1. “Dân vận tốt” - khởi đầu của mọi sự khai thông

Dân vận không chỉ là một công tác nghiệp vụ mà là nghệ thuật chính trị của Đảng. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Dân vận kém thì việc gì cũng kém. Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công”. Tinh thần ấy tiếp tục được nhấn mạnh trong quá trình chuẩn bị Đại hội XIV của Đảng, khi công tác dân vận được xác định phải chuyển mạnh từ tư duy “quản lý” sang “phục vụ”, lấy người dân làm trung tâm, tăng cường đối thoại, công khai, minh bạch và phát huy vai trò chủ thể của nhân dân trong quản trị phát triển đất nước. Điểm mới nổi bật là yêu cầu xây dựng nền dân vận số, nâng cao hiệu quả tương tác giữa chính quyền với người dân trên môi trường số, qua đó củng cố niềm tin xã hội trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập sâu rộng.

Trong thực tiễn, “dân vận tốt” được thể hiện rõ qua tinh thần gần dân, sát dân của cả hệ thống chính trị. Ví như trong thời điểm chống đại dịch COVID-19,   hàng vạn cán bộ, chiến sĩ, đoàn viên, hội viên và các tổ COVID cộng đồng đã đi từng khu dân cư để hỗ trợ người dân, cung cấp lương thực, thuốc men, vận động tiêm vaccine và chăm lo cho các đối tượng yếu thế. Những mô hình như “ATM gạo”, “siêu thị 0 đồng”, “chuyến xe nghĩa tình”, “tổ an sinh cộng đồng” đã lan tỏa mạnh mẽ tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái của dân tộc. Chính nhờ công tác dân vận sâu sát mà các chủ trương phòng dịch, giãn cách xã hội và chiến lược tiêm chủng toàn dân nhận được sự đồng thuận rộng rãi, góp phần giúp Việt Nam vượt qua giai đoạn khủng hoảng chưa từng có.

Tinh thần “dân vận khéo” cũng được thể hiện rõ trong công tác giải phóng mặt bằng cho các dự án trọng điểm quốc gia. Tại Dự án đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô, thay vì áp dụng máy móc các biện pháp hành chính, các tổ công tác đã thực hiện phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, trực tiếp đối thoại với người dân, giải thích chính sách, lắng nghe tâm tư về sinh kế, nơi ở và cả những vấn đề tâm linh. Sự chân thành, trách nhiệm và gần dân của đội ngũ cán bộ đã từng bước tạo sự đồng thuận xã hội. Kết quả, chỉ trong chưa đầy một năm, tỷ lệ bàn giao mặt bằng tại Hà Nội đạt trên 80%, tạo nên tốc độ triển khai hiếm có đối với một dự án hạ tầng quy mô lớn. Tương tự, việc thực hiện các dự án trọng điểm quốc gia như cao tốc Bắc - Nam, sân bay Long Thành hay nhiều dự án khác tiếp tục cho thấy: ở đâu làm tốt công tác dân vận, ở đó tạo được đồng thuận, hạn chế khiếu kiện và tiến độ dự án được đẩy nhanh. Điều đó khẳng định dân vận không chỉ là “cầu nối” giữa Đảng với nhân dân mà còn là chìa khóa để khai thông các nguồn lực phát triển và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

2. “Lòng dân thuận” – thế trận lòng dân vững chắc

“Lòng dân thuận” là mục tiêu cao nhất của công tác dân vận. Khi lòng dân đã đồng thuận, mọi khó khăn về nguồn lực, áp lực phát triển hay sự chống phá của các thế lực thù địch đều khó có thể cản trở quá trình phát triển đất nước. Đây cũng là yêu cầu xuyên suốt trong quá trình chuẩn bị Đại hội XIV của Đảng, khi việc củng cố “thế trận lòng dân”, phát huy quyền làm chủ và tăng cường niềm tin của nhân dân tiếp tục được xác định là nền tảng bảo đảm ổn định chính trị - xã hội và phát triển bền vững.

Điểm mới trong tư duy dân vận hiện nay không chỉ dừng ở việc vận động quần chúng theo phương thức truyền thống mà hướng mạnh tới xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại, minh bạch, gần dân và phục vụ nhân dân. Yêu cầu hoàn thiện cơ chế “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ”, tăng cường đối thoại xã hội, ứng dụng công nghệ số trong tương tác với người dân và phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội cho thấy xây dựng “lòng dân thuận” phải được củng cố bằng hiệu quả quản trị và khả năng giải quyết những vấn đề thiết thực của người dân.

Thực tiễn những năm gần đây cho thấy, ở đâu chăm lo tốt lợi ích chính đáng của nhân dân, ở đó tạo được sự đồng thuận xã hội rất lớn. Tại Dự án đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô, hơn 10.000 ngôi mộ đã được người dân tự nguyện di dời chỉ trong vài tháng. Đó không chỉ là sự chấp hành chính sách mà còn phản ánh niềm tin của người dân vào trách nhiệm và cam kết của Đảng, Nhà nước.

Bài học từ phòng, chống đại dịch COVID-19 cũng cho thấy giá trị to lớn của “thế trận lòng dân”. Trong giai đoạn khó khăn nhất, hàng triệu người dân đã tự giác thực hiện giãn cách, tham gia tiêm chủng, hỗ trợ tuyến đầu chống dịch và chia sẻ khó khăn với cộng đồng. Chính sự đồng thuận xã hội ấy đã giúp Việt Nam duy trì ổn định xã hội, sớm phục hồi kinh tế và củng cố niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng.

Thực tiễn triển khai các dự án cao tốc Bắc - Nam, sân bay Long Thành hay chương trình chuyển đổi số quốc gia cũng cho thấy: nơi nào chính quyền công khai thông tin, đối thoại minh bạch, bảo đảm quyền lợi của người dân thì nơi đó đạt tiến độ triển khai nhanh và hạn chế phát sinh khiếu kiện. Điều đó khẳng định “lòng dân thuận” không tự nhiên mà có, mà phải được xây dựng bằng trách nhiệm, sự chân thành và hiệu quả hành động của cả hệ thống chính trị.

3. “Chính sách thông” – đòn bẩy cho phát triển

“Chính sách thông” là trạng thái mà chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đi đúng vào nhu cầu, nguyện vọng chính đáng của nhân dân, tháo gỡ được những điểm nghẽn trong thực tiễn và tạo được sự đồng thuận xã hội rộng rãi. Một chính sách đúng không chỉ hợp lý về mặt quản lý mà còn phải hợp lòng dân, phù hợp thực tiễn và có khả năng tổ chức thực hiện hiệu quả. Tinh thần này tiếp tục được nhấn mạnh trong các định hướng chuẩn bị cho Đại hội XIV với yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy xây dựng và thực thi chính sách theo hướng “lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ”, chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển. Điểm nhấn quan trọng là yêu cầu xây dựng thể chế phát triển đồng bộ, tháo gỡ các “điểm nghẽn của điểm nghẽn” về pháp luật, cơ chế phối hợp và trách nhiệm thực thi; đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với kiểm tra, giám sát và kiểm soát quyền lực.

Bài học từ thực tiễn cho thấy, ở đâu chính sách xuất phát từ lợi ích chính đáng của nhân dân, ở đó tạo được sự đồng thuận xã hội cao. Trong công tác giải phóng mặt bằng và tái định cư, nhiều địa phương đã chuyển từ tư duy “thu hồi đất” sang “đồng hành phát triển”, chú trọng bảo đảm sinh kế lâu dài cho người dân. Tiêu chí “nơi ở mới bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ” trở thành thước đo quan trọng của tính nhân văn và hiệu quả chính sách. Thực tiễn tại các dự án trọng điểm quốc gia gần đây cho thấy, khi thông tin được công khai minh bạch, việc đền bù được thực hiện công bằng và kiến nghị của người dân được giải quyết kịp thời thì người dân sẵn sàng chia sẻ lợi ích với Nhà nước vì mục tiêu phát triển chung.

Trong bối cảnh hiện nay, “chính sách thông” còn đòi hỏi tư duy phát triển mới: chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, cải cách thủ tục hành chính và phát triển kinh tế tư nhân phải gắn với bảo đảm an sinh xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Mỗi chính sách cần được đánh giá không chỉ bằng tốc độ tăng trưởng hay hiệu quả đầu tư mà còn bằng mức độ hài lòng và niềm tin của nhân dân. Khi chính sách hợp lòng dân, được thực thi công khai, minh bạch và nhất quán, đó sẽ là động lực quan trọng thúc đẩy đất nước phát triển trong giai đoạn mới.

4. “Đảng vững” - hạt nhân lãnh đạo và niềm tin của nhân dân

Sự vững mạnh của Đảng không chỉ được khẳng định bằng nền tảng lý luận hay số lượng tổ chức cơ sở đảng mà quan trọng hơn là ở năng lực lãnh đạo thực tiễn, khả năng tổ chức thực hiện và sự nêu gương của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Trong mọi giai đoạn khó khăn, nhất là tại những địa bàn phức tạp, vùng triển khai dự án trọng điểm hay thời điểm thiên tai, dịch bệnh, tổ chức đảng cơ sở luôn là “pháo đài” chính trị vững chắc, là điểm tựa niềm tin của nhân dân.

Tinh thần này tiếp tục được nhấn mạnh trong các định hướng chuẩn bị Đại hội XIV với phương châm: “Đảng ta là đạo đức, là văn minh”, nâng cao năng lực cầm quyền, năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức đảng trong điều kiện mới. Điểm mới nổi bật là yêu cầu tăng cường xây dựng Đảng về đạo đức, siết chặt kỷ luật, kỷ cương đi đôi với khuyến khích cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Đồng thời, đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng theo hướng gần dân, sát dân, dựa vào dân và lấy hiệu quả phục vụ nhân dân làm thước đo năng lực lãnh đạo.

Thực tiễn cho thấy, ở đâu tổ chức đảng vững mạnh, ở đó tạo được đồng thuận xã hội cao và hạn chế phát sinh điểm nóng. Tại nhiều địa phương triển khai các dự án hạ tầng trọng điểm, đảng viên tiên phong bàn giao mặt bằng trước thời hạn, tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực trong cộng đồng với phương châm: “Đảng viên đi trước, làng nước theo sau”. Sự gương mẫu ấy không chỉ thể hiện tinh thần trách nhiệm chính trị mà còn là phương thức dân vận hiệu quả nhất, bởi quần chúng luôn nhìn vào hành động thực tế của cán bộ, đảng viên để đánh giá uy tín của Đảng. Thêm vào đó, việc lãnh đạo Đảng và chính quyền cơ sở các cấp thường xuyên duy trì đối thoại trực tiếp với nhân dân cũng đã giúp giải quyết kịp thời những vụ việc khiếu kiện phức tạp. Do vậy có thể nói, ở những nơi mà người đứng đầu dám đối thoại, dám nhận trách nhiệm và xử lý công việc một cách minh bạch và công bằng thì niềm tin của nhân dân được củng cố rõ rệt.

Trong công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, việc xử lý nghiêm các cán bộ vi phạm, kể cả cán bộ cấp cao, tiếp tục khẳng định quyết tâm xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”. Đây cũng là biểu hiện rõ nét của một Đảng biết tự đổi mới, tự chỉnh đốn để giữ gìn uy tín trước nhân dân; biết dựa vào dân để xây dựng và chỉnh đốn Đảng ngày càng vững mạnh. Bởi chỉ khi Đảng thực sự gắn bó máu thịt với nhân dân, biết lắng nghe và hành động vì lợi ích của nhân dân, thì niềm tin xã hội sẽ trở thành nền tảng chính trị bền vững nhất cho sự phát triển đất nước.

Kết luận

Lịch sử cách mạng Việt Nam đã khẳng định một chân lý bền vững: mọi thắng lợi đều bắt nguồn từ lòng dân, từ sự gắn bó máu thịt giữa Đảng với nhân dân và từ những chủ trương hợp lòng dân. Trong bối cảnh đất nước bước vào “kỷ nguyên vươn mình”, mối quan hệ “Dân vận tốt - Lòng dân thuận - Chính sách thông - Đảng vững” càng trở thành nền tảng chiến lược để bảo đảm ổn định chính trị, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và tạo động lực phát triển bền vững.

“Dân vận tốt” là khởi đầu để khơi dậy niềm tin xã hội; “lòng dân thuận” tạo nên thế trận chính trị - tinh thần vững chắc; “chính sách thông” giúp tháo gỡ điểm nghẽn, giải phóng nguồn lực phát triển; còn “Đảng vững” là hạt nhân lãnh đạo, quy tụ và dẫn dắt toàn xã hội. Bốn yếu tố ấy gắn bó hữu cơ, tác động và bổ trợ lẫn nhau, tạo thành hệ giá trị cốt lõi của sức mạnh dân tộc trong thời kỳ mới. Đây chính là nguồn sức mạnh to lớn để Việt Nam vững bước trên con đường tiến tới phồn vinh, hạnh phúc và hùng cường.

Tài liệu tham khảo

1. Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (2013): Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 03/6/2013 về tăng cường và đổi mới sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác dân vận trong tình hình mới, Hà Nội.

2. Ban Dân vận Trung ương (2023): Báo cáo tổng kết công tác dân vận năm 2023, Hà Nội.

3. Ban Dân vận Trung ương (2022): Dân vận khéo trong phòng, chống đại dịch COVID-19, Hà Nội.

4. Bộ Chính trị (2019): Kết luận số 43-KL/TW ngày 07/01/2019 về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 25-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa XI về tăng cường và đổi mới sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác dân vận trong tình hình mới, Hà Nội.

5. Bộ Giao thông Vận tải (2023): Kỷ yếu hội nghị sơ kết phong trào thi đua "500 ngày đêm hoàn thành các dự án cao tốc", Hà Nội.

6. Bộ Y tế Việt Nam (2023): Báo cáo tổng kết công tác phòng, chống dịch COVID-19 giai đoạn 2020–2022, Hà Nội.

7. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021): Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII. Tập I, II, Nxb. Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội.

8. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026): Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII. Tập I, II, Nxb. Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội.

9. Hồ Chí Minh (2011): Toàn tập, t 5 & t6, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội.

10. Nguyễn Phú Trọng (2022): Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội.

11. Nguyễn Xuân Thắng (chủ biên) (2024): Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong giai đoạn phát triển mới, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội.

12. Ủy ban Nhân dân TP. Hà Nội (2024): Báo cáo số 45/BC-UBND về tiến độ triển khai dự án đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô.