Trong hơn nửa thế kỷ hình thành và phát triển, Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đã trở thành một tổ chức khu vực năng động, gắn kết và có vai trò ngày càng quan trọng về chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội và an ninh của châu Á - Thái Bình Dương. Đối với Việt Nam, việc trở thành thành viên ASEAN vào năm 1997 không chỉ đưa Việt Nam thoát khỏi thế bị bao vây, cấm vận, mà còn mở ra một không gian phát triển rộng lớn, khẳng định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta. Nhìn tổng thể, những thành tựu mà Việt Nam đạt được trong ba thập niên qua kể từ khi gia nhập ASEAN không chỉ thể hiện ở sự phát triển kinh tế - xã hội, mở rộng thương mại, đầu tư và hợp tác đa lĩnh vực, mà còn ở những dấu ấn ngoại giao, chính trị, an ninh, văn hóa - xã hội. Việt Nam đã nhiều lần đảm nhiệm vai trò chủ trì, dẫn dắt, đưa ra sáng kiến có giá trị, góp phần quan trọng vào việc nâng cao khả năng thích ứng, tính gắn kết và bản sắc của ASEAN. Những đóng góp đó khẳng định Việt Nam không chỉ là thành viên hưởng lợi từ tiến trình hội nhập, mà còn là nước tham gia kiến tạo, đồng hành và định hình tương lai của Hiệp hội. Trong bối cảnh thế giới và khu vực có nhiều diễn biến nhanh chóng, phức tạp hiện nay, ASEAN đang đứng trước những cơ hội và thách thức mới: sự cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, các vấn đề an ninh truyền thống và phi truyền thống, tác động của biến đổi khí hậu, dịch bệnh toàn cầu, cũng như xu hướng chuyển đổi số và phát triển bền vững. Những vấn đề đó đòi hỏi ASEAN phải tiếp tục đổi mới tư duy, nâng cao khả năng thích ứng, phát huy vai trò trung tâm và củng cố đoàn kết nội khối. Đối với Việt Nam, tham gia ASEAN không chỉ là yêu cầu khách quan, mà còn là sự lựa chọn chiến lược gắn liền với lợi ích quốc gia - dân tộc, đồng thời thể hiện trách nhiệm đối với cộng đồng khu vực và quốc tế.

Để góp phần tổng kết chặng đường 30 năm Việt Nam đồng hành cùng ASEAN và định hướng cho những bước đi tiếp theo, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản cuốn sách 30 năm Việt Nam gia nhập ASEAN: Nhìn lại và hướng tới của tập thể tác giả Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Viện Nghiên cứu châu Á - Thái Bình Dương, do TS. Lê Phương Hòa, TS. Nguyễn Ngọc Lan đồng chủ biên. Cuốn sách không chỉ ghi lại những dấu mốc quan trọng, những thành tựu nổi bật của Việt Nam trong ASEAN, mà còn mở ra những góc nhìn mới về bối cảnh, xu thế và định hướng phát triển của Hiệp hội trong thời gian tới. Đây là công trình khoa học công phu, có giá trị tham khảo thiết thực đối với công tác nghiên cứu, giảng dạy, hoạch định chính sách, cũng như đối với bạn đọc quan tâm đến tiến trình hội nhập quốc tế của đất nước. Mặc dù đã có nhiều cố gắng trong quá trình tổ chức biên soạn, xuất bản song cuốn sách khó tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót. Nhà xuất bản mong nhận được sự quan tâm, góp ý, bổ sung của các nhà khoa học, các nhà quản lý và bạn đọc để cuốn sách được hoàn thiện hơn trong những lần xuất bản sau. Trân trọng giới thiệu cuốn sách cùng bạn đọc.