Trách nhiệm bảo vệ môi trường ngày nay không chỉ là của Nhà nước hay chỉ trông chờ vào Nhà nước. Lý luận và thực tiễn đều cho thấy, nếu không có sự hợp lực từ tất cả các chủ thể xã hội thì công tác bảo vệ môi trường không thể có hiệu quả và các mục tiêu của phát triển, vì thế, cũng sẽ chậm lại hoặc giậm chân tại chỗ. Với những vấn đề phức tạp liên quan đến nhiều lĩnh vực, nhiều chủ thể xã hội như lĩnh vực môi trường thì vai trò của các tổ chức xã hội (TCXH) có một ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Việc huy động được sức mạnh của khu vực này như thế nào là vấn đề cần phải được nghiên cứu, xem xét một cách toàn diện và sâu sắc. Với cách tiếp cận như vậy, cuốn sách chuyên khảo “Trách nhiệm của tổ chức xã hội trong bảo vệ môi trường tại Việt Nam hiện nay” (Nxb Khoa học xã hội, 2025, ISBN: 978-632-607-126-9) do PGS. TS. Nguyễn Thị Lan Hương (chủ biên) đã tiến hành khảo cứu trách nhiệm xã hội của tổ chức xã hội trong bảo vệ môi trường tại Việt Nam, cả từ phương diện lý luận và thực tiễn thể hiện ở một số nội dung sau đây:

Một là, từ phương diện lý luận, vai trò của các tổ chức xã hội là không thể phủ nhận. Ở đây, cuốn sách đã chỉ ra những quan điểm, lý luận định hình diện mạo các tổ chức xã hội tại Việt Nam, chỉ ra những vai trò, đặc điểm của nó, qua đó xác định những nội dung quan trọng trong trách nhiệm của TCXH trong bảo vệ môi trường tại Việt Nam, cũng như những yếu tố tác động đến những nội dung trách nhiệm đó.

Hai là, từ phương diện thực tiễn, nội dung cuốn sách đã tiến hành khảo cứu thực trạng thực hiện trách nhiệm của tổ chức xã hội trong bảo vệ môi trường tại Việt Nam. Những phát hiện trong nghiên cứu cho thấy tổ chức xã hội tại Việt Nam có những nét đặc thù riêng bên cạnh những điểm chung so với tổ chức xã hội ở các quốc gia khác. Những đặc trưng này có ảnh hưởng trực tiếp đến việc thực hiện trách nhiệm của các tổ chức xã hội đối với bảo vệ môi trường - một vấn đề phức tạp, đa chiều, liên quan đến nhiều chủ thể. Thông qua việc phân tích các đặc trưng của tổ chức xã hội tại Việt Nam, cũng như những thành tựu và hạn chế trong bảo vệ môi trường của các tổ chức này tại Việt Nam, cuốn sách chỉ ra các nguyên nhân và vấn đề cần phải xem xét khi nhìn nhận về vai trò của các tổ chức này trong thực hiện trách nhiệm bảo vệ môi trường.

Ba là, trên cơ sở luận chứng lý luận và thực tiễn, cuốn sách gợi ý những giải pháp nhằm phát huy hiệu quả việc thực hiện trách nhiệm của các tổ chức xã hội trong bảo vệ môi trường tại Việt Nam. Ở mức độ khái quát nhất, các giải pháp được nêu nhằm vào 3 nhóm vấn đề chính là: Các giải pháp về nhận thức, các giải pháp về chính sách, và giải pháp về thể chế, cơ chế. Trong mỗi nhóm giải pháp này, cuốn sách cũng chỉ ra các giải pháp cụ thể. Sự phân định này chỉ mang tính chất tương đối; bởi lẽ, do đặc thù của các vấn đề môi trường nên các giải pháp trên luôn phải được đặt trong tính tổng thể, hệ thống của nó, đồng thời trong mối liên kết chặt chẽ với các vấn đề kinh tế - xã hội. Chỉ có như vậy thì trách nhiệm của các tổ chức xã hội trong bảo vệ môi trường mới được nhìn nhận đầy đủ và có được những gợi ý phát triển phù hợp.

Cuốn sách “Trách nhiệm của tổ chức xã hội trong bảo vệ môi trường tại Việt Nam hiện nay” là kết quả lao động khoa học nghiêm túc và tâm huyết của đội ngũ chuyên gia, nhà nghiên cứu, không chỉ là tài liệu chuyên khảo có giá trị phục vụ công tác nghiên cứu, giảng dạy và học thuật, cuốn sách còn cung cấp những gợi mở, kiến nghị thiết thực cho việc hoạch định và điều hành chính sách trong quản lý và bảo vệ môi trường ở Việt Nam hiện nay.