Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
  • Thư viện điện tử và kho tin
  • Đề tài nghiên cứu cấp bộ
  • Đề tài nghiên cứu cấp nhà nước
  • Tham khảo tạp chí
  • Sách toàn văn
  • Thư điện tử
  • Chính phủ
  • bkt - chu tich
  • 3.5 top logo - tin hoi nghi hoi thao

Hội thảo khoa học “Mô hình tăng trưởng kinh tế Việt Nam giai đoạn 2021-2030 và tầm nhìn đến 2045”

21/03/2019

Sáng ngày 20/03/2019 tại Khách sạn Melia, 44b Lý Thường Kiệt, Hoàn Kiếm, Hà Nội, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Học Viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Tổ Tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ, Ngân hàng Thế giới và Đại sứ quán Ốt-xtrây-lia tại Việt Nam phối hợp tổ chức Hội thảo khoa học “Mô hình tăng trưởng kinh tế Việt Nam giai đoạn 2021-2030 và tầm nhìn đến 2045”, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, GS.TS. Vương Đình Huệ đến dự, chủ trì và phát biểu tại Hội thảo.

Phó Thủ tướng, GS.TS. Vương Đình Huệ phát biểu chào mừng tại Hội thảo Đoàn Chủ tịch chủ trì Hội thảo <br>

Tham dự Hội thảo còn có: GS.TS. Nguyễn Xuân Thắng, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Hội đồng lý luận Trung ương, Giám đốc Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; GS.TS. Nguyễn Quang Thuấn, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa  học xã hội Việt Nam; TS. Vũ Viết Ngoạn, Tổ trưởng Tổ Tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ; TS. Ousmane Dione, Giám đốc Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam; TS. Craig Chittick, Đại sứ Ốt-xtrây-lia tại Việt Nam; đại diện lãnh đạo các ban, bộ, ngành, đoàn thể Trung ương: Hội đồng lý luận Trung ương, Ban Tuyên giao Trung ương, các ủy ban của Quốc Hội, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Ngân hàng Nhà nước, Bộ Khoa học và Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội; các đồng chí lãnh đạo Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; hơn 100 đại biểu, gồm các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý, doanh nghiệp, ngân hàng đến từ Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, các viện nghiên cứu và các tổ chức quốc tế: Ngân hàng Thế giới (WB) tại Vietnam; Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) tại Việt Nam; đại diện Đại sứ quán các nước, các cơ quan thông tấn, báo chí, truyền hình đến dự, viết bài và đưa tin về Hội thảo.

GS.TS. Nguyễn Xuân Thắng phát biểu tại Hội thảo  

Phát biểu khai mạc tại Hội thảo, GS.TS. Nguyễn Quang Thuấn, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam trân trọng cảm ơn các quí vị đại biểu và các vị khách quí đến tham dự hội thảo. Theo GS.TS. Nguyễn Quang Thuấn, trong những năm qua, nền kinh tế Việt Nam phát triển trên nền tảng kinh tế vĩ mô được củng cố ngày càng ổn định, tốc độ tăng trưởng kinh tế mức tương đối cao trong khi tỷ lệ lạm phát ở mức thấp, cán cân thương mại đạt thặng dư, bội chi ngân sách và nợ công giảm dần, tỷ giá hối đoái ổn định. Đánh giá khái quát tình hình tăng trưởng kinh tế của Việt Nam thời gian qua, GS.TS. Nguyễn Quang Thuấn cho biết trong ba năm qua, chuyển đổi kinh tế cho thấy tín hiệu tích cực. Quá trình cơ cấu lại nền kinh tế theo ba trọng tâm (tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước, tái cơ cấu hệ thống ngân hàng thương mại và tái cơ cấu đầu tư công) đã đạt được một số kết quả khả quan. Số lượng doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa tăng mạnh, việc thoái vốn khỏi ngành nghề không phải ngành nghề kinh doanh chính của các doanh nghiệp tiếp tục đẩy mạnh. Nợ xấu trong hệ thống ngân hàng giảm mạnh, mặt bằng lãi suất tương đối ổn định, các ngân hàng hoạt động hiệu quả hơn. Tỷ lệ đầu tư công trong tổng đầu tư toàn xã hội đã giảm, tỷ trọng đầu tư công vào các lĩnh vực khai khoáng sau khi tái cơ cấu cũng giảm so với trước tái cơ cấu, và ngược lại đầu tư công vào lĩnh vực giáo dục và đào tạo có tỷ trọng tăng. Tuy nhiên, như nhận định của Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng tại Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII (năm 2016): “nhìn chung, mô hình tăng trưởng ở nước ta chậm được đổi mới, về cơ bản vẫn theo mô hình cũ; tăng trưởng vẫn dựa chủ yếu vào tăng đầu tư và tăng số lượng lao động, chưa dựa nhiều vào tăng năng suất lao động, ứng dụng khoa học – công nghệ, đổi mới tổ chức sản xuất kinh doanh, chuyển dịch cơ cấu kinh tế”.

  GS.TS. Nguyễn Quang Thuấn phát biểu tại Hội thảo

Cũng theo GS.TS. Nguyễn Quang Thuấn, đạt được những kết quả tích cực nêu trên có sự đóng góp của rất nhiều nhân tố. Thứ nhất, củng cố nền tảng kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế luôn được ưu tiên, coi như nhiệm vụ hàng đầu của Chính phủ. Thứ hai, quyết tâm tái cơ cấu nền kinh tế gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Thứ ba, quyết tâm của Chính phủ trong việc cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh như cắt giảm giấy phép con, bãi bỏ các điều kiện kinh doanh bất hợp lý, tạo ra sự cải cách đồng bộ từ Chính phủ đến các bộ, ngành, địa phương. Đây là hướng đi đúng đắn của Chính phủ khi mà việc duy trì ổn định kinh tế vĩ mô là điều kiện tiên quyết đảm bảo cho tăng trưởng nhanh và bền vững cũng như là điều kiện quan trọng để thực hiện thành công các điều chỉnh mô hình tăng trưởng và cơ cấu nền kinh tế.

Chính vì vậy, trong giai đoạn tới, trước bối cảnh thế giới có nhiều thay đổi, nền kinh tế Việt Nam sẽ đứng trước các cơ hội và thách thức to lớn. Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 và quá trình hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới thông qua các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, đang lan vào từng ngóc ngách của các lĩnh vực kinh tế, xã hội và quản trị, vừa tạo ra những cơ hội vừa tạo nên những thách thức cho mô hình tăng trưởng kinh tế của Việt Nam. Tận dụng cơ hội và giảm thiểu thách thức như thế nào để thúc đẩy chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế theo hướng nâng cao chất lượng tăng trưởng trong giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2045 là chủ đề lớn để các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu và các nhà hoạch định chính sách cùng với nhau xem xét và thảo luận để có những giải pháp chính sách cho giai đoạn tới. GS.TS. Nguyễn Quang Thuấn mong muốn, Hội thảo sẽ làm rõ được một số nội dung: (1) Đánh giá kết quả đổi mới mô hình tăng trưởng của Việt Nam giai đoạn 2011-2018. Mô hình tăng trưởng kinh tế hiện nay đã đem lại cho nền kinh tế Việt Nam những thành quả gì và mô hình này đang có những hạn chế gì cần phải khắc phục; (2) Bối cảnh quốc tế đặt ra những cơ hội và thách thức như thế nào cho Việt Nam trong chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Và kinh nghiệm quốc tế có những bài học nào Việt Nam có thể học hỏi được và những bài học nào cần phải tránh; (3) Định hình mô hình tăng trưởng của Việt Nam giai đoạn 2021-2030 và tầm nhìn 2045 cụ thể như thế nào để từ đó có những chiến lược, giải pháp cơ bản nhằm hướng tới mô hình tăng trưởng cho giai đoạn tới.

TS Vũ Viết Ngoạn phát biểu và trình bày báo cáo tại Hội thảo <br> TS. Ousmane Dione, Giám đốc WB tại Việt Nam phát biểu tại Hội thảo

Tại Hội thảo, TS. Ousmane Dione, Giám đốc Quốc gia Ngân hàng Thế giới (WB) tại Việt Nam phát biểu khẳng định, mức tăng trưởng kinh tế đạt gần 7%/năm, thu nhập bình quân đầu người tăng gần gấp 5 lần, tỷ lệ nghèo giảm xuống dưới 7% so với mức hơn 60% vào cuối những năm 1980, là những thành tựu nổi bật của nền kinh tế Việt Nam. Nhưng hành trình Việt Nam trở thành một nền kinh tế có thu nhập cao chỉ mới bắt đầu. Và những thành tựu trong 30 năm qua không đảm bảo cho sự thành công trong tương lai. Dưới góc nhìn của WB, tác động của những cải cách thể chế và cấu trúc giai đoạn đầu dường như đã tới hạn là nguyên nhân chính khiến tăng trưởng kinh tế trong tương lai khó thành công. Vì vậy, việc điều chỉnh và thay đổi mô hình tăng trưởng mang tính cấp thiết nếu Việt Nam mong muốn trở thành nước có thu nhập trung bình cao thành công vào năm 2030 và là nước có thu nhập cao vào năm 2045", TS. Ousmane chia sẻ.

Khuyến nghị về mô hình tăng trưởng của Việt Nam trong giai đoạn tới, TS. Ousmane cho rằng mô hình mới được "phác thảo" ra phải trả lời được 5 câu hỏi quan trọng. Thứ nhất, có cần thực hiện những điều chỉnh và cần thiết thì đó là những thay đổi nào? Thứ hai, mô hình tăng trưởng dựa vào xuất khẩu với khu vực FDI mạnh mẽ có còn phù hợp không? Thứ ba, Việt Nam sẽ tiếp tục đầu tư vào những nhân tố quan trọng đối với tăng trưởng bền vững - bao gồm cơ sở hạ tầng và nguồn nhân lực - như thế nào? Thứ tư, làm thế nào để thúc đẩy sự phát triển của khu vực tư nhân trong nước để khu vực này có thể thành nhân tố chủ lực dẫn dắt việc đổi mới sáng tạo trong kỷ nguyên của Cách mạng công nghiệp 4.0 và tăng trưởng? Và cuối cùng, làm thế nào để có thể tiếp tục thúc đẩy cải cách thể chế thị trường để hỗ trợ tăng trưởng mạnh mẽ và bền vững hơn?

TS. Craig Chittick, Đại sứ Ốt-xtrây-lia tại Việt Nam phát biểu  

Phát biểu chào mừng tại Hội thảo, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, GS.TS. Vương Đình Huệ cho rằng hội thảo lần này rất có ý nghĩa, diễn ra trong bối cảnh mà chúng ta đang tích cực chuẩn bị văn kiện trình Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII. Chính phủ được giao nhiệm vụ xây dựng Chiến lược phát triển kinh tế-xã hội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 - hai mốc rất quan trọng, tròn 100 năm thành lập Đảng (2030) và 100 năm lập nước (2045). Mô hình tăng trưởng và chuyển đổi hình thành rõ nét từ Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI cho tới nay. Tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, mô hình tăng trưởng đã được chuyển đổi từ phát triển theo chiều rộng sang phát triển chiều rộng gắn với chiều sâu, theo đó mở rộng quy mô, chú trọng nâng cao chất lượng, hiệu quả mang tính bền vững; đến Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII được phát triển thêm, nhưng lấy phát triển chiều sâu là hướng chủ đạo và nâng cao tính bền vững, chú trọng cả số lượng và chất lượng. Đến Hội nghị Trung ương 4 năm 2016, Trung ương Đảng đã nhận diện cụ thể hơn về quan điểm mô hình tăng trưởng lấy hiệu quả làm thước đo năng suất lao động, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế, đồng thời huy động phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực theo cơ chế thị trường, chú trọng nâng cao chất lượng tăng trưởng, chuyển dần mô hình tăng trưởng dựa vào đầu tư và xuất khẩu. Đầu tư xuất khẩu vào thị trường trong nước, chuyển dần gia tăng số lượng đầu vào sản xuất sang tăng năng suất, chất lượng lao động, ứng dụng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Tại Hội nghị Trung ương 5 năm 2017, Trung ương Đảng chú trọng nội dung khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo như một đột phá chiến lược để thực hiện mô hình tăng trưởng này. Phó Thủ tướng nhấn mạnh hai thành tố, Thứ nhất là phác thảo mô hình chúng ta mong muốn và Thứ hai, cái đích chúng ta đạt được là gì. Mô hình tăng trưởng không phải tự nhiên mà có được, thể hiện trong quan điểm của Đảng hay các quan điểm lớn, các vấn đề chính sách lớn, định hướng lớn để đạt được mô hình tăng trưởng. Vì vậy, nói đến mô hình tăng trưởng là nói đến tái cơ cấu nền kinh tế. Hai thành tố này gắn rất chặt với nhau.

Sau phần phát biểu khai mạc và chào mừng, Hội thảo đã được nghe các tham luận của PGS. TS. Bùi Quang Tuấn, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam về “Đánh giá kết quả đổi mới mô hình tăng trưởng của Việt Nam giai đoạn 2011-2020”; TS. Sebastian Eckardt, Kinh tế trưởng, Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam - “Phấn đấu tăng trưởng chất lượng cao – Xu thế và kinh nghiệm thế giới”; TS. Vũ Viết Ngoạn, Tổ trưởng Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ - “Mô hình tăng trưởng kinh tế Việt Nam giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045”.

Các báo cáo tham luận và các ý kiến phát biểu tại Hội thảo tập trung thảo luận ý kiến phát biểu, gợi mở của Phó Thủ tướng; đồng thời, phân tích chỉ ra các vấn đề còn tồn tại của nền kinh tế Việt Nam.

Đánh giá của PGS.TS. Bùi Quang Tuấn tại báo cáo chỉ ra, hiện tăng trưởng kinh tế của Việt Nam ở mức tương đối cao (6,3%/năm) nhưng thực tế không đạt được mục tiêu đề ra theo Chiến lược 2011-2020 (mục tiêu đặt ra là bình quân 7-8%/năm) mặc dù có lợi thế về thời điểm dân số vàng. PGS.TS. Bùi Quang Tuấn đề xuất Việt Nam nên tập trung vào việc chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng chất lượng, tiến tới chấm dứt theo đuổi mô hình theo chiều rộng vì còn ít dư địa; thay đổi tỷ lệ các nguồn lực đóng góp cho tăng trưởng, ưu tiên cho khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, tận dụng hai cơ hội vàng là Công nghiệp 4.0 và cơ cấu "dân số vàng" để có thể tăng trưởng nhanh và chất lượng; ưu tiên sử dụng và khai thác năng lượng tái tạo để phục vụ tăng trưởng xanh; tập trung giải quyết các vấn đề bảo vệ môi trường, tiết kiệm tài nguyên, bảo tồn đa dạng sinh học và phát thải khí nhà kính để đảm bảo tăng trưởng xanh và chất lượng tăng trưởng, v.v…

TS. Sebastian Eckardt, Kinh tế trưởng, Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam trình bày báo cáo PGS. TS. Bùi Quang Tuấn, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam trình bày báo cao

Báo cáo về mô hình tăng trưởng kinh tế của Việt Nam giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến 2045, TS. Vũ Viết Ngoạn cho rằng, 2021-2030 là giai đoạn cực kỳ quan trọng, có tính quyết định đến việc Việt Nam có thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình hay không. Do đó, đây là giai đoạn được xác định là "bứt phá" với tốc độ tăng trưởng GDP dự tính phải đạt 7-7,5%, cao hơn nhiều so với mức tăng trưởng 6,3% của giai đoạn 2011-2020. Nhưng với mức 7-7,5%, là một áp lực rất lớn nếu vẫn giữ nguyên mô hình tăng trưởng cũ và bẫy tăng trưởng vẫn luôn "rình rập". Bởi giai đoạn 2011-2020 dựa chủ yếu vào đầu vào. Đến nay, mô hình này đã đến ngưỡng, các lợi thế so sánh dựa vào thâm dụng lao động, xuất khẩu hàng hoá gia công đang giảm dần. Trong khi đó, cách mạng công nghệ mang tính đột phá đang phát triển mạnh, buộc các nền kinh tế phải điều chỉnh chiến lược phát triển kinh tế xã hội.

Dẫn số liệu từ Barry và cộng sự (năm 2017), TS. Ngoạn chỉ ra rằng, sự khác biệt giữa các nền kinh tế thành công hay không thành công là tốc độ tăng năng suất các yếu tố tổng hợp (TFP). Cụ thể, các nền kinh tế mắc bẫy thu nhập trung bình có TFP trung bình là 0,4%, trong khi đó các nền kinh tế vượt bẫy thành công có TFP lên tới 1,2%. Trong khi đó, TFP của Việt Nam hiện nay thấp hơn rất nhiều so với các quốc gia thành công. Và để thành công trong giai đoạn 2021-2045, TFP của Việt Nam phải tăng 2,67%. Do đó, động lực tăng trưởng của Việt Nam trong giai đoạn tới chính là sự đột phá về tăng năng suất. Mô hình tăng trưởng giai đoạn 2021-2030 sẽ dịch chuyển dần từ thâm dụng lao động sang thâm dụng vốn và tri thức; chuyển dần từ lượng sang chất; thúc đẩy công nghệ, sáng tạo, tinh thần doanh nhân chiếm vị trí trọng tâm thúc đẩy tăng trưởng.

Quang cảnh Hội thảo

Hội thảo là diễn đàn trao đổi cho cách nhìn đa chiều về các vấn đề của nền kinh tế Việt Nam. Trong phần phát biểu Tổng kết Hội thảo, GS.TS. Nguyễn Xuân Thắng - Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Hội đồng lý luận Trung ương, Giám đốc Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, nêu rõ: Hội thảo khoa học “Mô hình tăng trưởng kinh tế Việt Nam giai đoạn 2021-2030 và tầm nhìn đến 2045là một Hội thảo có ý nghĩa thiết thực, một chủ đề rất quan trọng; những ý kiến thảo luận nghiêm túc, có trách nhiệm của các đại biểu sẽ là nguồn tham khảo quan trọng cho Chính phủ trong việc lựa chọn các giải pháp khả thi, hiệu quả nhằm thúc đẩy mô hình tăng trưởng theo hướng dựa vào năng suất, đổi mới, sáng tạo; có tính bao trùm và bền vững sinh thái cho giai đoạn sắp tới, đồng thời là thông tin và nguồn tài liệu tham khảo quan trọng cho việc soạn thảo văn kiện Đại hội XIII của Đảng cộng sản Việt Nam, đặc biệt là báo cáo xây dựng chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến 2045.

PV.

 

 

Các tin đã đưa ngày: