Hội đồng được thành lập theo Quyết định số 244-QĐ/VKHXHVNB ngày 15/10/2026, gồm PGS.TS. Vũ Tuấn Hưng làm Chủ tịch; TS. Phạm Phúc Vĩnh (Trường Đại học Sài Gòn) và TS. Nguyễn Thị Minh Nguyệt (Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ) là phản biện; TS. Nguyễn Huy Ngọc (Ban Tuyên giáo Trung ương) và TS. Nguyễn Thu Vân (Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ) là ủy viên Hội đồng; ThS. Từ Thị Phi Điệp là thư ký hành chính.

Nhiệm vụ tập trung nghiên cứu bối cảnh và động lực di cư, quá trình định cư và phương thức thích ứng sinh kế, văn hóa - xã hội của cư dân Đồng bằng sông Cửu Long tại Tân Phú trong giai đoạn 1990-2025. Địa bàn khảo sát gồm Phú An và Trà Cổ, xác định theo địa giới hành chính trước ngày 01/7/2025. Với cách tiếp cận lịch sử - xã hội, nghiên cứu kết hợp tư liệu lịch sử địa phương, khảo sát hộ gia đình và phỏng vấn sâu để làm rõ sự chuyển biến trong đời sống cư dân qua các thời kỳ.

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự chênh lệch về khả năng tiếp cận đất đai, giá đất và cơ hội sinh kế giữa nơi đi và nơi đến là những yếu tố thúc đẩy di cư. Trong mẫu khảo sát 62 hộ gia đình, 54,0% người trả lời đề cập đến các khó khăn liên quan đến đất đai như thiếu đất, suy thoái đất, sạt lở hoặc nhiễm mặn; 38,7% đề cập đến thu nhập thấp. Bên cạnh các yếu tố kinh tế, mạng lưới thân tộc và đồng hương giữ vai trò kết nối thông tin, hỗ trợ di chuyển và ổn định cuộc sống. Có 80,6% người trả lời ghi nhận đã nhận được hỗ trợ trong sáu tháng đầu tại nơi đến.

Quá trình định cư gắn với việc tạo lập chỗ ở, khai phá đất sản xuất và từng bước điều chỉnh sinh kế theo điều kiện địa phương. Trong quá trình thích ứng, cư dân vận dụng kinh nghiệm từ quê gốc, tiếp thu kỹ thuật và chuyển đổi cây trồng. Việc chuyển từ các loại cây như bắp, thuốc lá, mía, điều sang nhãn, sầu riêng ở những hộ và địa bàn có điều kiện phù hợp phản ánh sự điều chỉnh phương thức sản xuất theo nguồn lực và cơ hội thị trường.

Trên phương diện văn hóa - xã hội, quan hệ thân tộc, đồng hương và hàng xóm láng giềng góp phần hỗ trợ đời sống, chia sẻ kinh nghiệm và hình thành cộng đồng tại nơi đến. Cư dân duy trì mối liên hệ với quê gốc, đồng thời mở rộng quan hệ xã hội và từng bước gắn bó với địa phương. Qua lời kể của cư dân, Tân Phú dần trở thành “quê hương thứ hai”, gắn với quá trình tạo lập sinh kế và ổn định cuộc sống lâu dài.

Nghiên cứu cho thấy cư dân Đồng bằng sông Cửu Long vừa điều chỉnh đời sống để thích ứng với nơi đến, vừa góp phần vào sự chuyển đổi nông nghiệp thông qua việc vận dụng, trao đổi và lan tỏa tri thức sản xuất. Những kết quả này cung cấp cơ sở thực tiễn cho việc thảo luận các giải pháp hỗ trợ sinh kế, phát huy quan hệ cộng đồng và thúc đẩy sự gắn kết của cư dân với địa phương. Hội đồng bỏ phiếu kín, kết quả đánh giá nhiệm vụ xếp loại Khá. Tại buổi làm việc, các thành viên Hội đồng góp ý chủ nhiệm điều chỉnh báo cáo kiến nghị làm rõ chủ thể và nội dung kiến nghị phù hợp với kết quả nghiên cứu, đồng thời ghi nhận kết quả nhiệm vụ đã được chủ nhiệm thực hiện một cách nghiêm túc, chỉnh chu và yêu cầu chủ nhiệm tiếp thu tối đa các góp ý của từng thành viên Hội đồng./.