Hội thảo có sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học và các đại biểu có kinh nghiệm thực tiễn trong lĩnh vực ngoại giao, quan hệ quốc tế. Nội dung tập trung phân tích những biến động chính trị, an ninh và địa chính trị tại Trung Đông sau cuộc chiến Israel – Iran tháng 6/2025; nhận diện những thay đổi trong tương quan quyền lực khu vực, chính sách của các nước lớn, đồng thời đánh giá những tác động đối với kinh tế, an ninh năng lượng và lợi ích của Việt Nam.

Tại hội thảo, TS. Trần Thùy Phương trình bày tham luận “Cục diện Trung Đông: Những biến động và xu hướng nổi bật trước tháng 6 năm 2025”. Tham luận khái quát quá trình biến đổi cục diện khu vực từ năm 2011, đặc biệt là những diễn biến sau cuộc xung đột Israel – Hamas tháng 10/2023. Báo cáo làm rõ sự suy giảm ảnh hưởng của Iran, sự gia tăng ưu thế quân sự của Israel, vai trò ngày càng nổi bật của Thổ Nhĩ Kỳ và những điều chỉnh chiến lược của các quốc gia Arab. Qua đó, báo cáo cho thấy Trung Đông đang trải qua những thay đổi sâu sắc về tương quan quyền lực, trong khi một trật tự khu vực mới vẫn chưa thực sự định hình.

Tiếp đó, TS. Phan Cao Nhật Anh trình bày tham luận “Biến đổi cục diện chính trị – an ninh Trung Đông sau cuộc chiến tháng 6/2025”. Tham luận phân tích chính sách Trung Đông của Mỹ qua các chính quyền, mục tiêu chiến lược của Mỹ và Israel đối với Iran, sự suy yếu của “Trục kháng chiến”, cũng như khả năng chống chịu của Iran trước các hoạt động quân sự. Báo cáo đồng thời đề cập đến những thách thức đối với hệ thống bảo trợ an ninh của Mỹ tại Vùng Vịnh, nguy cơ phổ biến vũ khí hạt nhân và sự điều chỉnh quan hệ giữa các quốc gia trong khu vực.

Trong tham luận “Eo biển Hormuz và Bab el-Mandeb trong cấu trúc an ninh Trung Đông mới”, ThS. Nguyễn Danh Cường tập trung làm rõ vai trò địa chiến lược của hai tuyến hàng hải quan trọng đối với thương mại và an ninh năng lượng toàn cầu. Báo cáo phân tích cơ chế lan truyền rủi ro từ các điểm nghẽn hàng hải đến chuỗi cung ứng, vận tải, bảo hiểm và thị trường năng lượng quốc tế. Từ đó, diễn giả đề xuất một số hàm ý đối với Việt Nam trong việc tăng cường dự báo chiến lược, đa dạng hóa nguồn cung và nâng cao năng lực ứng phó với những gián đoạn thương mại quốc tế.

PGS.TS. Đinh Công Hoàng trình bày tham luận “Trật tự địa chính trị mới ở Trung Đông và những tác động tới chiến lược năng lượng của Việt Nam”. Trên cơ sở phân tích sự chuyển dịch của trật tự thế giới và những biến động tại Trung Đông, báo cáo đánh giá các nguy cơ đối với thị trường dầu khí, vận tải, chuỗi cung ứng và ổn định kinh tế vĩ mô. Đối với Việt Nam, diễn giả nhấn mạnh yêu cầu tăng cường dự trữ năng lượng chiến lược, đa dạng hóa nguồn nhập khẩu, phát triển hạ tầng năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc địa chính trị.

Phần thảo luận diễn ra sôi nổi với nhiều ý kiến trao đổi, phản biện từ các chuyên gia và đại biểu tham dự. Đại sứ Nguyễn Quang Khai, nguyên Vụ trưởng Vụ Tây Á – Châu Phi, nguyên Đại sứ Việt Nam tại Iraq và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), chia sẻ những nhận định về xung đột Iran, quan hệ giữa Mỹ với các quốc gia Vùng Vịnh, cùng những kinh nghiệm ngoại giao thực tiễn và triển vọng hợp tác giữa Việt Nam với các nước Trung Đông, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng.

TS. Nguyễn Cao Đức, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Châu Âu và Châu Mỹ, đóng góp thêm góc nhìn từ chính sách và chiến lược an ninh quốc gia của Mỹ, đồng thời phân tích những tác động nhiều chiều của xung đột đối với kinh tế thế giới, thị trường năng lượng và quan hệ tài chính – tiền tệ quốc tế. Các ý kiến trao đổi đã góp phần làm rõ thêm những vấn đề còn có cách tiếp cận khác nhau, tạo cơ sở cho việc tiếp tục nghiên cứu và đánh giá cục diện Trung Đông một cách khách quan, toàn diện.

Hội thảo đã tạo diễn đàn trao đổi học thuật thiết thực, kết hợp giữa những phân tích lý luận, nghiên cứu chuyên sâu và kinh nghiệm ngoại giao thực tiễn. Các tham luận và ý kiến thảo luận góp phần làm sáng tỏ những biến động phức tạp tại Trung Đông sau cuộc chiến tháng 6/2025, đồng thời cung cấp những luận cứ khoa học và gợi mở chính sách quan trọng đối với Việt Nam. Kết quả hội thảo là cơ sở để nhóm nghiên cứu tiếp tục bổ sung, hoàn thiện nội dung nhiệm vụ khoa học cấp Bộ trong thời gian tới.