Sau gần 40 năm tiến hành công cuộc đổi mới, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng về phát triển kinh tế xã hội. Từ một nền kinh tế lạc hậu Việt Nam đã vươn lên, lọt vào 40 nền kinh tế hàng đầu, có quy mô thương mại trong 20 quốc gia trên thế giới, là mắt xích quan trọng trong 16 hiệp định thương mại tự do gắn kết với 60 nền kinh tế chủ chốt ở khu vực. Mặc dù vậy, Việt Nam đang phải đối mặt với không ít thách thức về cạn kiệt tài nguyên, ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu.

Tại Việt Nam, các mô hình theo hướng kinh tế tuần hoàn xuất hiện từ nhiều năm trước trong lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, trồng rừng, nông lâm kết hợp, ngoài ra, trong những năm qua, mô hình sản xuất sạch hơn đã được đẩy mạnh triển khai… Tuy nhiên, các mô hình này đều có quy mô tương đối nhỏ, chưa nhấn mạnh các yêu cầu ứng dụng công nghệ và đổi mới sáng tạo, tạo giá trị gia tăng và tăng năng suất, tư duy liên kết giữa các ngành và hoạt động một cách đủ tinh vi, và tư đó bộc lộ những hạn chế bất cập trong phát triển kinh tế tuần hoàn ở Việt Nam.

Nhằm góp phần làm rõ hơn lộ trình chuyển đổi sang mô hình kinh tế tuần hoàn của các quốc gia trên thế giới cũng như ở Việt Nam, năm 2024. Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Sự thật xuất bản cuốn sách chuyên khảo với tựa đề “Xây dựng lộ trình phát triển nền kinh tế tuần hoàn ở Việt Nam đến năm 2030, định hướng năm 2050” do PGS.TS. Bùi Quang Tuấn, TS. Lê Văn Mạnh và TS. Hà Huy Ngọc đồng chủ biên. Nội dung chính của cuốn sách được thể hiện qua 6 chương nhằm cung cấp những luận cứ khoa học và thực tiễn có ý nghĩa thiết thực cho việc hoàn thiện chính sách, chiến lược để hướng đến lộ trình chuyển đổi thành công sang kinh tế tuần hoàn ở Việt Nam đến năm 2030 và tầm nhìn 2050.

Chương 1. Cơ sở lý luận và kinh nghiệm quốc tế về xây dựng kế hoạch hành động quốc gia thực hiện kinh tế tuần hoàn

Trình bày có hệ thống cơ sở lý luận về kinh tế tuần hoàn; phân tích lợi ích và các đặc trưng của nền kinh tế tuần hoàn; Chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về xây dựng kế hoạch hành động quốc gia thực hiện kinh tế tuần hoàn, trên cơ sở đó rút ra một số bài học kinh nghiệm cho Việt Nam về xây dựng kế hoạch hành động quốc gia thực hiện kinh tế tuần hoàn.

Chương 2. Thực trạng về kinh tế tuần hoàn ở Việt Nam

Trong chương này, nhóm tác giả làm rõ hiện trạng khai thác, sử dụng tài nguyên và phát sinh chất thải; phân tích chủ trương, định hướng, chính sách và quy đinh pháp luật về phát triển kinh tế tuần hoàn ở Việt Nam, đặc biệt nhấn mạnh đến thực trạng áp dụng kinh tế tuần hoàn trong sản xuất, kinh doanh.

Chương 3. Lựa chọn ngành, lĩnh vực, sản phẩm ưu tiên thực hiện kế hoạch hành động kinh tế tuần hoàn ở Việt Nam

Để thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, nhóm nghiên cứu cho rằng không nên thực hiện đại trà, đồng nhất và đặc biệt cần xác định các ngành, lĩnh vực ưu tiên, trong đó ưu tiên phát triển kinh tế tuần hoàn trong lĩnh vực sử dụng tiết kiệm, hiệu quả tài nguyên, lĩnh vực kéo dài thời gian sử dụng vật liệu, thiết bị; và ưu tiên phát triển kinh tế tuần hoàn trong lĩnh vực tài chế chất thải. Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng nhấn mạnh đến việc xác định các sản phẩm ưu tiên khi áp dụng kinh tế tuần…Mục tiêu cuối cùng làm giảm chất thải, bảo tồn vốn tự nhiên, đa dạng sinh học và góp phần giảm nhẹ phát thải khí nhà kính

Chương 4. Kinh nghiệm quốc tế về xây dựng hệ thống đo lường phát triển kinh tế tuần hoàn

Trên cơ sở tham khảo kinh nghiệm quốc tế về xây dựng hệ thống đo lường phát triển kinh tế tuần hoàn của một số quốc gia khu vực châu Âu và châu Á, nhóm tác giả khẳng định đối với hệ thống đo lường phát triển kinh tế tuần hoàn được các quốc gia ban hành chính thức đều xuất phát từ nguyên lý đo lường chung ở mỗi khu vực, tuy nhiên đến nay chưa có sự thống nhất giữa các quốc gia trên thế giới tương đương với các chỉ số đánh giá kinh tế truyền thống như GDP, tốc độ tăng trưởng, lạm phát… Nếu như châu Âu có 03 hệ thống đo lường ở cấp độ vĩ mô và 01 hệ thống đo lường ở cấp độ vi mô thì ở Trung Quốc, một quốc gia châu Á áp dụng kinh tế tuần hoàn như môt ưu tiên chính sách pháp lý quốc gia, đưa ra nhiều quy định để hỗ trợ và xây dựng việc thực hiện; Nhật Bản áp dụng các chỉ số dòng nguyên liệu ở các cấp độ khác nhau... Qua những kinh nghiệm của các quốc gia trên thế giới, nhóm nghiên cứu rút ra một số nhận xét, đánh giá và đề xuất một số gợi ý và khuyến nghị về xây dựng hệ thống đo lường phát triển kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam.

Chương 5. Chuyển đổi mô hình kinh tế tuần hoàn trong công nghiệp thông qua khu công nghiệp sinh thái

Trong chương này, các tác giả đã làm rõ khái niệm, phân loại và tiêu chuẩn khu công nghiệp sinh thái. Đặc biệt chia sẻ những kinh nghiệm chuyển đổi thành công của một số khu công nghiệp truyền thống sang khu công nghiệp sinh thái trên thế giới, qua đó phân tích thực trạng chuyển đổi khu công nghiệp truyền thống sang khu công nghiệp sinh thái ở Việt Nam.

Chương 6. Quan điểm và giải pháp thực hiện kế hoạch hành động quốc gia thực hiện kinh tế tuần hoàn.

Căn cứ vào bối cảnh trong nước và quốc tế, nhóm tác giả cũng đã sử dụng công cụ phân tích SWOT để nhận diện các ưu thế, khó khăn, tiềm năng và rủi ro của Việt Nam trong việc chuyển đổi sang nền kinh tế tuần hoàn; phân tích quan điểm, mục tiêu và chỉ tiêu của kế hoạch hành động quốc gia thực hiện kinh tế tuần hoàn… Trên cơ sở đó, đề xuất một số quan điểm và giải pháp để thực hiện thành công Kế hoạch hành động quốc gia thực hiện kinh tế tuần hoàn ở Việt Nam trong bối cảnh hiện tại và tương lai.

Cuốn sách là công trình nghiên cứu công phu của tập thể tác giả. Những vấn đề về lý luận kinh tế tuần hoàn và thực tiễn áp dụng bước đầu đã giúp độc giả có cái nhìn tổng quan về kinh tế tuần hoàn trên thế giới và thực tiễn ở Việt Nam. Bằng các phương pháp nghiên cứu khoa học đặc thù, cách tiếp cận vấn đề phù hợp, cuốn sách mang lại cho độc giả nhiều thông tin hữu ích và kiến thức có giá trị. Hy vọng đây là nguồn tài liệu quý giá dành cho độc giả quan tâm.

Xin trân trọng giới thiệu!

Nguyễn Minh Hồng