Về phía khách mời, PGS.TS. Phạm Tuấn Anh, Trưởng khoa Tài chính ngân hàng - Đại học thương mại, PGS.TS Trần Ngọc Ca, Đại học Quốc gia Hà Nội, TS. Hoàng Dương Thanh, Chuyên gia kỹ thuật, Dự án VSUEE (thúc đẩy tiết kiệm năng lượng trong ngành công nghiệp), Bộ Công Thương, TS. Phạm Hồng Quách, Cục thông tin thống kê và đánh giá khoa học, TS. Nguyễn Hữu Xuyên, Viện Chiến lược, PGS. TS. Hoa Hữu Lân, Đại học Đông Á, TS. Nguyễn Hoàng Hải, Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ, TS. Nguyễn Đức Dũng - Hiệu trưởng trường trung cấp số 1 Hà Nội. 

 Về phía Viện Nghiên cứu Châu Âu và Châu Mỹ có PGS.TS. Đặng Minh Đức, Phó Viện trưởng, TS. Hoa Hữu Cường, chủ nhiệm nhiệm vụ; cùng các thành viên nhiệm vụ khoa học và đông đảo cán bộ nghiên cứu đến từ Khối các Viện quốc tế (số 176 Thái Hà).

 Phát biểu khai mạc Hội thảo, PGS. TS. Đặng Minh Đức, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Châu Âu và Châu Mỹ, nhấn mạnh rằng tại Việt Nam, yêu cầu của kỷ nguyên phát triển mới đòi hỏi một mô hình phát triển dựa trên nền tảng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và quản trị quốc gia hiện đại. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết trong việc xây dựng cơ sở khoa học xác định tiêu chí "thực tiễn tốt" mô hình phát triển Hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia.

Trong phát biểu đề dẫn Hội thảo, TS. Hoa Hữu Cường, chủ nhiệm nhiệm vụ KX.06.01/21-30, nhấn mạnh rằng việc xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá Hệ thống Đổi mới sáng tạo Quốc gia cần phải dựa trên nền tảng khoa học vững chắc và phù hợp với bối cảnh đặc thù của Việt Nam, thay vì áp dụng máy móc các khung tiêu chí quốc tế. Theo đó, việc xác định các tiêu chí cốt lõi và phương pháp luận đánh giá các "thực tiễn tốt" đặc thù cho mô hình phát triển Hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia của Việt Nam là vô cùng cấp thiết. 

Mở đầu phiên tham luận, TS. Nguyễn Hữu Xuyên trình bày tham luận với chủ đề "Các công cụ và khung phân tích, đánh giá và đo lường hệ thống đổi mới quốc gia trên thế giới". Tham luận hệ thống hóa các khung lý thuyết đánh giá Hệ thống Đổi mới sáng tạo Quốc gia của Lundvall, Nelson, OECD và World Bank, phân biệt các nhóm tiêu chí đánh giá (đầu vào, hoạt động, đầu ra, tác động) và các bộ chỉ số quốc tế như GII, EIS, OECD Innovation Indicators. Tác giả nhấn mạnh Việt Nam không nên áp dụng máy móc các khung quốc tế mà cần xây dựng khung đánh giá riêng, phù hợp với bối cảnh thể chế, trình độ phát triển và đặc thù liên kết giữa các chủ thể.

Tiếp đó, TS. Đinh Mạnh Tuấn trình bày tham luận "Thực tiễn điều phối chính sách khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo tại Estonia và những yếu tố tạo nên hiệu quả của hệ thống". Tham luận phân tích mô hình điều phối chính sách khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Estonia – quốc gia có quy mô nhỏ nhưng đạt hiệu quả cao, đồng thời chỉ ra những hạn chế và rút ra bài học cho Việt Nam. 

PGS. TS. Hoa Hữu Lân trình bày tham luận "Thực tiễn liên kết viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp trong Hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia của Cộng hòa Séc. Tham luận sử dụng trường hợp Cộng hòa Séc để phân tích các cơ chế liên kết cụ thể, từ đó rút ra bảy phương diện đánh giá thực tiễn tốt: phù hợp, hiệu quả, liên kết hệ thống, bổ sung, bền vững, tạo tác động và năng lực mới, khả năng thích ứng. Tham luận cũng nhấn mạnh rằng một thực tiễn tốt phải giải quyết đúng điểm nghẽn, có bằng chứng kiểm chứng, không nên sao chép nguyên trạng. 

Ở trường hợp Việt Nam, TS. Nguyễn Đức Dũng phân tích sự chuyển đổi thể chế của Việt Nam từ cuối 2024 đến 2026, tập trung vào Nghị quyết 57-NQ/TW, Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo 2025, và các nghị định hướng dẫn. Tham luận chỉ ra rằng cải cách đang đi đúng hướng, nhưng hiệu quả của nó sẽ phụ thuộc vào tính đồng bộ giữa các công cụ, năng lực thực thi và khả năng tạo ra thay đổi hành vi có thể kiểm chứng ở các chủ thể. 

Ở góc độ khác, TS. Nguyễn Hoàng Hải hệ thống hóa cơ sở lý luận về NIS từ Freeman, Lundvall, Nelson, Triple Helix (Etzkowitz), mở rộng sang Quadruple/Quintuple Helix và các loại hình liên kết khác. Qua đó, tham luận đánh giá khung thể chế mới của Việt Nam, đồng thời đề xuất bảy nhóm khuyến nghị, đặc biệt nhấn mạnh cần xây dựng bộ chỉ số đo lường hiệu quả liên kết để theo dõi, điều chỉnh chính sách.

Phiên thảo luận của Hội thảo ghi nhận nhiều ý kiến chuyên sâu về "thực tiễn tốt" mô hình phát triển Hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia.

PGS. TS. Trần Ngọc Ca nhấn mạnh việc xác định những "thực tiễn tốt" phải có bằng chứng kiểm chứng, có khả năng tạo thay đổi hệ thống và có thể thích ứng với bối cảnh Việt Nam, góp phần xây dựng bộ tiêu chí đánh giá Hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia một cách khoa học và thực chất. Bên cạnh đó, việc học hỏi và xây dựng mô hình đổi mới sáng tạo quốc gia cần phải được thực hiện với tư duy lâu dài, thay vì chỉ phản ứng với các vấn đề trước mắt. 

PGS. TS. Phạm Tuấn Anh đưa ra những phân tích về hệ thống nền tảng cơ sở dữ liệu cho đổi mới sáng tạo, nhấn mạnh việc cần phải tìm cách kết nối tương tác giữa các chủ thể một cách hiệu quả để đạt được mục tiêu chung, đồng thời cần làm rõ và định hình được tiêu chí đánh giá qua phân tích các hệ thống trên thế giới và rút ra góc nhìn của Việt Nam. Bên cạnh đó, sự ảnh hưởng các tập đoàn công nghệ lớn cần phải được lưu ý sát sao, vì họ là nhân tố kiểm soát nguồn dữ liệu toàn cầu. 

TS. Hoàng Dương Thanh phân tích về sự hình thành về hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia, đồng thời đánh giá về tình hình chính sách, doanh nghiệp, thị trường, nguồn vốn, nhân lực, hạ tầng và các mạng lưới đổi mới sáng tạo quốc gia Việt Nam hiện nay, từ đó đưa ra khuyến nghị cho việc định hình khung cơ sở, tiêu chuẩn cho Việt Nam dựa trên các yếu tố trên.  

Ở góc độ quản lý nhà nước, TS. Phạm Hồng Quách thảo luận về quá trình xây dựng kế hoạch tổng thể về khoa học công nghệ và các khoảng trống cho đổi mới sáng tạo trong nước, đồng thời chia sẻ gợi mở cho nhóm đề tài về các đóng góp cho chính sách và đo lường đánh giá kết quả đổi mới sáng tạo từ "thực tiễn tốt" của EU cho Việt Nam. 

Đại biểu tham dự chụp ảnh lưu niệm tại Hội thảo

Phát biểu bế mạc, TS. Hoa Hữu Cường đánh giá cao các ý kiến đóng góp của các chuyên gia và nhà khoa học. Các tham luận và trao đổi tại Hội thảo đã cung cấp nhiều luận cứ khoa học quan trọng, góp phần làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn trong xây dựng khung đánh giá Hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia; đồng thời chỉ ra những điểm nghẽn, thách thức trong liên kết giữa các chủ thể cũng như định hướng hoàn thiện thể chế, chính sách phù hợp với bối cảnh Việt Nam trong kỷ nguyên mới. Ban Chủ nhiệm nhiệm vụ sẽ tiếp thu đầy đủ các ý kiến để hoàn thiện báo cáo tổng hợp, các khuyến nghị chính sách và bộ tiêu chí đánh giá "thực tiễn tốt", góp phần phục vụ quá trình hoạch định và triển khai chính sách phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia trong thời gian tới./.