Trong bối cảnh Việt Nam tham gia ngày càng sâu rộng vào các hiệp định thương mại tự do (FTAs) thế hệ mới với các cam kết toàn diện và tiêu chuẩn cao về đầu tư,  yêu cầu đặt ra là cân bằng giữa nghĩa vụ bảo hộ nhà đầu tư nước ngoài và quyền ban hành các chính sách công bảo vệ lợi ích công cộng của quốc gia đảm bảo sự phát triển bền vững. Trên cơ sở đó, nhiệm vụ tập trung luận giải các cam kết về bảo vệ lợi ích công cộng trong FTAs thế hệ mới mà Việt Nam là thành viên và thực tiễn thực hiện cam kết của Việt Nam, qua đó cung cấp luận cứ khoa học để đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao thực hiện hiệu quả pháp luật về bảo vệ lợi ích công cộng tại Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, từ góc độ quản trị quốc gia, việc thực thi các cam kết về bảo vệ lợi ích công cộng theo FTAs thế hệ mới không chỉ là nghĩa vụ bắt buộc và có tính ràng buộc về mặt pháp lý đối với các nước thành viên mà còn là nhu cầu tự thân để bảo đảm sự phát triển bền vững của tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, nhu cầu làm chủ quyền điều chỉnh của Nhà nước Việt Nam. Bởi một trong những quyền năng quan trọng nhất của mỗi quốc gia là có quyền đưa ra những biện pháp hoặc chính sách nhằm bảo vệ những lợi ích công cộng.

Quá trình thực thi cam kết cũng đặt ra nhiều thách thức đối với Việt Nam. Đó là sự chưa hoàn thiện của hệ thống pháp luật bởi pháp luật Việt Nam đã ghi nhận nhiều giá trị nền tảng nhưng vẫn còn hạn chế như: chưa có định nghĩa pháp lý thống nhất về lợi ích công cộng; thiếu hệ tiêu chí xác định lợi ích công cộng; thiếu tiêu chí đánh giá tính chính đáng của biện pháp; chưa có cơ chế rà soát tính tương thích với cam kết quốc tế; cơ chế lựa chọn điều khoản qua MFN kết hợp FET, mệnh đề “trường hợp hãn hữu” còn mơ hồ… Bên cạnh đó, còn là thách thức về chất lượng thể chế và năng lực thực thi cũng như hạn chế về nguồn nhân lực và năng lực phòng ngừa và phối hợp giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế.

Trên cơ sở đó, nhiệm vụ đề xuất phương hướng và các nhóm giải pháp tương thích với các cam kết quốc về đầu tư của Việt Nam nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ lợi ích công cộng. Đó là các nhóm giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật về: (i) Xác định lợi ích công cộng; (ii) Nguyên tắc, mục đích và phạm vi bảo vệ lợi ích công cộng; (iii) Các biện pháp bảo vệ lợi ích công cộng; (iv) Giải quyết tranh chấp; (v) Tổ chức thực hiện nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ lợi ích công cộng. Nhiệm vụ cũng đề xuất lộ trình thực hiện các kiến nghị trên trong ngắn hạn, trung hạn và dài hạn.

Sau khi nghe chủ nhiệm nhiệm vụ trình bày kết quả nghiên cứu, Hội đồng nghiệm thu đánh giá cao nỗ lực của nhóm nghiên cứu và kết quả thực hiện nhiệm vụ. Hội đồng nghiệm thu đã trao đổi, nhận xét và góp ý về cơ sở lý luận, phương pháp nghiên cứu, kết quả nghiên cứu, ghi nhận những giá trị khoa học và giá trị thực tiễn của đề tài.

Hội đồng nhận định nhiệm vụ đã cơ bản đáp ứng các mục tiêu, yêu cầu nghiên cứu đặt ra, có giá trị khoa học và ý nghĩa thực tiễn, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng hiện nay. Hội đồng thống nhất nghiệm thu nhiệm vụ xếp loại khá và đề nghị nhóm nghiên cứu tiếp thu các ý kiến góp ý, tiếp tục chỉnh sửa, hoàn thiện để chuẩn bị cho xuất bản thành sách./.