Khác với các không gian trưng bày thuần túy, các nội dung trưng bày do Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam thực hiện luôn mang đậm dấu ấn nghiên cứu chuyên sâu về văn hóa các dân tộc và coi trọng tiếng nói của các chủ thể văn hóa. Những tiểu chủ đề như: Dấu ấn Bảo tàng qua các thời kỳ, Tết xưa và nay, Sắc thái Tết các dân tộc, Hình tượng con ngựa trong trưng bày Năm Ngọ,... đều là kết quả của quá trình nghiên cứu chuyên sâu, điền dã thực địa, giải mã văn hóa tộc người. Cách tiếp cận này giúp công chúng không chỉ xem mà còn hiểu đúng về chiều sâu giá trị của từng nhóm cộng đồng, từ đó hình thành định hướng chuẩn xác trong việc tiếp nhận văn hóa dân tộc.

Việc phát huy các giá trị di sản tại Bảo tàng là minh chứng sống động cho việc thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về công tác bảo tồn và phát triển văn hóa Việt Nam. Thay vì để di sản tồn tại như những “hiện vật tĩnh” trong các trưng bày vật chất, ngay từ khi mới thành lập, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam là đơn vị đầu tiên tại Việt Nam tiên phong áp dụng cách tiếp cận nhân học bảo tàng, lấy chủ thể văn hóa là trung tâm. Thông qua các hoạt động trình diễn nghề thủ công, nghệ thuật dân gian và các lễ hội truyền thống, di sản được thực hành trực tiếp bởi chính các chủ thể văn hóa. Cách làm này không chỉ giúp bảo tồn nguyên vẹn giá trị gốc mà còn tạo điều kiện để di sản tiếp tục phát triển, thích ứng và có sức sống trong dòng chảy của xã hội đương đại.

Một trong những điểm cốt lõi quan trọng nhất làm nên bản sắc của Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam trong suốt hơn 30 năm qua chính là việc đề cao vai trò và sự tham gia của cộng đồng - chủ thể văn hóa trong hầu hết hoạt động của Bảo tàng. Các chủ thể văn hóa không chỉ là đối tượng được giới thiệu mà còn là đối tác, người đồng sáng tạo trong các hoạt động nghiên cứu, sưu tầm, trưng bày, giáo dục và truyền thông. Thực tiễn cho thấy, nhiều hoạt động do Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam thực hiện đã có những tác động rất tích cực đến cộng đồng chủ thể văn hóa nói riêng, công chúng trong nước và quốc tế nói chung, góp phần khơi dậy niềm tự hào dân tộc, phục hồi kỹ thuật truyền thống và tăng cường sự gắn kết và đoàn kết giữa các thế hệ tại địa phương.

Đặc biệt, sự quan tâm và những chỉ đạo định hướng của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đối với công tác nghiên cứu, bảo tồn và phát huy di sản văn hóa của Bảo tàng trong chuyến tham quan không gian trưng bày mới đây (ngày 24/2/2026) đã tạo sự khích lệ lớn, phát triển tầm nhìn mới về việc kết nối giữa truyền thống, hiện tại và tương lai. Thông qua không gian trưng bày “Mừng Đảng, mừng Xuân: Gìn giữ giá trị - Khát vọng vươn xa”, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những trung tâm nghiên cứu, bảo tồn và phát huy di sản uy tín hàng đầu cả nước, nơi các giá trị truyền thống được gìn giữ và lan tỏa sâu rộng trong xã hội hiện đại.