Hội thảo khoa học “100 năm đạo Cao Đài - những thành tựu, đóng góp cùng đất nước và định hướng thế kỷ mới”
16/11/2026
Ngày 15/11/2026, tại Tòa Thánh Châu Minh, Hội thánh Cao Đài Tiên Thiên, xã Tiên Thủy, tỉnh Vĩnh Long, Hội nghị Cao Đài Liên giao hành đạo phối hợp với Viện Dân tộc học và Tôn giáo học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học “100 năm đạo Cao Đài - Những thành tựu, đóng góp cùng đất nước và định hướng thế kỷ mới”. Hội thánh Cao Đài Tiên Thiên là đơn vị đăng cai.
Toàn cảnh hội thảo
Hội thảo là dịp nhìn lại quá trình hình thành, phát triển của đạo Cao Đài trong một thế kỷ; trao đổi về những giá trị văn hóa, đạo đức và đóng góp của cộng đồng Cao Đài đối với đời sống xã hội; đồng thời, thảo luận những vấn đề đặt ra trong chặng đường phát triển tiếp theo.
Tham dự hội thảo, về phía các cơ quan Trung ương và địa phương có ông Nguyễn Tiến Trọng, Phó Trưởng ban Ban Tôn giáo Chính phủ; bà Nguyễn Thị Hồng Nhung, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Vĩnh Long; bà Thạch Thị Thu Hà, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Vĩnh Long, cùng đại diện các cơ quan, đơn vị liên quan.
Về phía các cơ quan nghiên cứu và đội ngũ nhà khoa học có PGS. TS. Nguyễn Hồng Dương, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Tôn giáo; PGS. TS. Nguyễn Thanh Xuân, nguyên Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tôn giáo Chính phủ; TS. Nguyễn Thị Quế Hương, Tổng Biên tập Tạp chí Dân tộc học và Tôn giáo học; PGS. TS. Nguyễn Thị Minh Ngọc, Phó Viện trưởng Viện Xã hội học và Tâm lý học, cùng các nhà khoa học, nhà nghiên cứu và tác giả tham luận.
Hội thảo có sự tham dự của đại diện Hội thánh Cao Đài Tiên Thiên, Hội thánh Cao Đài Minh Chơn Đạo, Hội thánh Cao Đài Bạch Y, Hội thánh Cao Đài Chơn Lý, Hội thánh Cao Đài Ban Chỉnh Đạo, Hội thánh Truyền giáo Cao Đài, Hội thánh Cao Đài Cầu Kho Tam Quan, Giáo hội Cao Đài Việt Nam Bình Đức và Hội thánh Cao Đài Chiếu Minh Long Châu; đại diện Cơ quan Phổ thông Giáo lý Đại Đạo, Hội Thánh Minh Lý Đạo - Tam Tông Miếu, Pháp môn Chiếu Minh Tam Thanh Vô Vi và các tổ chức Cao Đài.
Về phía đơn vị đăng cai có Đầu sư Ngọc Bé Nguyệt, chức sắc Thượng hội; Chánh Phối sư Thượng Phong Thanh, Trưởng ban Thường trực Hội thánh Cao Đài Tiên Thiên; các vị trong Ban Thường trực cùng đông đảo chức sắc, chức việc của Hội thánh.
Sự hiện diện của các cơ quan quản lý, nhà khoa học và đại diện các cộng đồng hành đạo đã tạo điều kiện kết nối công tác quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo; hoạt động nghiên cứu khoa học; và thực tiễn đời sống tôn giáo sinh động của đạo Cao Đài.
Đoàn chủ tọa Hội thảo
Ban Tổ chức nhận được 85 bài tham luận, tập trung vào bốn nhóm chủ đề: sự ra đời và phát triển của đạo Cao Đài; văn hóa Cao Đài; đạo Cao Đài trong mối quan hệ với dân tộc; đạo Cao Đài trong công cuộc đổi mới đất nước và những xu hướng phát triển. Ngoài Tài liệu kỷ yếu Hội thảo, hơn 40 bài viết được tuyển chọn in sách, tạo nguồn tư liệu phục vụ trao đổi tại hội thảo và nghiên cứu tiếp theo.
Nội dung các tham luận cho thấy việc tìm hiểu một thế kỷ đạo Cao Đài cần được đặt trong những điều kiện lịch sử, xã hội cụ thể, đồng thời, gắn với đời sống của các cộng đồng hành đạo. Các nghiên cứu về môi trường xã hội liên quan đến sự ra đời của đạo Cao Đài, quá trình hình thành và phát triển của các tổ chức đạo đã bổ sung những góc nhìn từ sử liệu, nghiên cứu tôn giáo và kinh nghiệm của chức sắc. Qua đó, hội thảo đặt ra yêu cầu tiếp tục sưu tầm, đối chiếu và hệ thống hóa tư liệu nhằm làm rõ hơn các sự kiện, nhân vật và những mối liên hệ trong lịch sử Cao Đài.
TS. Nguyễn Thị Quế Hương, Tổng Biên tập Tạp chí Dân tộc học và Tôn giáo học, Viện Dân tộc học và Tôn giáo học trình bày Đề dẫn Hội thảo
Ở phương diện văn hóa, các bài viết đề cập đến quá trình tiếp nhận, dung hợp và chuyển hóa những yếu tố tư tưởng, tín ngưỡng, tôn giáo trong đạo Cao Đài. Các nghiên cứu về biểu tượng Thiên Nhãn, thông linh luận, sự dung hợp văn hóa Đông - Tây, giá trị truyền thống và khả năng thích ứng trong môi trường xã hội mới, góp phần làm rõ đời sống tinh thần của cộng đồng. Những nội dung này cũng cho thấy sự cần thiết của việc kết hợp khảo cứu văn bản, biểu tượng với tìm hiểu cách thức các giá trị được thực hành và trao truyền trong đời sống.
Vai trò của con người trong gìn giữ và phát huy các giá trị tôn giáo được tiếp cận từ nhiều phương diện. Tham luận về nữ giới Cao Đài trong hành trình một trăm năm chú ý đến sự tham gia của phụ nữ trong thực hành đạo, tổ chức sinh hoạt và kiến tạo đời sống tôn giáo. Các bài viết về hoạt động xã hội, giáo dục đạo đức và kết nối cộng đồng mở rộng cách nhìn về đóng góp của đạo Cao Đài, từ những giá trị tinh thần đến công việc cụ thể phục vụ đời sống.
Một hướng trao đổi khác về bảo tồn và phát huy giá trị di sản Cao Đài. Các nghiên cứu về giá trị văn hóa, cơ sở thờ tự và những di tích đã được xếp hạng tại tỉnh Vĩnh Long đặt vấn đề bảo tồn trong quan hệ với không gian sinh hoạt tôn giáo và sự tham gia của cộng đồng. Việc gìn giữ công trình, tư liệu và nghi lễ cần gắn với những người đang thực hành, hiểu biết và tiếp nối các giá trị trong tương lai.
Trong bối cảnh chuyển đổi số, các tham luận đề cập đến cơ hội ứng dụng công nghệ trong lưu trữ tư liệu, chia sẻ thông tin, quản trị và kết nối cộng đồng Cao Đài. Đồng thời, những vấn đề về chất lượng thông tin, năng lực sử dụng phương tiện số và phương thức phối hợp giữa các bên cũng được đặt ra. Đây là hướng nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn, cần tiếp tục được làm rõ qua những trường hợp cụ thể tại các tổ chức và cơ sở đạo.
PGS.TS. Nguyễn Thanh Xuân, nguyên Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tôn giáo Chính phủ trình bày kết luận Hội thảo
Thông qua các phiên tham luận và trao đổi, hội thảo góp phần kết nối những góc nhìn nghiên cứu với kinh nghiệm của các Hội thánh, tổ chức Cao Đài và cơ quan chuyên môn. Nguồn tư liệu được tập hợp cùng các vấn đề đặt ra tại hội thảo là cơ sở để tiếp tục nghiên cứu lịch sử, bảo tồn di sản, trao truyền giá trị văn hóa và phát huy những đóng góp của cộng đồng Cao Đài trong đời sống xã hội thời gian tới.
Đại diện các chức sắc, chức việc, nhà khoa học nhà quản lý chụp ảnh lưu niệm
Nguyễn Thị Quế Hương, Vũ Thanh Bằng, Hoàng Thị Thu Hường
Nguồn bài viết: Viện Dân tộc học và Tôn giáo học