dương chắc chắn sẽ chịu nhiều tác động từ sự dịch chuyển của kiến trúc an ninh khu vực, quan hệ Việt Nam - Ấn Độ theo bối cảnh chung cũng sẽ là cặp quan hệ quan trọng trong khu vực. Hội thảo thực sự là diễn đàn để các nhà khoa học cùng nhau thảo luận sâu hơn về các vấn đề liên quan đến vị trí, ảnh hưởng, quan điểm, tầm nhìn chiến lược…  của Ấn Độ trong cấu trúc an ninh khu vực. Qua đó, góp phần cung cấp các luận cứ khoa học nhằm thúc đẩy quan hệ Việt Nam - Ấn Độ ngày càng tốt đẹp, phù hợp với điều kiện, yêu cầu của mỗi quốc gia trong bối cảnh mới.

Phạm Vĩnh Hà

Các tin đã đưa ngày: