Tham dự tọa đàm có đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Dân tộc và Tôn giáo, Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy cùng đại diện các trường trung học phổ thông và phổ thông dân tộc nội trú trên địa bàn tỉnh và đoàn công tác của Viện Dân tộc học và Tôn giáo học.

Phát biểu đề dẫn, TS. Nguyễn Vũ Hoàng, thành viên đoàn nghiên cứu, nhấn mạnh yêu cầu vừa đẩy mạnh chuyển đổi số vừa giữ gìn bản lĩnh văn hóa trong giáo dục theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW và Nghị quyết 71-NQ/TW. Theo đó, công nghệ tự nó chưa tạo nên đột phá giáo dục, mà cần được định hướng bởi các nguồn lực nội sinh như tình thầy trò, tinh thần hiếu học, tình đoàn kết giữa các dân tộc và những giá trị riêng của từng cộng đồng.

Giới thiệu về nhiệm vụ, TS. Vương Ngọc Thi cho biết nhiệm vụ thuộc Chương trình khoa học và công nghệ trọng điểm cấp Bộ, thực hiện trong 30 tháng (từ 6/2026 đến 12/2028), nghiên cứu tại bốn địa bàn là Sơn La, Hà Nội, Nghệ An và Cần Thơ. Nhiệm vụ nhận diện chín truyền thống tốt đẹp gồm: yêu nước, hiếu học, tôn sư trọng đạo, trọng dụng hiền tài, đoàn kết, nhân ái, cần cù, sáng tạo, tự lực tự cường, qua đó tìm hiểu cách thức các truyền thống này được gìn giữ và phát huy thành động lực nội sinh cho đột phá giáo dục trong thời kỳ chuyển đổi số. Tại Sơn La, đoàn đặc biệt quan tâm đến sự đa dạng tộc người, công bằng cơ hội học tập và khả năng số hóa các giá trị văn hóa địa phương. Đợt khảo sát đầu tiên tại tỉnh sẽ kết hợp quan sát tiết học, phỏng vấn sâu, thảo luận nhóm và bảng hỏi. Chủ nhiệm nhiệm vụ cho biết đoàn đến Sơn La với tinh thần lắng nghe và học hỏi, coi các nhà trường là nơi cung cấp hiểu biết quý báu cho nghiên cứu. Đoàn mong tiếp tục nhận được sự quan tâm, góp ý của các sở, ban, ngành, từ việc chia sẻ tài liệu, kinh nghiệm, mô hình hay của địa phương đến việc góp ý để các công cụ khảo sát phù hợp hơn với người học vùng cao.

Phát biểu tại tọa đàm, đồng chí Lê Thùy Dung, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Sơn La, cho biết ngành giáo dục tỉnh đang đưa các giá trị truyền thống vào nhà trường qua nhiều hoạt động, như giáo dục chữ viết và tiếng nói của các dân tộc (tiếng Thái đã được tổ chức dạy học, tiếng Mông được dạy thí điểm), chương trình “Bình dân học vụ số” và việc xây dựng các trường phổ thông dân tộc nội trú liên cấp ở khu vực biên giới. Đồng chí cũng chỉ ra một số hạn chế: nhiều hoạt động giáo dục truyền thống còn thiên về phong trào, biểu diễn; học sinh chưa hiểu sâu về bản sắc văn hóa; tiếng nói, chữ viết của một số dân tộc có nguy cơ mai một. Từ đó, đồng chí đề nghị đoàn nghiên cứu đề xuất các mô hình, giải pháp có tính ứng dụng cao để bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa trong nhà trường.

Các đại biểu tham dự tọa đàm cũng đề cập đến nhiều vấn đề đáng lưu tâm trong phát huy truyền thống tốt đẹp nhằm đổi mới, đột phá giáo dục trong bối cảnh chuyển đổi số. Đại diện Sở Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh cần ưu tiên đầu tư hạ tầng, xây dựng học liệu số ngắn gọn, dễ dùng, có thể song ngữ, đồng thời bồi dưỡng để giáo viên sử dụng trí tuệ nhân tạo đúng cách. Đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chia sẻ kết quả kiểm kê, bảo tồn di sản của các dân tộc, cho rằng cần có cơ chế phối hợp giữa các ngành và chú trọng vai trò của nghệ nhân. Đại diện Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy đề cập việc trang bị cho thanh thiếu niên kỹ năng nhận diện thông tin và sử dụng công nghệ số. Đại diện Sở Dân tộc và Tôn giáo nêu vấn đề giáo dục chữ viết cho vùng sâu, vùng xa và vai trò của người có uy tín trong cộng đồng.

Kết thúc tọa đàm, TS. Vương Ngọc Thi cảm ơn các đại biểu và mong tiếp tục nhận được ý kiến phản hồi về việc xác định những giá trị truyền thống phù hợp nhất với bối cảnh của Sơn La và với từng nhóm đối tượng. Những ý kiến này sẽ giúp nhiệm vụ hoàn thiện nội dung nghiên cứu và đề xuất các giải pháp sát với thực tiễn địa phương.