Nghiệm thu nhiệm vụ khoa học cấp Bộ: “Văn hóa cộng đồng ở đô thị và những vấn đề đặt ra”
13/11/2026
Sáng ngày 12/11/2026, tại phòng họp 2A, số 1 Liễu Giai, Ba Đình, Hà Nội, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tổ chức Hội đồng nghiệm thu cấp Viện Hàn lâm đối với nhiệm vụ khoa học cấp Bộ năm 2025–2026: “Văn hóa cộng đồng ở đô thị và những vấn đề đặt ra (Nghiên cứu trường hợp thành phố Vinh và thành phố Hải Phòng)”, do TS. Nguyễn Như Trang làm chủ nhiệm.
Tại buổi nghiệm thu, Hội đồng đã nghe Chủ nhiệm nhiệm vụ
trình bày tóm tắt mục tiêu, phương pháp và các nội dung nghiên cứu, quá trình
triển khai và những kết quả đạt được. Nhiệm vụ tập trung khảo sát thực tiễn
văn hóa cộng đồng của cư dân đô thị tại hai phường (Phường Gia Viên – TP Hải
Phòng và phường Trường Vinh – thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An). Văn hóa cộng đồng
có nội hàm khá rộng, bao gồm văn hóa ứng xử, hệ giá trị, chuẩn mực, lối sống,
tập quán và cách thức tổ chức đời sống chung. Nghiên cứu tập trung phân tích,
nhận diện văn hóa ứng xử trong phạm vi gia đình, với hàng xóm láng giềng, trong
tổ dân phố/khu dân cư, với các tổ chức chính trị xã hội và tổ chức xã hội tự
nguyện.
Kết quả phân
tích đã giúp nhận diện những đặc trựng cơ bản của văn hóa ở cộng đồng đô thị ở
thành phố Vinh – Nghệ An và thành phố Hải Phòng. Văn hóa ứng xử trong đời sống
đô thị, thể hiện qua thái độ và việc tuân thủ các chuẩn mực chung (như tôn trọng
người khác, chấp hành quy định giao thông, giữ gìn vệ sinh chung…). Văn hóa ứng
xử phản ánh lối sống, xu hướng lựa chọn giá trị và mức độ tiếp nhận các chuẩn mực
văn hóa của người dân tại cộng đồng đô thị ở thời điểm nghiên cứu; đồng thời
cho thấy sự đan xen giữa tính kế thừa và những biến đổi của văn hóa ứng xử
trong bối cảnh đô thị hóa và những thay đổi của đời sống xã hội. Vì vậy, văn
hóa ứng xử trong cộng đồng đô thị hiện nay vừa mang dấu ấn của truyền thống, vừa
thể hiện khả năng thích ứng và biến đổi trước những điều kiện xã hội mới. Đây
là biểu hiện của quy luật vận động của văn hóa, trong đó tính liên tục và tính
biến đổi luôn đan xen, tác động và bổ sung cho nhau. Kết quả nghiên cứu này có
thể làm cơ sở cho việc xem xét và đề xuất các định hướng, giải pháp chính sách
nhằm xây dựng và phát triển các mô hình văn hóa ứng xử phù hợp với đời sống đô
thị tại thành phố Vinh và thành phố Hải Phòng.
Tuy nhiên, để củng cố các lập luận trong báo cáo, nhóm
nghiên cứu cần tăng cường sự nhất quán giữa cơ sở lý thuyết, bằng chứng và kết
quả phân tích, bảo đảm sự chặt chẽ, logic và căn cứ khoa học.
Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu đã xác định 5 nhóm vấn đề ưu
tiên trong xây dựng văn hóa ứng xử và đề xuất 6 kiến nghị trong Báo cáo kiến
nghị. Các nội dung này nhìn chung phù hợp với bối cảnh thực tiễn và định hướng
chính sách hiện nay. Cần xem xét làm rõ hơn cơ sở thực tiễn và luận cứ khoa học
cho từng kiến nghị, bảo đảm phạm vi và mức độ đề xuất tương xứng với quy mô khảo
sát và bằng chứng thu được qua nghiên cứu.
Kết quả nghiên cứu đã bổ sung những luận cứ khoa học và tư
liệu thực tiễn có giá trị cho lĩnh vực nghiên về văn hóa ứng xử trong cộng đồng
đô thị. Đánh giá về kết quả thực hiện, Hội đồng nhận định nhiệm vụ được triển
khai công phu, nghiêm túc, có chất lượng khoa học đồng thời ghi nhận những đóng
góp của nhiệm vụ trong việc bổ sung giá trị lý luận và thực tiễn về nghiên cứu
văn hóa ứng xử, xem văn hóa ứng xử là một bộ phận cấu thành của văn hóa cộng đồng.
Kết luận buổi nghiệm thu, Hội đồng đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, sự
nghiêm túc và nỗ lực của chủ nhiệm nhiệm vụ cùng nhóm nghiên cứu. Các thành
viên Hội đồng đã thống nhất thông qua nhiệm vụ, đồng thời đề nghị chủ nhiệm tiếp
thu tối đa các ý kiến góp ý, bổ sung và hoàn thiện báo cáo sau nghiệm thu./.
Nguyễn Thị Thơm
Nguồn bài viết: Viện Xã hội học và Tâm lý học