Tham dự Hội thảo khoa học có đồng chí TS. Phạm Tất Thắng, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương; đồng chí GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm, Phó Trưởng ban Ban Chính sách chiến lược Trung ương, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương; Trưởng lão Hòa thượng Thích Thanh Nhiễu, Ủy viên Thường trực Hội đồng Chứng minh, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam; Hòa thượng Thích Thanh Quyết, Phó chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Trưởng Ban Giáo dục Phật giáo Trung ương, Viện trưởng Học viện Phật giáo Việt Nam tại Hà Nội, cùng các chủ tôn đức giáo phẩm, các nhà khoa học, các chuyên gia, các nhà nghiên cứu trong cả nước.

Hội thảo diễn ra tại Học viện Phật giáo Việt Nam, xã Sóc Sơn, thành phố Hà Nội. Hội thảo có sự tham dự và phát biểu Khai mạc của đồng chí Phạm Tất Thắng, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó bí thư Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương; Phát biểu chào mừng của Trưởng lão Hoà thượng Thích Thanh Nhiễu, Uỷ viên Thường trực Hội đồng Chứng minh, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam; Phát biểu đề dẫn của đồng chí GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm, Phó Trưởng ban Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương.

Hội thảo diễn ra trong bối cảnh cả hệ thống chính trị đang quyết liệt triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; Giáo hội Phật giáo Việt Nam đang chuẩn bị tiến hành Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X, gắn với kỷ niệm 45 năm thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam (1981 - 2026). Tham dự Hội thảo có khoảng 250 đại biểu, là đại diện các ban, bộ, ngành ở Trung ương; đại biểu và khách mời của Giáo hội Phật giáo Việt Nam; các nhà khoa học và khách mời của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; đại diện các cơ quan báo chí, truyền thông. Hội thảo nhận được gần 150 tham luận của chư tôn đức và các nhà khoa học trong cả nước.

Đồng chí TS. Phạm Tất Thắng, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương phát biểu khai mạc tại Hội thảo

Phật giáo Việt Nam - nguồn lực quan trọng củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc

Phát biểu khai mạc Hội thảo, đồng chí Phạm Tất Thắng, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương khẳng định, Đảng, Nhà nước và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam luôn trân trọng ghi nhận những đóng góp to lớn của Giáo hội, chư tôn đức tăng ni và đồng bào Phật tử đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, chăm lo an sinh xã hội, bồi đắp văn hóa, đạo đức và mở rộng quan hệ hữu nghị với nhân dân các nước. Điều đáng quý nhất không chỉ nằm ở những con số hay những công trình, mà ở tinh thần từ bi, trí tuệ của nhà Phật đã thực sự đi vào đời sống, trở thành hành động cụ thể vì con người; biểu hiện sinh động qua tinh thần nhập thế, và là minh chứng thuyết phục cho vai trò của Giáo hội với tư cách thành viên tích cực của Mặt trận trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Sâu xa hơn, Phật giáo đã góp phần bồi đắp nền tảng tinh thần của xã hội. Những giá trị từ bi, hỷ xả, hiếu đạo, tri ân, sống thiện, sống có trách nhiệm mà Phật giáo gieo trồng qua bao thế hệ đã hòa vào hệ giá trị văn hóa, triết lý đạo đức nhân sinh của con người Việt Nam. Việc Việt Nam bốn lần được lựa chọn đăng cai Đại lễ Phật đản Liên hợp quốc Vesak cho thấy uy tín ngày càng cao của Phật giáo Việt Nam, góp phần lan tỏa hình ảnh một đất nước hòa bình, đoàn kết, tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo. Có thể nói, Phật giáo Việt Nam đã và đang là một nguồn sức mạnh mềm quan trọng kiến tạo phát triển của quốc gia.

Đồng chí Phạm Tất Thắng nêu rõ, kỷ nguyên mới mở ra thời cơ lớn, đồng thời đặt ra những yêu cầu mới. Chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, toàn cầu hóa và mặt trái của cơ chế thị trường đang tác động sâu sắc đến đời sống tinh thần và đời sống tôn giáo. Già hóa dân số, áp lực tâm lý của người trẻ, những vấn đề môi trường cũng đòi hỏi sự chung tay của nhiều chủ thể.

Trưởng lão Hoà thượng Thích Thanh Nhiễu, Uỷ viên Thường trực Hội đồng Chứng minh, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam phát biểu chào mừng tại Hội thảo

Đồng chí GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm, Phó Trưởng ban Ban Chính sách chiến lược Trung ương, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương phát biểu đề dẫn Hội thảo

Đề cập đến vai trò nòng cốt trong tập hợp, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, đồng chí TS. Phạm Tất Thắng khẳng định, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cam kết tiếp tục đồng hành, phối hợp chặt chẽ với Giáo hội Phật giáo Việt Nam; lắng nghe và phản ánh kịp thời tâm tư, nguyện vọng chính đáng của chư tôn đức, Tăng Ni, Phật tử tới Đảng, Nhà nước; giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo và phản biện xã hội đối với các dự thảo chính sách có liên quan; phát huy vai trò của chư tôn đức, chức sắc và những người có uy tín trong Phật giáo như lực lượng nòng cốt trong củng cố đồng thuận xã hội, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc; tạo điều kiện để Giáo hội tham gia sâu hơn vào các phong trào thi đua yêu nước và các cuộc vận động lớn của Mặt trận. Qua đó, đồng chí Phạm Tất Thắng đề nghị Hội thảo phát huy tinh thần dân chủ, cởi mở, khoa học; mỗi nhận định, đề xuất cần có căn cứ và gắn với thực tiễn. Các kiến nghị nên được tổng hợp theo từng nhóm: thuộc chính sách của Nhà nước, thuộc trách nhiệm phối hợp của Mặt trận và thuộc hoạt động của Giáo hội, để chuyển đến đúng cơ quan, tổ chức có thẩm quyền xem xét. Kết quả Hội thảo cũng sẽ là nguồn tham khảo có giá trị cho chương trình hoạt động của Giáo hội trong nhiệm kỳ mới.

Phát biểu chào mừng tại Hội thảo, Trưởng lão Hòa thượng Thích Thanh Nhiễu, Ủy viên Thường trực Hội đồng Chứng minh, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam khẳng định, trải qua 45 năm trưởng thành và phát triển cùng chiều dài hơn hai nghìn năm đồng hành cùng dân tộc, Phật giáo Việt Nam đã hòa quyện sâu sắc vào đời sống tâm linh, văn hóa, đạo đức và tư tưởng của người Việt Nam. Phương châm “Đạo pháp - Dân tộc - Chủ nghĩa xã hội” của Giáo hội Phật giáo Việt Nam là minh chứng sinh động cho tinh thần “Phật giáo vì dân tộc”, luôn dấn thân phụng sự, cống hiến cho sự nghiệp xây dựng, phát triển Phật giáo và dân tộc. Trong suốt hành trình đó, công tác giáo dục Phật giáo giữ vai trò đặc biệt cốt lõi - là nơi đào tạo Tăng tài, hun đúc giới đức, trí tuệ và tinh thần dấn thân phụng sự của thế hệ Tăng Ni trẻ, góp phần giữ gìn mạch nguồn văn hóa, đạo đức dân tộc.

Trưởng lão Hòa thượng Thích Thanh Nhiễu nhấn mạnh, trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc và thế giới và đất nước ta đang chuyển mình mạnh mẽ với sự bùng nổ của công nghệ, trí tuệ nhân tạo cùng những chuyển dịch sâu sắc về mặt xã hội, con người thời đại mới cũng phải đối mặt với không ít khó khăn nhất là mặt tinh thần, đạo đức.

Theo đó, chủ đề “Vai trò của Phật giáo Việt Nam trong kỷ nguyên mới” đặt ra cho  chư Tăng Ni làm công tác giáo dục Phật giáo lẫn các nhà khoa học, những trách nhiệm to lớn. Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam bày tỏ niềm tin vào kết quả của Hội thảo sẽ là những đóng góp trí tuệ quý báu. Qua đó cung cấp những luận cứ khoa học và thực tiễn để Ban Giáo dục Phật giáo Trung ương hoạch định chiến lược đào tạo trong giai đoạn mới, đồng thời giúp Giáo hội khẳng định mạnh mẽ hơn nữa sứ mệnh đồng hành cùng dân tộc trong thời đại mới.

Phát huy giá trị Phật giáo, đóng góp vào sự phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới

Phát biểu đề dẫn Hội thảo, GS.TS. Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm nhấn mạnh đến tiềm năng to lớn cùng sự đóng góp cho sự nghiệp phát triển đất nước của Phật giáo Việt Nam, thể hiện trên các phương diện: nguồn lực con người và mạng lưới tổ chức rộng khắp; những giá trị tư tưởng, đạo đức, văn hóa giàu tính nhân văn; các hoạt động từ thiện, an sinh xã hội, bảo tồn di sản và phát triển du lịch; cùng vai trò trong giáo dục, hội nhập quốc tế, ngoại giao nhân dân và quảng bá hình ảnh đất nước…

Theo đó, GS.TS Lê Văn Lợi gợi mở một số vấn đề như: làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về vai trò của Phật giáo trong phát triển xã hội hiện đại, nhất là vị thế của Phật giáo Việt Nam trong cấu trúc chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội và trước yêu cầu phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới; bài học kinh nghiệm về phát huy vai trò của Phật giáo đối với cộng đồng quốc giadân tộc. Nhận diện đầy đủ, khách quan những thách thức, hạn chế đang đặt ra đối với việc phát huy vai trò của Phật giáo. Đề xuất các giải pháp thiết thực, khả thi nhằm tăng cường vai trò của Phật giáo trong kỷ nguyên mới. Trọng tâm là đổi mới giáo dục, đào tạo tăng ni; nâng cao năng lực quản trị của Giáo hội; xây dựng nền tảng số và ứng dụng chuyển đổi số trong hoằng pháp và hoạt động xã hội; phát huy các giá trị đạo đức, văn hóa Phật giáo trong xây dựng hệ giá trị quốc gia và hệ giá trị con người Việt Nam…

Các đại biểu tham dự chụp ảnh lưu niệm tại Hội thảo

Sau thời gian chuẩn bị công phu và nghiêm túc, Ban Tổ chức đã nhận được 150 bài viết và chấp thuận 121 bài viết của các nhà khoa học, nhà quản lý, chư tôn đức quan tâm đến 8 chủ đề chung của Hội thảo và tập hợp thành 2 tập kỷ yếu. Con số ấy cho thấy sức hút của chủ đề đặt ra, đồng thời phản ánh mối quan tâm sâu sắc của giới nghiên cứu và cộng đồng Phật giáo đối với vai trò và đường hướng phát triển của Phật giáo trong kỷ nguyên mới. Nhiều bài viết không chỉ đúc kết những vấn đề lý luận, lịch sử mà còn gắn với thực tiễn hoạt động của Giáo hội giai đoạn gần đây, đề xuất những kiến nghị cụ thể, có giá trị tham khảo cao.

Hòa thượng, TS. Thích Thanh Quyết, Phó chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Trưởng Ban Giáo dục Phật giáo Trung ương, Viện trưởng Học viện Phật giáo Việt Nam tại Hà Nội phát biểu Tổng kết và bế mạc Hội thảo

Hội thảo lựa chọn 07 bài phát biểu trình bày cùng những nội dung trao đổi, thảo luận sâu sắc của các đại biểu tham dự. Những ý kiến tập trung phân tích tư tưởng hòa hợp của Phật giáo và giá trị thực tiễn đối với chính sách đại đoàn kết dân tộc của Việt Nam; Phật giáo Việt Nam với tinh thần tự cường và ý chí vươn lên của dân tộc; tư tưởng yêu nước, phụng đạo của Phật giáo Việt Nam trong tiến trình lịch sử dựng nước, giữ nước và mở nước của dân tộc; Phật giáo và vấn đề đạo đức kinh doanh hiện nay; Giá trị di sản Phật giáo Trúc Lâm với phát triển văn hoá và con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới; Đạo đức Phật giáo và trí tuệ nhân tạo; Bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa Phật giáo Việt Nam hiện nay.

Toàn cảnh Hội thảo

Phát biểu tổng kết và bế mạc Hội thảo, Hòa thượng, TS. Thích Thanh Quyết khẳng định, Giáo hội Phật giáo Việt Nam tiếp tục kiên định đường hướng “Đạo pháp - Dân tộc - Chủ nghĩa xã hội”, phát huy truyền thống “hộ quốc an dân”, “hòa quang đồng trần”. Qua đó đẩy mạnh đổi mới giáo dục Phật giáo theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, gắn đào tạo với thực tiễn phụng sự, chú trọng bồi dưỡng đội ngũ Tăng Ni có đạo hạnh, có trình độ chuyên môn, có năng lực quản trị, ngoại ngữ và kỹ năng thích ứng với thời đại số. Phát huy giá trị đạo đức, văn hóa Phật giáo trong xây dựng con người Việt Nam, xây dựng đời sống văn hóa lành mạnh, thúc đẩy các hoạt động từ thiện, an sinh xã hội, bảo vệ môi trường và chăm sóc sức khỏe cho cộng đồng. Tăng cường hợp tác giữa Giáo hội với Viện Hàn lâm, các viện nghiên cứu, trường đại học và các cơ quan quản lý nhà nước, nhằm thiết lập cơ chế đối thoại, nghiên cứu và tham vấn thường xuyên, làm cơ sở khoa học cho việc hoạch định đường hướng hoạt động của Giáo hội.

Theo đó, Phật giáo Việt Nam luôn “đồng hành cùng dân tộc”; tinh thần yêu nước phụng đạo, tư tưởng hòa hợp, tinh thần tự cường và ý chí vươn lên đã trở thành mạch nguồn nuôi dưỡng khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Đây là nền tảng lịch sử và tư tưởng vững chắc để Phật giáo tiếp tục hiện diện, đóng góp trong giai đoạn phát triển mới của đất nước./.